وقتی سوت پایان بازی نفت - سپاهان زده شد، مردم آبادان برای لحظاتی خوشحال ترین مردم روی کره زمین بودند! برد 4-2 برابر سپاهان قدرتمند قلعه نویی در آخرین بازی قبل از تعطیلات نیم فصل، باورکردنی نبود! پیام نیازمند که در نیم فصل اول بهترین گلر لیگ بود و رکورد بیشترین دقایق گل نخوردن را به نام خود ثبت کرده بود، در بازی با نفت 4 بار بار دروازه خود را بازشده دید. نیازمندی که در تمام بازی های قبلی در مجموع 4 گل دریافت کرده بود! بهترین گلر لیگ تنها قربانی خط حمله ترسناک نفت نبود. رشید مظاهری که در 7 بازی اول لیگ کلین شیت کرده بود، در هفته هشتم و جدال برابر نفت، چاره ای جز تسلیم شدن نداشت و دو بار توپ را از پشت خط دروازه بیرون کشید. صنعت نفت این فصل با اسکوچیچ بیش از هر زمان دیگری طی سال های اخیر درخشان ظاهر شد و کسب سهمیه آسیا صرفا یک رویا نبود. تیمی با بازی شناور و خط حمله ای جذاب که باز کردن هر دروازه ای برایش ممکن بود. تیمی که امیر قلعه نویی را به تحسین وا داشت و او در کنفرانس بعد بازی با نفت این جمله را بیان کرد: این تیم نفت من را یاد صنعت نفت قدرتمند جام تخت جمشید می اندازد. اما سرخوشی مردم آبادان دوامی نداشت. انتخاب اسکوچیچ به عنوان سرمربی تیم ملی و جدایی بحث برانگیز این مربی کروات از نفت، همه چیز را به هم ریخت. بهنام سراج به عنوان سرمربی جدید انتخاب شد و تا به امروز سعی کرده که همان شیوه بازی اسکوچیچ را ادامه دهد. نفت با 37 امتیاز از 24 مسابقه در جایگاه هفتم جدول است و برای کسب سهمیه آسیایی تلاش می کند. به بهانه بازی امشب نفت آبادان و استقلال، به بررسی شیوه بازی نفت می پردازیم؛
سیستم بازی نفت
مهم ترین نکته درباره نفت آبادان، سیستم شناور این تیم است. وقتی سوت آغاز بازی توسط داور زده می شود، آرایش تیمی نفت همان سیستم آشنای 1-3-2-4 است: محمد اهل شاخه و محمد قریشی در دفاع میانی، عقیل کعبی در دفاع چپ، عبدالله ناصری در دفاع راست، مهدی حنفی و مصطفی احمدی در هافبک دفاعی، طالب ریکانی به عنوان هافبک پشت مهاجم، جعفر سلمانی هافبک چپ، میلاد جهانی هافبک راست و عیسی آل کثیر به عنوان مهاجم نوک. 11 بازیکن اشاره شده بازیکنانی هستند که در بیشتر بازی های نفت از ابتدا به میدان رفته اند و می توان گفت ترکیب اصلی نفت را تشکیل می دهند. اما با بررسی دقیق تر بازی های نفت در این فصل، می توان دید که در اکثر لحظات بازی و خصوصا به هنگام حمله، این تیم با سیستم 1-3-2-4 بازی نمیکند ، بلکه سیستم اصلی نفت 3-4-3 است! اما چگونه نفت بعد از شروع بازی تغییر آرایش می دهد؟ عقیل کعبی که مدافع کناری ایستایی محسوب می شود، به دو دفاع وسط نزدیک می شود و به همراه قریشی و اهل شاخه، دفاع سه نفره تشکیل می دهند. عبدالله ناصری به خط هافبک اضافه می شود و جعفر سلمانی کمی عقب تر می آید تا این دو بازیکن وینگ بک های نفت در این سیستم باشند. به این ترتیب خط هافبک چهار نفره با حضور سلمانی، حنفی، احمدی و ناصری شکل می گیرد. طالب ریکانی به خط حمله نزدیکتر می شود و به همراه جهانی و آل کثیر، مثلث هجومی نفت را شکل می دهند. این آرایش، عامل اصلی موفقیت نفت در فاز هجومی بوده است. اما مزایا و معایب شیوه بازی نفت چیست؟
مزایای نفت؛ خط حمله قدرتمند
