جزیرهٔ مَن (به مانکس: Ellan Vannin or Mannin)، جزیرهای با جمعیت حدود ۸۵٬۰۰۰ نفر واقع در دریای ایرلند است. رئیس دولت این کشور ملکه یا پادشاه بریتانیا است، ولی رسماً جزو بریتانیا نیست. جزیرهٔ من یکی از جزایر نیمهخودمختار در دریای ایرلند است که ازلحاظ جغرافیایی بین بریتانیا و ایرلند واقع شدهاست. این جزیره دارای پارلمان و دولت محلی مستقل است، اما از بسیاری جهات، از جمله سیاست خارجی وابسته به دولت بریتانیاست و مردم آن در انتخاباتها و همهپرسیهای سراسری بریتانیا شرکت میکنند.
نام اصلی جزیره به لهجه خود بومیها Ellen Vannin و به معنای جزیره Mann است که به اختصار آن را به شکل Man مینویسند. در رابطه با نام جزیره بحثهای فراوان است. برخی معتقدند این نام از کلمهای به زبان سلتها به معنای کوهستان گرفته شده است و برخی دیگر آن را مرتبط با Manannán mac Lir، یکی از اسطورههای ایرلند میدانند. در متنهای اسطورهای بسیار قدیمی Manannan پادشاه دنیای دیگر است اما در تفسیرهای جدیدتر، او تاجر معروفی است که در این جزیره زندگی میکرده و این نام را برای این زمین انتخاب کرده است.
حدود ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد این جزیره از زمینهای اطرافش جدا شد و ۶۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح، آغوش خود را به روی انسان باز کرد. اولین ساکنان آن، شکارچیان و ماهیگیران بودند که نمونههایی از ابزارشان در موزه جزیره نگهداری میشود. رومیهای باستان از وجود این جزیره آگاه شدند و آن را Insula Manavia نامیدند. البته شواهدی مبنی بر پیروزی آنها بر جزیره وجود ندارد. در قرن ۵ عده بسیار زیادی از ایرلندیها به این منطقه مهاجرت کردند و هرآنچه که به فرهنگ گیلیک (Gaelic) مربوط میشود (از جمله زبان گودلیک که به ایجاد زبان مانکس، زبان مردم جزیره من منجر شد) را در جزیره گسترش دادند. در قرن ۸ وایکینگها به این جزیره رسیدند و تغییراتی در حکومت و تقسیمات آن دادند که هنوز به چشم میخورند. در سال ۱۲۹۰ ادوارد اول پادشاه انگلیس اختیار جزیره را تا سال ۱۳۱۳ در دست گرفت. در همین سال رابرت بروس پادشاه اسکاتلند طی ۵ هفته جزیره را از انگلیسیها گرفت. تا سال ۱۳۴۶ اختیار جزیره بین انگلیس و اسکاتلند دست به دست میشد تا اینکه طی جنگ Neville’s Cross انگلستان برنده جزیره شد. جزیره من دارای اقلیم اقیانوسی معتدل است. متوسط بارندگی در بالاترین حد ۱۹۰۰ میلیمتر و در پایینترین حد ۸۰۰ میلیمتر است. بیشترین دمای ثبتشده ۲۸/۹ درجه سانتیگراد در ۱۲ جولای ۱۹۸۳ بوده است.
فرهنگ جزیره من تحت تاثیر فرهنگ سلتها و نورسها بوده است. همسایگی با انگلیس، مقصد گردشگری مهم مسافران انگلیسی در دوران ویکتوریا و مهاجرت به و از انگلیس همه و همه نشاندهنده تاثیر فرهنگ بریتانیای کبیر بر فرهنگ مردمان جزیره است. دو نوع حیوان به نام گربه مانکس و گوسفند Loaghtan بومی این جزیره هستند. زبان رسمی مردمان جزیره من از سال ۱۹۸۵ مانکس و انگلیسی است. زبان مانکس که از دیرباز تا کنون گویش مردمان بوده امروزه در معرض خطر است.
این جزیره حدوداً 85000 نفر جمعیت دارد و گردشگر زیادی را طی سال به خود نمیبیند. شاید چیزی در حدود 300 هزار نفر فقط، در سال 2018 برای بازدید از این جزیره اقدام کردهاند که این عدد در مقایسه با 2.4 میلیون گردشگر جزیره وایت سهم ناچیزی است! با وجود اینکه این جزیره در جایی قرار گرفته است که از هر چهار جهت با بریتانیا همسایه است، ولی جزئی از آن نیست! امروزه نیز جزیره من مانند جزیره جرسی (Jersey) و گرنزی (Guernsey) با وجود اینکه مسئولیت فنی آن با بریتانیا است و به ملکه بریتانیا وابستگی دارد، ولی از لحاظ سیاسی جدا و مستقل محسوب میشوند و پارلمان و دولت محلی مستقل دارد. البته در امور دفاعی طبق قانون اساسی، بریتانیا وظیفه دفاع را بر عهده دارد و در مجامع بینالمللی نیز نماینده آنها محسوب میشود. از لحاظ تقسیمبندی این جزیره جزء کشورهای مشترکالمنافع محسوب نمیشود؛ در واقع بهنوعی نیمه خودمختار به حساب میآید. همچنین این جزیره جزء اتحادیه اروپا قرار نمیگیرد ولی در محدوده گمرک اتحادیه اروپا است. با این حساب، استقلال این جزیره مهمترین بخش شخصیت آن است. آنها میگویند که جزئی از بریتانیا یا انگلیس نیستند، بلکه مانکس (Manx) هستند. جالب اینجاست که جزیره من آنقدر به انگلیس، ولز، ایرلند و اسکاتلند نزدیک است که هنگام روز میتوانید از بلندای بلندترین قله جزیره، مزارع انگلیس، تپههای مهآلود ایرلند، ساحل ولز و ارتفاعات اسکاتلند را همزمان مشاهده کنید. در هر صورت، با وجود اینکه بهنوعی این جزیره احساس بریتانیایی بودن میکند ولی بریتانیایی محسوب نمیشود. ضمن اینکه جزیره من زبان خاص خود را دارد که همان زبان مانکس است. همچنین تصوّر بر این است که این جزیره نام خود را از یک خدای دریایی به نام مَنان (Manann) گرفته است.