راز زیبایی تراژدی در چه نهفته است که این‌گونه مورد استقبال قرار می‌گیرد؟ پاسخ او به این سوال "روایت" بود. به این معنا که وقتی حوادث را در قالب داستانی در می‌آوریم فرم بر محتوا غالب می‌شود. فرم به لذتی آمیخته است که محتوای غم‌بار را کم‌رنگ یا به عبارتی دیگر قابل تحمل می‌کند.

مشابه همین را فروید در توضیح زیبایی‌شناسی تراژدی آورده است: "حتی در زیر سلطه اصل لذت، همواره طرق و ابزارهای کافی وجود دارد که هر آنچه را فی‌النفسه غیر لذت بخش است به موضوعی بدل ساخت که می‌توان آن را به یاد آورد و در ذهن با آن کلنجار رفت. ملاحظه این موارد و موقعیت ها را که نتیجه غایی آنها تولید لذت است باید نوعی نظام زیبایی‌شناسی به عهده گیرد که رهیافتی اقتصادی به موضوع آن دارد."

کارلوس کی‌روش سرمربی تیم ملی فوتبال ایران بعد از عمری مربیگری انگار این مسائل را به تجربه دریافته بود وقتی در مصاحبه قبل از بازی با آرژانتین گفت: "بازي با آرژانتين فرصتي است که در طول زندگي بازيکنان من فقط يک بار به آن‌ها مي‌رسد و اصلا نمي‌توانم بپذيرم که يک نفر بيايد هرچه بخواهد به ما بدهد و ما اين فرصت را به او بدهيم… برخي از همين بازيکنان من در سال‌هاي آينده با نوه و نتيجه‌شان مي‌نشينند و مي‌گويند که من مقابل مسي بازي کردم. اجازه بدهيد با هم از اين فرصت لذت ببريم."

کی‌روش مثل همه طرفداران ایران این احتمال را می‌داد که آرژانتین با درخشش فوق ستاره خود لیونل مسی شکست را به ایران تحمیل کند. با وجود این او از لذت گفت و روایت آن برای نسل‌های بعدی. چیزی که از همین الان شروع شده‌است. یک شبانه روز همه از فوتبال می‌گویند و آن را برای همدیگر روایت می‌کنند: همه از اینکه تیم کشورشان در مقابل تیم بزرگ آرژانتین اینقدر جسورانه ظاهر شد به شعف آمده‌اند؛ شاهد نود دقیقه بازی پایاپای با قهرمان دو دوره جام جهانی بودند؛ در مقابل کشور اسطوره همیشگی فوتبال مارادونا قد علم کردند؛ جهان فوتبال را به تحسین خود واداشتند؛ نماد یوزپلنگ آسیایی را در واقع نشان دادند.

وقتی همه اینها را در نظر داشته باشیم آن لحظه دردناکی را که توپ در کنج دروازه قرار گرفت نیز زیبا می شود. وقتی که می‌دانی یک نابغه فوق بازیکن لازم بود تا به داد تیم حریف برسد. مطمئنا این باخت به عنوان یک رخداد زیبا در حافظه فوتبالی ما ثبت خواهد شد.

 

به قلم صلاح الدین اسمعیلی