اختصاصی طرفداری / با اتمام مسابقات مرحله گروهی انتخابی جام جهانی 1974 در تهران و صعود تیم ملی کشورمان به دور بعد، باید بلافاصله برای تقابل با استرالیا در دو دیدار رفت و برگشت آماده می شدیم. استرالیایی ها که در گروه دوم منطقه B آسیا با تیم های عراق، اندونزی و نیوزلند هم گروه بودند با 9 امتیاز و اختلاف یک امتیازی نسبت به عراق به عنوان سرگروه به دور بعد راه یافتند و طبق برنامه باید در اواخر مرداد و اوایل شهریور ماه در دو بازی رفت و برگشت برای مشخص شدن تیم برتر منطقه B آسیا در برابر سرگروه گروه اول که تیم ملی کشورمان بود قرار می گرفتند.
دبیر کل فدراسیون فوتبال استرالیا بعد از اینکه مشخص شد باید به مصاف ایران بروند ضمن ابراز رضایت از اینکه در بازی اول میزبان هستند به خبرنگاران گفت: « اگر در سیدنی با دو سه گل اختلاف پیروز نشویم در تهران هیچ امیدی برای ما نیست » این مصاحبه و صحبت هایی از این دست از سوی مدیران و مربیان استرالیایی نشان می داد که تیم ملی کشورمان برای صعود از این مرحله، با یک برنامه ریزی مناسب، نباید مشکل خاصی داشته باشد.
در فاصله سه ماهه ای که بین بازی آخر گروهی ایران و دیدار رفت برابر استرالیا به وجود آمد رقابت های لیگ تخت جمشید آغاز شد و بعد از برگزاری چهار هفته، با اعلام لیست 22 نفره و نهایی تیم ملی در 13 مرداد، رقابت های باشگاهی موقتا تعطیل شدند تا تیم ملی برای برگزاری اردویی تدارکاتی در نیوزلند و در نهایت سفر به سیدنی و تقابل با استرالیا راهی این کشور شود. برنامه اردوی تدارکاتی تیم ملی به این ترتیب است که ملی پوشان کشورمان برای برگزاری دو دیدار دوستانه در نیوزلند عازم این کشور می شوند. ابتدا در شهر کیرس چرچ میهمان تیم کانتربری خواهند بود، سپس به اوکلند رفته و با تیم ملی نیوزلند یک دیدار دوستانه را برگزار می کنند. بعد از این مسابقه کاروان تیم ملی برای برگزاری دیدار سرنوشت ساز به سیدنی سفر می کند تا در روز 27 مرداد 52 به مصاف این حریف قدرتمند برود.
اما نکته ای که قبل از این سفر توجه مطبوعات را به خود جلب کرد لیست دعوت شدگان به تیم ملی بود. کادر مربیگری تیم ملی ابتدا لیستی 25 نفره از ملی پوشان اعلام کرد و بعد از چند جلسه تمرین تعداد نفرات لیست نهایی به 22 نفر کاهش پیدا کرد، لیستی که تعجب و انتقاد رسانه ها را برانگیخت. نوین روزگار، جباری، وفاخواه، کلانی، مژدهی و سلیمی از لیست اولیه خط خوردند و نفراتی مانند حاج رحیمی پور، مظلومی، ایرانپاک، مرادی، ذوالفقارنسب و مودت به لیست ملی پوشان اضافه شدند. مظلومی در شرایطی به تیم ملی دعوت شد که نامش در لیست 25 نفره نبود، کلانی و مژدهی فراموش شده بودند، الله وردی و وفاخواه به رغم درخشش در لیگ، در لیست نهایی جایی نداشتند و این در حالی بود که الله وردی در لیست ابتدایی بود اما در میان تعجب همگان بی دلیل از تیم ملی کنار گذاشته شد و در نهایت جالب ترین خط خورده لیست نهایی علی جباری بود که به این بهانه کنار گذاشته شد؛ «در شان او نیست روی نیمکت ذخیره ها بنشیند!». به هر حال چهره های برگزیده ای که تهران را به مقصد استرالیا ترک کردند، این نفرات بودند: «ناصر حجازی، بهرام مودت، منصور رشیدی، ابراهیم آشتیانی، جعفر کاشانی، اکبر کارگرجم، قاسم طبیبی، بیژن ذوالفقارنسب، مهدی لواسانی، حسین گازرانی، پرویز قلیچ خانی، حسن مرادی، مهدی مناجاتی، علی پروین، محمد صادقی، جواد قراب، کارو حق وردیان، صفر ایرانپاک، غلامحسین مظلومی، رضا عادلخانی، اصغر شرفی و سرانجام اسماعیل حاج رحیمی پور »
انتقاد دیگری که به این لیست وارد شد این بود که تمام این 22 نفر از چهار باشگاه تهرانی پرسپولیس (6 نفر)، تاج (7 نفر)، عقاب (3 نفر) و پاس (6 نفر) انتخاب شدند و رسانه ها معتقد بودند باید نگاهی هم به تیم های شهرستانی در تیم ملی انداخته شود. با این همه نگاه جامعه فوتبال کشور به صعود این تیم ملی به جام جهانی مثبت بود و امیدوارانه تیم ملی راهی سفر شد.
