«تاریخ علمِ شوربختی انسان است» (ریمون کِنو)
پرسش این است: «چند میلیون انسان در راه ایدۀ کمونیسم جان باختند؟» یا با صورتبندی واضحتر: «ایدۀ کمونیسم چند میلیون قربانی داشت؟» این پرسشی بود که استفان کورتوآ(1) ، تاریخنگار فرانسوی، در دهۀ 1990 کوشید پاسخی برای آن بیابد و نتیجه انتشار کتابی جنجالی شد با عنوانِ «کتاب سیاه کمونیسم»(2) به زبان فرانسوی؛ کتابی که خیلی زود به دهها زبان ترجمه شد و بازتاب گستردهای در جهان یافت.
«کتاب سیاه کمونیسم» مجموعهای از مقالات به قلم جمعی از پژوهشگران است که هر یک بخشی از قلمرو کمونیسم را بررسی کرده و به آماری تخمینی از تعداد قربانیان رژیمها و سازمانهای کمونیستی رسیدهاند. استفان کورتوآ مقدمۀ مفصلی بر کتاب نوشته و تعداد قربانیان را بالای 90 میلیون نفر تخمین میزند، با این جزئیات:
اتحاد شوروی: 20 میلیون جمهوری چین: 65 میلیون ویتنام: 1 میلیون کرۀ شمالی: 2 میلیون کامبوج: 2 میلیون اروپای شرقی: 1 میلیون آمریکای لاتین: 150.000 آفریقا: 1.7
این آمار در واقع شامل همۀ انواع کشتگان است، از اعدامشدگان تا جانباختگان در اردوگاهها، یا کسانی که به دلیل قحطیهای تعمدی جان باختند.
مهدی تدینی