کوتوله سفید، گونه‌ای از اجرام فضایی

کوتوله های سفید، که تعدادشان در کهکشان ما نسبتاً زیاد است، آخرین مرحلۀ تکامل بسیاری از ستاره ها هستند. درحالیکه برخی از ستاره های پر جرم ممکن است به هنگام مرگ به اجرامی شگفت آور و غیر عادی تبدیل شوند. ستاره هایی که جرمشان تقریبا معادل جرم خورشید یا کمتر از آن است، محتملاً همگی به کوتوله های سفید تبدیل می شوند.

 

این اصطلاح برای توصیف مرحله ای از تکامل ستاره ای به کار می رود که ستاره پس از تبدیل شدن به غول سرخ، در آن مرحله از انبساط بازمی ایستد. در مرحلۀ کوتولۀ سفید، مادۀ ستاره ای فشرده می شود و به جسمی کم نور، با اندازه ای بسیار کوچک، به بزرگی زمین، تبدیل می شود. از آنجا که ستاره دیگر هیچ منبعی برای تولید انرژی ندارد، سرد می شود.

 

کوتوله های سفید اجسامی هستند بسیار کوچک که شعاع آنها بسیار نزدیک به یک صدم شعاع خورشید یعنی حدود شعاع زمین است. چون جرم کوتوله های سفید تقریباً معادل جرم خورشید است،‌ در نتیجه چگالی آنها می باید در حدود 1003 یا حدود 1 میلیون برابر چگالی خورشید باشد. چگالی میانگین یک کوتوله سفید نوعی،‌ در حدود 100000 برابر چگالی آهن است. یعنی یک فنجان از ماده کوتوله سفید می باید در حدود 100 تن وزن داشته باشد. مقدار گرانی (ثقل) در سطح این ستارگان نیز به طور باور نکردنی زیاد است و به حدود 100 میلیارد برابر گرانی سطحی زمین می رسد. هر جسمی که به منظور کاوش در سطح یکی از این ستاره های سرد فرود آید،‌بی درنگ در اثر کشش گرانشی بسیار زیاد آن از هم می پاشد.

 

برگرفته از

ویکی نجوم

کتاب ساختار ستارگان و کهکشان ها/ نوشته پاول هاج/مترجم: توفیق حیدرزاده