اگر یک هواپیما از ملبورن استرالیا با بار گوشت گرم گوسفندی پرواز کند و در فرودگاه امام تهران به زمین بنشیند، هزینه تمام شده برای هر کیلو، 5.8 یورو میشود.
از فروردین ماه امسال هم گوشت جزو کالاهایی دسته بندی شده که با ارز 4200 تومانی وارد میشوند. با این حساب، قیمت تمام شده هر کیلو گوشت در بدو ورود، 24 هزار و 360 تومان است. بعد از واردات، گوشت میتواند با افزایش قیمتی بین 10 تا 15 درصد، توزیع شود. با حساب افزایش 15 درصدی، گوشت گرم وارداتی از استرالیا، باید کمتر از کیلویی 30 هزار تومان به دست مصرف کننده برسد. اما در هفتههای اخیر، قیمت گوشت با نوسانات زیادی همراه بوده و از مرز 100 هزار تومان هم عبور کرده است. تحقیقات گسترده «ایران» نشان میدهد که برای توزیع این کالا، شبکهای در میان چند نفر شکل گرفته و آنها برای واردات و توزیع گوشت، با هم شراکت دارند. در حال حاضر بهطور رسمی، نزدیک به 100 واردکننده مجوز واردات گوشت با ارز 4200 تومانی دارند اما بررسی در میان منابع مختلف بویژه فهرست دریافت کنندگان ارز دولتی بانک مرکزی نشان میدهد که کمتر از 5 شرکت، بخش عمده واردات را در دست گرفتهاند. شرکت پشتیبانی امور دام نیز گوشتهایی را که آنها وارد میکنند، ابتدا به 4 مرکز تحویل میدهد تا آنها بنابر سهمیه تعریف شده در میان فروشگاههای مختلف توزیع کنند. این واسطه گریها، وضعیت گوشت را به غائلهای در نیمه دوم سال 97 تبدیل کرده است.
واردات با ارز 4200 تومانی، فروش با ارز 15 هزار تومانی
بر اساس اعلام بانک مرکزی، قیمت گوشت قرمز و گوشت ماکیان در بهمن ماه امسال نسبت به بهمن سال گذشته، ۹۲ درصد افزایش داشته است. تورم ۹۲ درصدی تقریباً دو برابر شدن قیمتها را نشان میدهد. «ایران» در بخش اول گزارش تحقیقی وضعیت گوشت که سهشنبه هفته گذشته، ۳۰ بهمن، منتشر شد، اثبات کرده بود:«قاچاق دام زنده که این روزها به عنوان مقصر اصلی گرانی گوشت از آن صحبت میشود، تنها ۱۰ درصد در گرانی گوشت تأثیر داشته است. برجستهسازی این مسأله در اخبار، تلاشی سازمانیافته برای پنهان کردن فساد در بخشهای دیگر تولید، تأمین و توزیع گوشت است.» بر این اساس، علت ۸۰ درصد از گرانی گوشت را باید جای دیگری جستوجو کرد. تحقیقهای «ایران» از منابع میدانی مطلع، آمارهای منتشرشده و اسناد به دست آمده، نشان میدهد که «انحصار توزیع» و «واردات و توزیع شبکهای» عوامل اصلی هستند که غائله گوشت را با عبور قیمتها از ۱۰۰ هزار تومان ایجاد کردهاند. بعد از گران شدن گوشت داخلی برای تأمین بازار، واردات گسترده گوشت گرم گوسفندی از کشورهای مختلف به خصوص استرالیا و روسیه آغاز شد. اما از میانه تیرماه امسال، مسئولهای مختلف تعزیراتی از تخلف در واردات گوشت و فساد ۷۷۸ میلیون دلاری صحبت میکردند. بررسی اسناد بانک مرکزی هم نشان میدهد که تا ۱۲ مهر امسال، تنها یک شرکت بیش از ۳۵ میلیون و ۷۰۰ هزار یورو ارز ۴۲۰۰ تومانی برای واردات گوشت دریافت کرده بود. با وجود تمام اینها، فعالیتهای شبکهای برای واردات و توزیع به نحوی پیش رفت که گوشت قرمز ۹۲درصد گران شد. نرخ مصوب برای هر کیلو گوشت گرم استرالیایی، ۳۴ هزار و ۸۰۰ تومان است که با احتساب سود ۱۵ درصدی بعد از واردات تعیین شده است. اما طی یک ماه اخیر، در بازار خردهفروشیها این گوشت با قیمتی میان ۷۰ تا ۹۵ هزار تومان فروخته شد. اگر میانه ۸۵ هزار تومانی در نظر گرفته شود، هر کیلو گوشت با حدود ۵۰ هزار تومان اختلاف قیمت به فروش میرسد. بر اساس سندی که «ایران» به دست آورده، تنها طی یک بازه زمانی ۳ روزه، ۶۷ هزار و ۱۸۲ کیلوگرم گوشت از استرالیا بارگیری و وارد ایران شده بود، با احتساب عایدی ۵۰ هزار تومانی روی هر کیلوگرم، شبکه شریکی واردات و توزیع، نزدیک به ۳ میلیارد و ۳۶۰ هزار تومان به دست آورده است. این عددها، تنها مربوط به گوشتهای بارگیری شده از استرالیا میشود. از طرفی دیگر، برخی گزارشهای میدانی نشان میدهد که یکی از بزرگترین شرکتهای واردکننده، طی دو ماه گذشته حداقل شبی ۳۰ تن گوشت وارد میکرده است. بر این اساس، تنها از این محل شبی ۱ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان عاید شبکه و شرکایی که در این میان از واردات تا عرضه قرار دارند، میشود. این میزان عایدی، تنها برای یک ماه به ۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان میرسد. اکنون ۴ ماه است که قیمت گوشت، مرزهای عجیب گرانی را رد کرده است.
از طرفی دیگر بررسی از منابع مطلع بخش خصوصی، نشان میدهد که قیمت تمام شده واردات گوشت به ایران از استرالیا، 5.8 یورو میشود. یک عضو انجمن صنایع غذایی ایران میگوید:«ما به مقامات مسئول گفتهایم که با قیمت تمام شده 5.8 یورو می توانیم گوشت از استرالیا وارد کنیم اما جواب دادهاند که نیازی ندارند.» از طرفی، واردات گوشت تنها باید با دلار 4200 تومانی انجام شود و با ارز آزاد اجازه واردات ندارد. این در حالی است که حتی اگر گوشت در یک ماه گذشته با دلار 12 هزار تومانی هم وارد میشد، قیمت هر کیلوی آن بعد از واردات و با افزایش قیمت 15 درصدی، نهایتا 80 هزار تومان می شد. طی ماههای اخیر، میلیونها یورو ارز 4200 تومانی برای واردات گوشت اختصاص داده شده است. با این حساب، میتوان گفت گوشتهایی که با ارز 4200 تومانی وارد شدهاند، در بازار با قیمت ارزی حدود 15 هزار تومان فروخته شدهاند.