واژه‌‌ها « تاریخ گویا » هستند : بررسی واژه نه در زبان‌های ایرواروپایی و سومری . به مجموعه زبان‌هایی که از اروپا تا مرزهای چین گسترده هستند، زبان‌های ایر و اروپایی ( یا هند و اروپایی ) گفته میشود که دارای ریشه‌های مشترک زبانشناختی هستند. ایر یعنی زبان‌های « ایرانی و سکایی و هندی » و اروپایی هم یعنی زبان‌های انگلیسی و یونانی و نروژی و ... البته زبان‌های منقرض شده‌ای همچون هیتی در آناتولی (ترکیه امروزی) و تخاری در مرزهای غربی چین نیز جز زبان‌های ایرواروپایی هستند. درباره خاستگاه نخستین این مجموعه زبانی نظریات مختلفی هست، از نظریه آناتولیایی تا نظریه اوکراین و ... . زبان سومری نیز یکی از کهن‌ترین زبان‌های تاریخ جهان است که در جنوب منطقه میانرودان رایج بوده است و از آن چندین هزار گل‌نبشته ارزشمند بجامانده است. امروزه زبانشناسان با بررسی این زبان بدین نتیجه رسیده‌اند که سومری، زبانی#ایزوله بوده است و نمیتوان آن را جز یکی از گروه‌های زبانی امروزی دانست . اما جالب است که بسیاری از واژگان سومری همریشه با واژگان زبان‌های ایرواروپایی، بویژه زبان‌های ایرانی هستند. تا جایی که برخی از واژگان #اصلی ایرانی و سومری همانند هم هستند. از اعضای بدن تا افعال: سر، پا، گوش، کوه، نان، گریه، پلنگ، گاو و ... یکی از این واژگان « نه » است . نه یک واژه #اصلی در هر زبانی است و نمی‌تواند بصورت وام‌واژه به زبان دیگر راه یابد ( همانند موبایل و کامپیوتر در فارسی که از انگلیسی آمده‌اند ). و هر گروه زبانی، واژه‌ای خاص برای اشاره به « نه » دارد. در زبان‌های آلتاییک، خوانش‌های مختلف#یوخ بکار میرود، در زبان‌های آفروآسیاتیک هم خوانش‌های مختلف #لا بکار میرود و ... . حال پرسش اینجاست که چرا باید #نه در سومری دقیقا همچون زبان‌های ایرانی بکار رود ؟! . . در بالا، واژه نه در دوره‌های کهن (old) زبان‌های ایرواروپایی آمده است