حضور پرتعداد در حمله: ناصری و سلمانی همواره در حملات اضافه می شوند و با حضور مثلث خط حمله، 5 بازیکن نفت در حملات این تیم مشارکت دارند. حضور با نفرات بالا به هنگام حمله، خط دفاع حریف را با مشکل مواجه می کند و احتمال موفقیت حملات را افزایش می دهد. برتری عددی در کانال های کناری: اضافه شدن دو وینگ بک به دو وینگر نفت، باعث سردرگمی مدافعان کناری حریف می شود. این سردرگمی باعث می شود که سایر مدافعان حریف برای کمک به دفاع کناری جابجا شوند که فضای خالی ایجاد شده ناشی از این جابجایی ها، مهاجم نوک نفت را در موقعیت ایده آل برای ضربه زدن به توپ قرار می دهد. ضد حملات برق آسا: تمام بازیکنان خط حمله نفت سرعت بالایی دارند. وقتی بازیکنان حریف توپ را از دست می دهند، بازیکنان کناری نفت به سرعت به دروازه حریف یورش می برند و با ارسال پاس های قطری توسط مدافعین و هافبک های میانی، بازیکنان نفت روی دروازه حریف ایجاد موقعیت می کنند. نزدیکی خطوط: مدافعان نفت با فاصله از دروازه خودی بازی می کنند و سعی می کنند تا جای ممکن به هافبک ها نزدیک شوند. همچنین مهاجمان هم کمی عقب می آیند که این موضوع سبب می شود پاسکاری و بازی مالکانه راحت تر اجرا شود. به این ترتیب نفت هم برای بازی مالکانه و هم بازی سرعتی، ابزار لازم را دارد. البته این نزدیکی می تواند باعث مشکلاتی در کارهای دفاعی شود که در ادامه به این موضوع هم پرداخته می شود. هماهنگی کامل مثلث هجومی: آل کثیر با 10 گل در کورس آقای گلی است، جهانی با 7 پاس گل بهترین پاسور لیگ است و طالب ریکانی هم بهترین فصل فوتبالی خود را سپری می کند. اگر قرار باشد 5 مثلث برتر خط حمله فصل را انتخاب کنیم، بدون تردید یکی از آنها مثلث هجومی نفت آبادان است. ریکانی و جهانی مدام در چپ و راست با یکدیگر جابجا می شوند و آل کثیر هم به خوبی با این دو بازیکن پاسکاری و حرکت میکند. معمولا ریکانی در سمت راست بازی می کند تا با حرکت در عرض و شوت پای چپ دروازه حریف را با خطر مواجه کند. جهانی بیشتر در سمت چپ بازی می کند چون توانایی بالایی در ارسال سانتر و پاس منجر به گل به درون محوطه جریمه دارد. حرکات ترکیبی این سه نفر، نقش بسزایی در موفقیت نفت در این فصل داشته است. ضربات ایستگاهی: زدن کرنرها و ضربات ایستگاهی نفت بر عهده جهانی است. بازیکنی که با سانترهای مواج و کات داخل پای چپ، کار را برای دفاع و گلر حریف سخت می کند. حضور مدافعان سر زنی چون قریشی و اهل شاخه، باعث ایجاد موقعیت های فراوان و به ثمر رسیدن گل های حساسی برای نفت شده است. بررسی تعدادی از گل های به ثمر رسیده نفت در طول فصل، موارد بالا را به خوبی نشان می دهد: هفته هشتم برابر تراکتور: هر دو گل نفت با سانتر دقیق جهانی روی ضربات ایستگاهی به ثمر رسید. گل اول با ضربه سر آل کثیر و گل دوم با پرش بلند محمد قریشی. بازی آخر نیم فصل اول برابر سپاهان: گل اول توسط آل کثیر روی ریباند شوت ریکانی، گل دوم توسط قریشی روی ضربه ایستگاهی ارسال شده توسط جهانی، گل سوم توسط اهل شاخه روی پاس عمقی آل کثیر و گل چهام توسط ریکانی روی ضد حمله و پاس عمقی میلاد جهانی. هفته شانزدهم برابر فولاد: گل اول با اضافه شدن عبدالله ناصری به حمله و حرکت تکنیکی این بازیکن و گل دوم با تیز هوشی آل کثیر به ثمر