گرچه در آسمان شب ، ستارگان را در نزدیک هم میبینیم، ولی در واقع فضای بسیار بزرگی میان آنها وجود دارد. فاصله بین ستارگان تاریک به نظر میرسد، ولی به راستی فضا کاملا خالی نیست. اتمهای گاز و همچنین ذرات غبار در فضا شناورند. این مواد مه بسیار رقیقی درست میکنند که ستارگان دوردست را کم نورتر و رنگ آنها را به سرخ متمایل میکند.
اخترشناسان به گاز و غبار فضایی ، ماده میان ستارهای میگویند. ماده میان ستارهای بسیار رقیقتر از هوای ماست. یک فنجان هوا حدود 10 بتوان 15 اتم دارد، در حالی که یک فنجان ماده میان ستارهای فقط دارای پانصد اتم است.
ماده بین ستارگان
در میان ذرات غبار از بلورهای یخ زده آب ، آمونیاک و متان تا ترکیبات بسیار پیچیده یافت میشود. بیشتر گاز موجود در فضای بین ستارگان ، هیدروژن است. در بعضی از نقاط گاز و غبار در کنار هم جمع یا بوسیله گرانش جاروب میشوند و ابرهای ضخیمی تشکیل میدهند. بعضی از این ابرها چنان پرپشت هستند که جلوی نور ستارگان ورای خود را کاملا میگیرند.
در یک شب صاف هنگامی که راه شیری به وضوح دیده میشود، میتوانید ابرهای غبارآلودی را ببنید که در متن نقره فام این نوار نورانی ، تکههای تاریکی بوجود آوردهاند. علاوه بر ابرهای تیره غبار ، ابرهای درخشانی از گاز هم وجود دارند که به رنگ صورتی میدرخشند. آنها از زیباترین اجرام آسمانی هستند.
فضای میانستارهای، به نحو غیرقابل امتزاجی در فضای میانکهکشانی نیز فرومیرود. انرژی که همان حجم محیط میانستارهای را به صورت الکترومغناطیسی اشغال کند، میدان پرتویی میانستارهای نامیده میشود.
محیط بینستارهای از فازهای چندگانه تشکیل شدهاست که این فازها از نظر یونیزهبودن یا نبودن مادهٔ تشکیل دهنده، اتمی یا مولکولی بودن، و نیز دما و چگالی ماده، از یکدیگر متمایز و مشخص هستند. محیط بینستارهای عمدتاً از هیدروژن تشکیل شده و پس از آن هلیوم، با مقدار کمی کربن، اکسیژن و نیتروژن در مقایسه با هیدروژن تشکیل شدهاست. فشارهای حرارتی این فازها با یکدیگر در تعادل تقریبی هستند. زمینههای مغناطیسی و حرکات آشفته نیز فشار را در محیط میانستارهای فراهم میکنند و معمولاً به صورت پویا از فشار حرارتی بیشتر هستند.
هیدروژن موجود در این فضا به اشکال زیر است :
هیدروژن خنثی
هیدروژن مولکولی
هیدروژن بر انگیخته و یونییده
