این داستان معروف درباره ی جست و جوی آدمی برای یافتن رستگاری و سعادت، از نظر اهمیت، اغلب با کتاب مقدس مسیحیان مقایسه شده و یکی از برترین داستان های تمثیلی تمام اعصار در نظر گرفته می شود. این رمان فراموش نشدنی به رنج ها و امیال سالکی می پردازد که در سفری پرماجرا به مقصد شهر آسمانی، مسیر را طی می کند. کریستین در راهی که پر از هیولاها و موجودات خبیث است، با شخصیت های نمادینی چون خرد جهانی، یأس، پرحرفی، جهل و شیاطین دره ی سایه ی مرگ رو به رو می شود. اما امید و ایمان نیز او را در این سفر همراهی می کنند. سیر و سلوک سالک، اثر کلاسیک بسیار تأثیرگذاری است که به خاطر سادگی، استحکام و زیبایی نثر در سراسر جهان شناخته شده است و یکی از پرمخاطب ترین کتاب های نوشته شده به زبان انگلیسی به حساب می آید.
این نوشتار، حاصل تحقیقی است تطبیقی درباره عرفان اسلامی و مسیحیت، به ویژه مقایسه مقامات سیر و سلوک در این دو آیین .مطالب کتاب در قالب کنایات، استعارات و تشبیهات بیان شده نموداری است از تلاش روح انسان در جدال با زندگی، برای عبور از فراز و نشیبهای دوران حیات و رسیدن به وادی رستگاری و تقدس، و شرح مخاطرات، غمها، شکستها و ناامیدیها یا موفقیتهایی که پیش میآید .بدین سان، جنبه نمادین دارد و وادیهایی که در آن به صورت شهرها و سرزمینها توصیف میشود، گونهای از نمادهای عرفانی را فراروی مخاطب قرار میدهد ."در این کتاب از بسیاری از شخصیتهای عهد عتیق و عهد جدید سخن رانده میشود و پیوسته از مزامیر، رسائل پولس، غزلهای سلیمان و سفر پیدایش فقراتی نقل شده است .اهمیت دیگر این اثر از نظر اجتماعی و سیاسی است که نشانگر آیین مذهبی عصر پیورتن است .نویسنده در رویا سفر سالکی تنها به اسم مسیحی را حکایت میکند که از دیار هلاکت و نیستی به دروازه ملکوت راه مییابد و حماسه زندگی درونی او پیش چشم ما گشوده میشود .خواننده به دنبال آن شخص مسیحی نام از دیار هلاک و نیستی، باتلاق ناامیدی، بازار بطلان و سرزمین حسرت، به سوی بیشه دشواری و سپس سرزمین مسحور کننده یا رودخانه مرگ پیش میرود .سیر و سلوک آن مسیحی (شخصیت تمثیلی کتاب) است به سوی مراحل تکامل، شگفتیها، ترسها، ریاضتها، رهاییها، شوقها، جذبهها، شورها، غفلتها و کاهلیها که همه به نوعی مراحل و مقامات عرفانیاند ".
خدانگهدار