ترکیه به عنوان کشوری که اروپا را به آسیا متصل کرده و با اکثریت مطلق مسلمان، قدرتی نظامی در ناتو ، با عضویت در جی ۲۰ و اقتصادی توانمند، بزرگترین بازیگر در معادلات خاورمیانه است که با وجود جنگ سوریه و مرد بلند پروازی همچون اردوغان وارد سناریوهای زیاد داخلی و خارجی شده است که ریاست جمهوری ترامپ و برخوردهای نامتعارفش با متحدان و از طرفی موضع گیریهای اردوغان نسبت به مسئله اسرائیل و مخالفتها و شروط زیاد اتحادیه اروپا برای پیوستن ترکیه به این اتحادیه مجموعه علت و عوامل داخلی و خارجی باعث شده هر چه بیشتر ترکیه و شخص اردوغان به شرق نزدیکتر شود. ورود اردوغان با شهرداری استانبول به سطح اول سیاست ترکیه نشان از جایگاه مهم شهرداریها در ساختار سیاسی ترکیه دارد. اردوغان کمر همت به تغییر ساختار سیاسی کشور بسته و تصمیم به تغییر سیستم پارلمانی به ریاستی دارد و میخواهد دست نظامیان را از قدرت کوتاه کند و تا حدودی نیز در انجام تصمیماتش موفق بوده است. ۱۱ فروردین انتخابات شوراهای شهر و شهرداریهای ترکیه با هیاهوی مخالفان و موافقان اردوغان به پایان رسید و حزب حاکم عدالت و توسعه با متحد شدن مخالفانش تا حدودی از موقعیت انتخاباتی ۲۰۱۴ پایین کشیده شد ولی به واقعیت نه همچون موافقان دولت که این انتخابات را یک پیروزی بزرگ دولت میدانند و نه مانند مخالفان دولت که این انتخابات را یک پیروزی بزرگ مخالفان میدانند اتفاق تاثیرگذار روی نداده است. ولی میتوان آن را تلنگری برای حزب حاکم در آینده و ادامه راهش توصیف کرد. هرچند حزب حاکم چندین شهرداری بزرگ را از دست داده ولی اکثریت خود را در کشور حفظ نموده است. اگر بافت جمعیتی و سیاسی کشور ترکیه را بررسی نماییم از چهار طیف تشکیل شده که مخالفین و موافقین دولت دو اصل این ترکیب هستند و کردها و جامعه ملی گرا که مبنای رایشان صرفا عملکرد دولتهاست و فارغ از تعصبات حزبی به عملکرد افراد و احزاب حاکم رای می دهند ضلع سوم و چهارم این انتخابات هستند. هرچند وجود تعصبات قومیتی در مناطق کردنشین ترکیه، سوریه، عراق و ایران همواره فاکتورهای دیگر را در انتخابها تحت شعاع خود قرار داده ولی با روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه و نخست وزیری شخص اردوغان و دادن پستهای کلیدی همچون وزارت خانه ها دوران سیاه نداشتن حقوق اولیه شهروندی و حتی نداشتن اجازه پوشیدن لباس کردی برای کردها به پایان رسید و تا حدودی ارتباطی استراتژیک بین کردها و حزب عدالت و توسعه برقرار شد که تشکر اردوغان در سخنرانی دیروز از کردها و رای آوردن حزب حاکم در شرناخ و آگری و رای سی و پنج درصدی حزب حاکم در دیاربکر نشان از این واقعیت دارد. رابطه ای که هیچ یک از نظام های حاکم در ایران و عراق هرگز نتوانسته اند بین خود و اقلیتهای کرد اکثرا سنی نشین در کشورشان ایجاد کنند که عدم بستن مرزهای زمینی با اقلیم کردستان فقط توسط ترکیه در دوران پس از رفراندوم اقلیم کردستان عراق نشان از این واقعیت دارد. از طرفی با توجه به این بافت سیاسی در ترکیه رای های خاکستری یکی از تعیین کننده ترین ضلعهای انتخاباتها در ترکیه هستند. اصلاحات ساختاری