مدتی بود که میخواستم روزنامهها و مجلههای ورزشیِ داخلی را از جهت فُرم تصویری مورد نقد قرار دهم و این حادث نمیشد تا اینکه فصل جدید فوتبالی پیش آمد و روزنامهها به ذوقِ این اتفاق ، مطالب و نوشتارهای خود را به سمت و سوی لیگ برتر و شروع فوتبالی بردند و طبعاً به همین دلیل تصاویرِ پیش درآمد لیگ را آذین صفحات نخست خود کردند . چه تصویری بهتر و جذابتر از سرمربیانِ هدف و معتبر داخلی یا خارجی . اینجاست که به فاجعهی شلختگیِ گرافیک روزنامهای و تصویری بر می خوریم . (از مقولهی کاغذ ارزان و بیکیفیت و چاپِ رنگیِ تهوعآور بگذریم) .
به دو نمونه از این روزنامهها اشاره میکنم :
روزنامه فرهیختگان ورزشی تصویری از پنج سرمربی تیمهای موفقِ لیگ گذشته را روی جلد چاپ کرده . سه مربیِ خارجی تازهوارد و دو مربیِ ایرانی باتجربه و قدیمی . به عکسها دقت کنید . به جز عکس سه مربی خارجی که در وسط جلد کنار هم جمع شده و مستقیم به مخاطب چشم دوختهاند دو مربی دیگر ایرانی در دو طرف مربیان خارجی با فاصله و برای خود خطِ نگاهِ متفاوت از سه مربیِ وسط کادر دارند . حتی نگاه یحیی گلمحمدی با جهتِ نگاه آقای امیر قلعهنوعی همسان نیست . اصلا دلیل این بهم ریختگی ایستایی مربیان روی جلد چیست ؟ میدانیم که یکی از اصولِ حرفهای روزنامهنگاری ، در این بنگاههای مجلههای ورزشی ، داشتنِ تعداد بیشمار عکس و اصطلاحاً آرشیو تصویری از تکتک ورزشکاران و مربیان ( و نکته عکسِ روز ) در فیگورها و زوایای مختلف میباشد تا در موارد مختلف چیدمان عکسها در کنار هم جلد جذابتری را برای مخاطب به وجود بیاورد . نکتهی بعدی دربارهی کیفیت عکسهاست . به تصاویر مربیها دقت کنید . هر عکس رزولیشن و کیفیتِ متفاوتی از عکس دیگر دارد . انگار برخی عکسها را گرافیستِ بی ملاحظهی روزنامه برای به اندازه کشیدن برابر مربیها ، کشیده یا جمع کرده تا بتواند در یک اندازه کنار هم بچیند . به عکس کالدرون ، سرمربی محترم پرسپولیس دقت کنید . کیفیت تصویر ایشان را با تصویر دنیزلی سرمربی محترم تراکتور مقایسه کنید تا به عمق فاجعه پی ببرید . صورت دنیزلی را با صورت استراماچونی سرمربی محترم استقلال مقایسه کنید . حتی یک مخاطبِ ناآگاه به مباحثِ گرافیکی و عکاسی نیز میتواند به راحتی ایرادهای بصری در این چند عکس را پیدا کند . زوایای نور بر روی اشخاص ، تلورانس رنگ ، روشنی و تیرگی ، فوگ بر روی برخی تصاویر و برعکس وضوحِ بیش از اندازه بعضی دیگر ، تصویر روی جلد را از یکدستی و جذابیتِ بصری ، تبدیل به یک تصویر ناشیانه از جذابیتهای لیگ کرده . ( برای نمونه برش دور عکسها ، که گوش یکی دو نفر از این افراد را به شکل احمقانهای ناقص کرده یا روی شانهی راست - از نگاه مخاطب سمت چپ - کالدرون نور قرمزی که به دلیل مکانِ عکاسی روی کَت ایشان افتاده و حذف نشده . ) .
روزنامهی وزین هدف نمونهی دیگری از این شلختگیهای بصری روی جلد است که به عنوان نمونه آوردهام . چیدمان افراد روی جلد متناسبتر از نمونهی قبلیست . اما همان اتفاقات در کیفیت عکسها ، تعادل رنگ ، سایه و روشنیهای تصویری ، و ... در اینجا نیز به چشم میخورد . رنگدانههای موجود در عکسها نشان از همان انتخاب غلط عکسهای سرمربیان از مکانها و فضاهای مختلف نوری را دارد . تصویر یکی در سایه انتخاب شده یکی در آفتاب ، یکی در فضای باز یکی در فضای بسته . کلوین نورها متفاوت با یکدیگر است . رزولیشن و کیفیت فنی عکسها برابر نیست . فاجعه این صفحه از روزنامه ، عکسِ جناب کالدرون میباشد . به گوش سمت راستش دقت کنید . ( از نگاه ما سمت چپ تصویر ایشان ) . گرافیستِ حرفهایِ ما حالش را نداشته که برش درستی بزند و طبعا هیچ ناظر فنی هم نبوده که چنین خطاهای فاحشی را متذکر شده و برای تصحیح به گرافیست ارجاع دهد . تصاویر بر روی روزنامهها چسبانده میشوند ( حالا که با این ابزار پیشرفته تکنولوژی و کامپیوترها و نرمافزارهای قدرتمندِ ویرایش چنین سخنی خطاست ) و بی توجه به اعتبارِ رسانهای به چاپ سپرده میشوند و هزینههای گزاف برای هدر رفت کاغذ و رنگ و چاپ و ساعات کاری و نیروی انسانی و هزار مورد دیگر به همین سادگی صرف میشوند تا مخاطبِ ورزشی ما ، روز به روز در نگاهِ زیباشناسیش خدشه وارد شود و این برای هیچکس مهم نیست .
اگر این دو صفحه از دو روزنامهی معتبر ورزشی را در این متن آوردم به معنای این نیست که دیگر رسانههای ورزشی در کار خود خبره هستند و بی نقص . هرگز ، این مشت بود از خروار . انتخاب فونت ، رنگ ، انتخاب تیتر ( غیر از محتوای آبکی و بدردنخور ) و بسیاری مباحث دیگر در گرافیک تصویری موضوعیت دارند که ذهنِ خسته و ناامیدم یاری طرح آنها را ندارد . چیزی هم به نام استانداردِ بصری در این کشور یافت نمیشود تا درِ همهی این نازیباییها را ببندد و فاجعهی پلشتِ آنچه دلمان میخواهد میکنیم و مردم هم مهم نیستند اتفاق نیفتد . چشم مخاطب ، حریمِ زیبایی شناسیست ، مهمترینش . کاش کمی این مباحث را جدی بگیریم .