در سمت مقابل از اردوی استرالیایی ها خبر می رسید که ریل رازیک سرمربی یوگسلاو استرالیایی ها با فدراسیون فوتبال آن کشور به مشکل برخورده و جو تیم ملی پر تنش است. رازیک در یک مصاحبه مطبوعاتی نکات منفی تیم ملی استرالیا را عنوان کرده بود و در ادامه گفته بود حمایت های خوبی از تیم ملی به عمل نمی آید که این مصاحبه و افشای اطلاعات باعث شده بود تا فدراسیون فوتبال استرالیا سرمربی یوگسلاو را توبیخ کند. از طرفی هم تیم ملی استرالیا به گفته رازیک از سه سال قبل برای صعود به جام جهانی 1974 برنامه ریزی کرده بود و حالا در این مقطع حساس نیاز به پیروزی در خانه خود داشت. تمام امکانات کشور استرالیا در اختیار فدراسیون قرار گرفته بود و حتی خبر آمد که تعدادی از کارخانه های استرالیایی مبلغ صد هزار دلار جهت تدارک تیم ملی کشورشان به فدراسیون فوتبال کمک کرده اند.
ریل رازیک برای آنالیز ملی پوشان کشورمان به کریس چرچ سفر کرده بود و این در حالی بود که محمد بیاتی کمک مربی تیم ملی مستقیما راهی سیدنی شد تا تیم ملی استرالیا را تحت نظر بگیرد. حساسیت بازی به قدری بود که بازار جاسوسی در اطراف اردوی هر دو تیم داغ داغ بود.
سرانجام تیم ملی به مقصد رسید. خاطره جالبی از این سفر از زبان دکتر ذوالفقارنسب شنیدیم که بد نیست شما هم بخوانید و ببینید.
این تصویر اتوبوس تیم ملی ایران؛ خاطره تان است برای چه زمانی است؟
فکر می کنم داشتیم به مصاف استرالیا می رفتیم. با حضور آقای مهدی لواسانی من متوجه شدم. یک خاطره از این عکس توی رسانه خیلی خوب شما برای اولین بار می خواهم بیان کنم. بازی ایران استرالیا، آن موقع اولین بازی در استرالیا باید برگزار می شد. یادم نمی رود که من، آقای قلیچ خانی، آقای لواسانی و یکی دو نفر دیگر از بازیکنان، دوره سربازی مان بود. دانشگاه تمام شده بود و باید به پادگان می رفتیم. برای این مسافرت، مرخصی ما را گرفتند و خیلی شانس آوردیم و حدود یک ماه پادگان نرفتیم. این مسافرت را که ما رفتیم استرالیا، میزان اطلاعات آن سال ها را می خواهم بگویم با اطلاعات و آگاهی هایی که این روزها دنیای مجازی به فوتبال داده است و چه کمک های ارزنده ای از این طریق به باشگاه ها و فدراسیون ها می شود. ما که رسیدیم به استرالیا، ساعت 7 و نیم بعد از ظهر بود. هوا تازه تاریک شده بود. از پله ها آمدیم پایین، آن قدر هوا سرد بود که خیلی ها برگشتند که گرمکن ها و لباس های شان را پوشیدند که سردشان نشود. پیاده شدیم و تنها چیزی که از ما گرفتند، کفش های فوتبال مان بود. گفتند با این کفش ها روی زمین چمن بازی کردید و شاید آلوده باشد. کفش های ما را بردند و فردا آوردند و نوی نو کرده بودند که هیچ خطری برای زمین چمن نداشته باشد. حرف اصلی من این است که ما مرداد ماه رفتیم و آن جا می شود فصل زمستان. هوا خیلی سرد بود. هیچ کس هم لباس گرم با خودش نیاورده بود. رسیدیم آنجا همان شب رفتند توسط مسئولان خود فدراسیون فوتبال، فروشگاه های بزرگ، مسئولان شان را پیدا کرده بودند و ساعت 10-11 شب لباس و وسایل و کاور و پالتو خریدند که ما با گرمکن تمرینات مان را شروع کنیم. دو تا گرمکن می پوشیدیم که سرما نخوریم. در تهران با آستین کوتاه بازی می کردیم. می خواهم بگویم که فدراسیون آن موقع با توجه به تمامی کارهای ارزنده ای که انجام می دادند، تمام پیش بینی های لازم را انجام می دادند اما در این زمینه کوتاهی شد. به عنوان یک مربی هر جا که می خواهیم برویم، باید یک اطلاعات خیلی وسیع و گسترده از محیطی که می خواهیم 30 نفر را ببریم آنجا و مسابقه انجام بدهیم، باید داشته باشیم. بله این عکس برای روزی است که داشتیم اعزام می شدیم به فرودگاه و از آنجا برویم به استرالیا.