رسید. هفته بیستم بازی برابر گل گهر: ارسال کعبی و حرکت هوشمندانه آل کثیر برای گرفتن پنالتی که با ضربه این بازیکن تبدیل به گل شد. هفته بیست و یکم برابر سایپا: گل اول با نفوذ آل کثیر به محوطه آغاز شد که در نهایت با پاس این بازیکن به جهانی تبدیل به گل شد. هماهنگی بالای این دو بازیکن در این گل به چشم می خورد. گل دوم با حرکات عرضی ریکانی از راست به پشت محوطه آغاز شد و با شوت استثنایی این بازیکن با پای چپ به سرانجام رسید. این گل ریکانی در پایان فصل یکی از کاندیداهای برترین گل فصل خواهد بود. هفته بیست و دوم: گل دوم نفت با پاس در عمق ریکانی و ضربه تمام کننده مطلق زاده به ثمر رسید. در مورد این گل، دید مناسب ریکانی در شناسایی فضای مناسب برای ارسال پاس قابل توجه است. هفته بیست و چهارم: سانتر مواج جهانی و ضربه سر تمام کننده رضا جبیره منجر به گل نفت در این بازی شد. تنوع گل های نفت آبادان نشان می دهد که این تیم توانایی بالایی در اجرای نقشه های مختلف برای گلزنی دارد اما هر چقدر که نفت در خط حمله قدرتمند ظاهر می شود، به همان اندازه در دفاع مشکل دارد! خط دفاع نفت به هیچ وجه نظم و انسجام مناسبی ندارد و تیم های حریف مقابل دروازه به راحتی صاحب فرصت می شوند. تنها کلین شیت نفت در نیم فصل دوم مربوط به بازی با پارس جنوبی است که در همان بازی با خوش شانسی دروازه نفت بسته ماند! بهتر است حالا به نکات منفی درباره خط دفاعی نفت بپردازیم:
معایب نفت؛ خط دفاع متزلزل
دروازه بان های پراشتباه: اولین نکته درباره گل های خورده نفت، اشتباهات فاحش گلرهای اول و دوم این تیم است. ناصر سالاری و محمد دریس عملکرد پر نوسانی در این فصل داشته اند و هرگز نتوانسته اند خیال کادر فنی را از درون دروازه راحت کنند. نداشتن یک گلر مطمئن ضربات زیادی به نفت وارده کرده است. پاس های اشتباه مدافعین میانی: پاس های اشتباه دفاع های مرکزی نفت بارها مهاجمان حریف را صاحب فرصت گلزنی کرده است. محمد قریشی و اهل شاخه به رغم قدرت سرزنی بالا، در دادن پاس به هافبک ها مشکل دارند. فضای خالی در کناره ها: دفاع سه نفره کناره های نفت را آزاد کرده است. فضای پشت سر دو وینگ بک نفت، بارها مورد یورش وینگرهای حریف واقع شده است. بیشتر موقعیت های ایجاد شده روی دروازه نفت ناشی از عدم پوشش این فضای خالی است. ضعف در دفاع کردن ضربات ایستگاهی: مدافعان نفت علیرغم قدرت بالا در سرزنی، در یارگیری بازیکنان حریف دچار اشتباهات زیادی می شون. همچنین عدم ایجاد دیوار دفاعی مناسب، باعث شده تا چندین بار دروازه نفت به صورت مستقیم از روی ضربات ایستگاهی باز شود. ضعف هافبک های دفاعی: هافبک های دفاعی نفت توانایی بالایی در قطع پاس و بلوکه کردن شوت های بازیکنان حریف ندارند. هافبک های حریف به راحتی جلوی محوطه جریمه فرصت شوتزنی پیدا می کنند. ضعف در دفاع تیمی: بازیکنان هجومی نفت در دفاع تیمی فعال نیستند و اثر چندانی ندارند. همین موضوع باعث می شود که فشار زیادی روی هافبک های دفاعی و مدافعان نفت وارد شود. بررسی تعدادی از گل های خورده نفت در طول فصل، موارد بالا را به خوبی نشان می دهد: هفته سوم برابر پرسپولیس: دادن فرصت شوتزنی به کنعانی زادگان و اشتباه فاحش دریس که منجر به گل شد. هفته هشتم برابر تراکتور: