هلندی سرگردان افسانه‌ای است غربی مربوط به یک کشتی ارواح که دچار طلسمی شیطانی است که باعث می‌شود که این کشتی برای همیشه در دریاها سرگردان باشد و هیچ‌گاه لنگر نیندازد.

پیشینه این افسانه به داستان‌های عامیانه دریانوردان در قرن هفدهم میلادی بازمی‌گردد. قدیمی‌ترین نسخه نوشتاری این داستان مربوط به اواخر قرن هجدهم است.

برخی منابع ناخدا برنارد فوکه، از ناخداهای هلندی سده هفده را الگوی این داستان خرافی دریانوردان دانسته‌اند. برنارد فوکه به خاطر سرعت زیاد در سفرهای دریایی‌اش از هلند به جاوه معروف شده‌بود و دریانوردان شایعه کرده‌بودند که او «با شیطان همدست شده‌است.»

 این اپرا نخستین بار در ۲ ژانویه ۱۸۴۳ اجرا شد در این روز واگنر شخصا رهبری آن را بر عهده گرفت.

تصویر نقاشی هلندی سرگردان اثر آلبرت پینکهام رایدر ۱۸۷۷