اقتصاد در ترکیه توسط اردوغان که ترکیه را از کشوری ضعیف در حوزه اقتصاد به پانزده کشور برتر اقتصادی تبدیل کرده و دارای اقتصادی آزاد شده، اقتصاد را یکی از ابزار اصلی موفقیت اردوغان در دو دهه گذشته کرده است. سقوط ارزش لیر و وضعیت بد اقتصادی در چند ماه گذشته بدلیل فشارهای آمریکا و اتحادیه اروپا و کشورهای عربی منطقه خاورمیانه را می توان یکی از دلایل اصلی ریزش آرای خاکستری و ورود آنها به صندوق مخالفان از جمله حزب جمهوری خواه خلق در انتخابات ۱۱ فروردین دانست. تغییر لحن سخنان اردوغان با اولویت سیاست خارجی و قضیه سوریه در قبل انتخابات، به اولویتهای اقتصادی در سخنرانی روز بعداز اعلام نتایج نشان از این واقعیت دارد که اقتصاد یکی از تعیین کننده ترین فاکتورهای انتخابات در ترکیه و دلیل اصلی ریزش آرا بوده است. حال با این شرایط و اقتصاد آزاد که عوامل خارجی تاثیر مستقیمی بر آن دارد اردوغان برای موفقیت حزب حاکم باید در چند حوزه به اصلاح سیاستهای خود بپردازد که ترمیم ارتباط خود با اعضای لیبرال اتحادیه اروپا و دوری از تنش با ایالات متحده آمریکا در مسائلی همچون خرید موشکهای اس ۴۰۰ و پاتریوت در حوزه بین الملل میتواند در تثبیت موقعیت اردوغان و حزبش موثر باشد. هر چند بازیگران تاثیر گذاری همچون آلمان، عربستان و اسرائیل در خارج از مرزهای ترکیه زیاد موافق شروع روند صلح و ثبات در ترکیه نیستند. بنیاد آلمانی مارشال با توجه به پیروزی حزب حاکم اردوغان در انتخابات شهرداریها در گزارشی تحلیلی مینویسد، سیاستهای منطقهای رجب طیب اردوغان تهدیدی علیه منافع آمریکا و اسرائیل است. بنیاد آلمانی مارشال مینویسد، ترکیه کشوری با جایگاه ویژه ژئوپلیتیکی و اقتصادی قوی و دولتی دموکرات همیشه سیاستهای آمریکا در منطقه را تحت تأثیر قرار داده است. به گفته این بنیاد، دولت اردوغان در چند سال گذشته حداقل بیش از نیمی از سیاستهای آمریکا در منطقه را با شکست مواجه کرده است. از طرف دیگر ترکیه با عدم همراهی آمریکا در اعمال تحریمهای علیه روسیه و ایران باعث عدم پیشبرد سیاستهای واشنگتن در منطقه شده است. به عبارت دیگر باید گفت، راهبردهای مهار آمریکا علیه روسیه و ایران توسط سیاستهای اردوغان تضعیف شده است. ترکیه همچنین ائتلاف دیرینه آمریکا با کردهای سوریه را به چالش کشیده و ائتلاف ترکیه و روسیه نیز پیوستگی میان اعضای ناتو را از بین برده است. بنیاد آلمانی مارشال خاطرنشان میکند که اردوغان هم اکنون با سیاستهای منطقهای خود خاری در چشمان آمریکا، اسرائیل و عربستان است و نشان این خصومت را میتوان بهخوبی در موضعگیریهای اخیر کشورهای غربی در انتخابات محلی ترکیه مشاهده کرد. بنیاد آلمانی مارشال افزود همکاری های گسترده تجاری و اقتصادی و اخیرا نظامی مجارستان با ترکیه، ویکتور اوربان نخست وزیر ناسیونالیست مجارستان را در برابر اتحادیه اروپا گستاخ تر کرده است. بنیاد آلمانی مارشال تاکید کرد اولویت اول سیاست خارجی برلین، بروکسل و واشنگتن باید بر مهار اردوغان با اعمال فشارهای اقتصادی بر ترکیه متمرکز باشد.

آینده حزب عدالت و توسعه
۲۵۷ بازدیدچهارشنبه ۱۴ فروردین ۱۳۹۸ - ۱۵:۱۲


