آمریکا استدلال میکند که طبق قطعنامه ۲۲۳۱، کشورهای شرکتکننده در توافق هستهای ایران با قدرتهای جهانی، موسوم به برجام، حق دارند از مکانیزم ماشه استفاده کنند. طبق بند ده قطعنامه ۲۲۳۱، ایران و کشورهای ۱+۵ مشمول این مکانیسم میشوند. زمانی که آمریکا در سال ۱۳۹۷ برجام را ترک کرد قاعدتا باید قطعنامه تصحیح میشد و اسم آمریکا از فهرست شرکت کنندگان در برجام خارج میشد. این کار انجام نشد. (مهم ترین نکته همین جاست که آمریکا با وجود خروج از برجام همچنان طبق قطعنامه ۲۲۳۱ عضوی از برجامه چون این قطعنامه پس از خروج آمریکا باید اصلاح میشد که نشد)
ذکر دو نکته ضروری است؛ اول اینکه در قطعنامه ۲۲۳۱ اسمی از مکانیسم ماشه برده نشده اما فرآیندی که در بندهای ۱۰ تا ۱۲ مطرح شده حاصلش بازگشت تمام تحریمهای مندرج در قطعنامههای ۱۶۹۶ (۲۰۰۶), ۱۷۳۷ (۲۰۰۶), ۱۷۴۷ (۲۰۰۷), ۱۸۰۳ (۲۰۰۸), ۱۸۳۵ (۲۰۰۸) و ۱۹۲۹ (۲۰۱۰) است و به همین دلیل از آن به عنوان سازوکار ماشه یاد میشود. نکته دیگر اینکه، این سازوکار در قطعنامه ۲۲۳۱ با آنچه که در برجام از آن به عنوان سازوکار ماشه یاد میشود تفاوت دارد.
مکانیسم مندرج در برجام باید از کمیسیون حل اختلاف بگذرد که در عمل ممکن است تا طرح موضوع در شورای امنیت ماهها طول بکشد. اما سازوکار ماشه طبق قطعنامه (بندهای ۱۰ تا ۱۲) چنین شروع میشود که یک "کشور شرکت کننده در برجام"، تعریف شده در بند ۱۰، به شورای امنیت در خصوص "نقض چشمگیر تعهدها در چارچوب برجام" شکایت میکند. سپس هر عضو شورای امنیت میتواند قطعنامهای پیشنهاد کند که شکایت رفع شود.
اگر هیچ کشوری اقدامی نکند رئیس شورای امنیت باید ظرف ده روز از زمان رسیدن شکایت، قطعنامهای را برای رفع شکایت پیشنهاد کند. طبیعی است که اعضاء دائم از جمله آمریکا قدرت وتوی آن را دارند. اگر ظرف سی روز شورای امنیت نتواند قطعنامهای تصویب کند که شکایت مزبور را برطرف کند، تمام تحریمهای شش قطعنامه قبل از ۲۲۳۱ یکباره و یکجا بازمیگردند. آمریکا استدلال میکند از نظر حقوقی برجام توافق بین دولتی است (۱+۵ و ایران) در حالی که قطعنامه ۲۲۳۱ یک سند الزامآور بینالمللی است و لذا اعتبارش بر برجام اولویت دارد.
آیا کشورهای مخالف آمریکا اهرمی برای متوقف کردن آمریکا دارند؟
گروهی از کارشناسان عنوان میکنند که روسیه و چین ممکن است بر اساس ادعای خود، پیشنهادی را مبنی بر اینکه آمریکا حق چنین اقدامی را ندارد به رای بگذارند. از نظر این گروه روسیه و چین میتوانند بگویند که چون موضوع مربوط به "روال اداری" است، تنها ۹ رای از مجموع ۱۵ رای برای تصویب آن لازم است و قابلیت وتو نیز ندارد.
مخالفان این نظر عنوان میکنند که آمریکا میتواند استدلال کند موضوع صرفا "روال اداری" نیست بلکه "اساسی" است و باید از این منظر به رای گذاشته شود. در این صورت اعضاء دائمی، از جمله آمریکا، حق وتو خواهند داشت و پیشنهاد چین و روسیه با شکست روبرو خواهد شد.
موضوع از اینجا قدری پیچیده میشود. اگر روسیه و چین هیچ اقدامی نکنند، شمارش معکوس برای رسیدن به روز سیام و بازگشت تحریمها شروع میشود و آمریکا به هدفش رسیده است. اما اگر چین و روسیه این را به رای بگذارند که موضوع "روال اداری" هست یا نه و موفق هم بشوند، در مرحله بعد میتوانند اینکه آمریکا حق دارد از ایران شکایت کند را به رای بگذارند و با ۹ رای آمریکا را منفعل کنند. در آن صورت آمریکا میتواند همین پیشنهاد را وتو کند و عملا کار به مرحله بعد که رایگیری در مورد محق بودن آمریکا است، کشیده نخواهد شد و میتوان انتظار داشت که بعد از سی روز همه تحریمهای آن شش قطعنامه بازگردند.