حمله نادر به افغانستان
افغانستان در قرن هجدهم براى دنیاى آن زمان کشور چندان شناخته شده اى نبود اما همین کشور گمنام و کم جمعیت در اوایل این قرن قدرت مرکزى ایران را جدا به خطر انداخت و بسیارى از شهرهاى مهم ایران را متصرف شد. محاصره قندهار نادر شاه افشار پس از آن که در شمال، غرب و جنوب ایران بسیارى از قدرت هاى خارجى و داخلى را از میان برداشت، به دنبال درهم کوبیدن آخرین باقى مانده افاغنه از جمله مبارزه با حسین، برادر محمود افغان (فاتح اصفهان)، رفت. سپاه عظیم نادر در 1737 میلادى به نزدیکى قندهار رسید. حسین افغان که مبارزه با سپاه 80 هزار نفرى نادر را ناممکن مى دید به سرعت عقب نشینى کرده و در شهر به دفاع برخاست. قندهار داراى حصارهاى بلند بود و مردم افغان با داشتن آذوقه کافى آماده دفاع از شهر بودند. نادر نیز پى برد بدون یک توپخانه قوى قادر به فتح شهر نیست بنابراین در اطراف شهر برج و باروهاى متعدد به طول 40 کیلومتر احداث کرد و هزاران سرباز ایرانى با تفنگ هاى سرپر هر گونه حرکتى را تحت نظر داشتند. این حرکت آغاز یکى از طولانى ترین محاصره هاى تاریخ بود. قندهار 1 سال در محاصره ى کامل مقاومت نمود و سرسختى افغان ها مانع سقوط شهر شد تا آن که در 1738 حوصله نادر به سرآمد و دستور حمله به شهر را با تمام قوا داد. حمله ى سخت ایرانیان به تپه ها و برج هاى اطراف قندهار سبب شد تا استحکامات اصلى شهر مورد تهدید قرار گیرد. نادر سپس دستور داد که توپ هاى بزرگ را به بالاى چند برج بکشند تا از فاصله ى نزدیکتر بتوانند برج و باروى اصلى شهر را خراب سازند. شدت مقاومت افغان ها سبب شد تا ایرانیان با زحمت فراوان توپ ها را بر برج هاى فرعى سوار کنند. در این زمان بختیارى ها که سال قبل مغلوب نادر شده بودند اما اکنون وفادارترین نیروهاى او محسوب مى شدند موفق به گرفتن برج اصلى شهر شدند و مقاوت یک ساله ى افغان ها در اثر پایدارى سربازان ایرانى و قدرت عمل نادر ظرف چند روز شکسته شد. شهر به سرعت سقوط کرد و نادر برخلاف سنت آن زمان شهر فتح شده را غارت نکرد و تنها حسین غلجایى را در مازندران زندانى کرد. فتح بلخ
رضاقلى فرزند نادر نیز هم زمان با این عملیات با 12 هزار سرباز حمله به بلخ را آغاز کرد. حرکت سریع وى سبب شد تا شهر ظرف سه روز سقوط کند اما فرزند نادر نیز که در فتح و فتوحات دست کمى از پدر نداشت به این بسنده نکرد و بلافاصله قصد بخارا کرد.وى با عبور از رود جیحون یک سپاه 40 هزار نفرى ازبک را شکست داد و عملا قدرت دفاعى امیر بخارا را از بین برد و اگر دستور نادر براى توقف و عدم پیشروى نبود بى شک شهرهاى سمرقند، مرو و بخارا فتح شدنى بود. البته نادر چون فکر فتح هند را داشت در این زمان ترجیح مى داد که خود را با ازبک ها، ترکمن ها و قزاق ها که همگى اقوام جنگجو و خطرناکى بودند درگیر نکند.
نتیجه ى فتح افغانستان
فتح افغانستان اگر چه در دنیاى آن زمان چندان مورد توجه واقع نشد اما اتفاق مهمى از نظر انگلیس ها و روس ها بود و پیروزى سریع و کم تلفات ایران در این نبردها سبب شد تا قرن ها انگلستان به خاطر ترس از ورود ایران به هند، سیاست تضعیف ایران را جلو ببرد. قندهار در جنوب و بلخ در شمال افغانستان هر دو شهرهاى تسخیرناپذیرى به حساب مى آمدند. در 1842 انگلیسى ها 1 لشکر کامل خود را در این کشور تا آخرین نفر به کشتن دادند و در 1880 مجددا انگلیس ها طعم سرسختى افغان ها را در نبرد چشیدند. 1 قرن بعد روس ها نیز نتوانستند از حمله به افغانستان سودى ببرند و مى توان به جرأت گفت تنها فاتح افغانستان در تاریخ 3 هزار ساله این منطقه تنها نادر بوده است. فتح افغانستان (به ویژه قندهار) مقدمه ى حمله به هند بود و از این نظر قدرت هاى اروپایى نگران نزدیک شدن یک نیروى زمینى بزرگ به منافع خود در آسیاى جنوبى بودند. نکته ى دیگر این که نادر و رضاقلى در جنگ هاى افغانستان چنان ضربه اى به افغان ها زدند که براى همیشه خطر از جانب آن ها براى ایران منتفى شد.