فارسی دری چگونه زبان رسمی ایرانیان شد؟
در اواخر امپراطوری ساسانی چند زبان توسط مردم امپراطوری استفاده میشد. در میان مردم ماد و پارس زبان پهلوی ساسانی، در میان مردم خوزستان زبان خوزی، در میان موبدان و متون مذهب زبان اوستا، در خراسان پهلوی اشکانی و در میان مردم عراق فعلی زبان آرامی و سریانی.
زبان های پهلوی ساسانی و پهلوی اشکانی و اوستا به یکدیگر نزدیک و از یک خانواده بودند و هر یک دارای تعداد زیادی لهجه و گویش مخصوص به خود در نقاط مختلف بود. زبان های سریانی و آرامی از زبان های سامی بودند که هم خانواده ی عربی و عبری امروزی به حساب می آمدند. زبان خوزی یک زبان خاص مردم عیلام بود که هیچ شباهتی به زبان های دیگر نداشت.
در این میان در پایتخت امپراطوری یعنی تیسفون(در نزدیکی بغداد امروزی) هنگامی که مرزبان ها و مردمان نقاط مختلف به پایتخت می آمدند به علت پیچیده بوده لهجه ها و زبان ها گاهی منظور یکدیگر را نمی فهمیدند به همین علت یک زبان رسمی در تیسفون ایجاد شد به نام پارسی دری یا پارسی درباری که مردم نقاط مختلف با آن زبان با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. به نظر زبان شناسان این زبان بیشتر شبیه به زبان مردم خراسان بود.
فارسی دری در پایان دوره ی ساسانیان هنوز تنها در دربار و پایتخت کاربرد داشت و توسط مردم نقاط مختلف ایران استفاده نمیشد. بعد از اسلام این ادامه داشت و زبان عربی نیز در ایران ترویج شد تا زمان یعقوب لیث صفاری. او بار دیگر این زبان را در پایتخت خود زرنج(امروز شهری کوچک در قسمت سیستان افغانستان)زبان رسمی درباری ساخت ولی زبان فارسی دری از زمان سلسله ی سامانیان بالاخره به زبان مردم عادی نیز تبدیل شد. سامانیان(به پایتختی بخارا که امروزه شهری در ازبکستان است) احیاگر علم و زبان فارسی در ایران بودند و شاعرانی مثل فردوسی و رودکی در زمان آنان به زبان فارسی دری شعر گفتند و با گسترش علم برای اولین بار دانشمندان بزرگی مثل بوعلی سینا از ایران برخاستند.
سلسله های ترکی مانند غزنویان و سلجوقیان نیز به خاطر تاثیر گرفتن از سامانیان به زبان فارسی توجه نشان دادند و آن را ترویج کردند. و سلسله های بعدی تا امروز نیز این راه آنان را ادامه دادند.