دادن فرصت شوتزنی به حاج صفی که ریباند این توپ منجر به گل محمدرضا آزادی شد. هفته دهم برابر استقلال: گل های این بازی خلاصه ای از وضعیت دفاعی نفت آبادان در این فصل است! گل اول با اشتباه فردی سالاری، گل دوم با ضعف در یارگیری دیاباته، گل سوم با دادن فرصت شوتزنی به قایدی، گل چهارم با کاشته وریا و گل پنجم هم با ضعف در پوشش کانال های چپ و راست به ثمر رسیدند. هفته آخر نیم فصل اول برابر سپاهان: هر دو گل با اشتباه فردی سالاری به ثمر رسید. هفته شانزدهم برابر فولاد: گل اول فولاد با یورش به کانال چپ و شوتزنی به ثمر رسید، شکل گیری گل دوم روی اشتباه فردی اهل شاخه در دادن پاس صحیح آغار شد. هفته هفدهم برابر نفت مسجد سلیمان: گل اول حریف روی عدم یارگیری مدافعان نفت و گل دوم روی عدم بازگشت هافبک های دفاعی به ثمر رسید. هفته هجدهم برابر پرسپولیس: عدم ایجاد دیوار دفاعی مناسب و اشتباه سالاری که منجر به گل خوردن روی کاشته نوراللهی شد. هفته نوزدهم برابر ذوب آهن: استفاده از فضای پشت سر ناصری و ارسال به محوطه جریمه که منجر به گل شد. هفته بیستم برابر گل گهر: گل تیم گل گهر روی عدم یارگیری مناسب روی ضربه ایستگاهی به ثمر رسید. هفته بیست و سوم برابر تراکتور: گل اول روی کاشته حاج صفی و اشتباه دریس به ثمر رسید. گل دوم هم حاج صفی بدون مزاحمت هافبک های دفاعی نفت اقدام به شوتزنی کرد. هفته بیست و چهارم برابر نساجی: استفاده از فضای پشت سر وینگ بک راست نفت و ارسال به محوطه که منجر به گل نساجی شد.
دیدار با استقلال و هدف مشترک
مشکلات دفاعی نفت به حدی زیاد است که بهنام سراج نمی تواند به امید کسب مساوی بدون گل پای به میدان بگذارد! حضور دیاباته و قایدی هم مشکلات نفت را دو چندان می کند. بنابراین گلزنی استقلال در برابر نفت بسیار محتمل به نظر می رسد. در آن سو، خط حمله نفت اگرچه که قدرت دوران اسکوچیچ را ندارد اما همچنان زهردار است. امید اصلی سراج به مثلث ریکانی، جهانی و آل کثیر خواهد بود. آل کثیر که در 4 بازی گذشته گلزنی نکرده، برای درخشش در این بازی انگیزه های فراوانی خواهد داشت. احتمالا تاکتیک اصلی استقلال برای گلزنی، استفاده از فضای پشت سر عبدالله ناصری است که در برگشت به دفاع خوب کار نمی کند، به خصوص که زکی پور در بازی برابر تراکتور بسیار آماده نشان داد. اگر وریا به بازی امروز نرسد، حملات استقلال از جناح چپ پرشمار تر خواهد بود. اما از آن سو، اتفاق خوب برای نفت، غیبت عارف غلامی و سیاوش یزدانی در این بازی است. به این ترتیب مدافعان مرکزی باقی مانده استقلال چشمی، دانشگر و طاهرخانی خواهند بود. هر سه مدافع یک ویژگی مشترک دارند؛ کند بودن... و این بهترین فرصت برای مهاجمان سرعتی نفت است که با حرکات ترکیبی سریع، دروازه استقلال را با خطر مواجه کنند. هم مجیدی هم سراج، تحت تاثیر نام دو خارجی قرار دارند؛ دو مربی سابق استقلال و نفت که هر دو موفق عمل کردند اما به دلایل متفاوت، در نیم فصل دوم از این دو تیم جدا شدند. بازی امشب استقلال و نفت، تلاشی است برای خارج شدن از سایه سنگین استرا و اسکو! هرچند فرهاد امشب روی سکوهاست و محرومیت اعتراض در اهواز را در آبادان پشت سر می گذارد اما جدال از راه دور او و سراج که روی نیمکت نفت می نشیند، جذاب خواهد بود.