ملی پوشان کشورمان در اولین دیدار تدارکاتی به مصاف کانتربوری رفتند و به تساوی 1-1 دست پیدا کردند. بازی در زمینی لغزنده و هوایی بارانی برگزار شد و خشونت بیش از حد انتظاران یاران حریف هم مزید بر علت شده بود که ساق پای ملی پوشان در معرض خطر باشد که البته همین اتفاق هم افتاد.
علی پروین در این بازی دوستانه در دقیقه 35 از ناحیه زانو به شدت آسیب دید و زمین مسابقه را ترک کرد. در نیمه اول ایران روی یک ضربه پنالتی گل اول بازی را دریافت کرد و پیش از پایان نیمه غلامحسین مظلومی گل خورده را جبران کرد. در نیمه دوم محمد صادقی گل دوم تیم ملی را به ثمر رساند اما داور بازی که در نیمه اول یک پنالتی اشتباه برای میزبان گرفته بود در نیمه دوم این گل سالم صادقی را هم مردود اعلام کرد تا بازی با نتیجه 1-1 تمام شود.
ثمره این بازی برای تیم کشورمان مصدومیت علی پروین و محمد صادقی بود. مک لنان و محمود بیاتی، مربیان تیم کشورمان، در مصاحبه های جداگانه در پایان بازی گفتند از بازی بازیکنان راضی هستند و نتایج خوبی از این بازی تدارکاتی گرفتیم. اما سرمربی تیم ملی نیوزلند با دیدن بازی تیم کشورمان عنوان کرد استرالیا با نتیجه دو بر یک یا سه بر یک ایران را شکست می دهد.
هفت روز بعد، تیم ملی کشورمان در ورزشگاه 25 هزار نفری نیومارکت پارک اوکلند باز هم در هوایی بارانی این بار به مصاف تیم فیزیکی و قدرتمند نیوزلند رفت که البته نیوزلندی ها بر خلاف یاران کانتربوری بازی خشنی را از خود به نمایش نگذاشتند. محمود بیاتی که از حضور سرمربی تیم ملی استرالیا در ورزشگاه مطلع بود ترکیبی متفاوت را به میدان فرستاد، به شکلی که کارگرجم هافبک و قلیچ خانی مهاجم تیم بودند و اولین جرقه های جنگ روانی بین دو تیم را زد. تیم ملی کشورمان در این بازی به تساوی بدون گل دست یافت و کارش در نیوزلند را پایان داد و راهی سیدنی شد.
همانطور که گفتیم جنگ روانی بین دو تیم روزها قبل از بازی اصلی آغاز شده بود. خبرنگاران از سیدنی با این جملات حواشی بازی را شرح میدهند: «مربیان و سرپرستان دو تیم رجز می خوانند، نیرنگ می زنند و پرده پوشی می کنند، به این امید که در پیروزی در نبرد خارج از میدان، فتح در میدان را آسان کنند.»
رازیک در مصاحبه هایش به همه چیز معترض بود. از مدت زمان بین دو بازی رفت و برگشت با ایران گرفته تا اقامت در تهران و ترس از مریض شدن بازیکنانش در ایران. همچنین او پیش تر با سران فوتبال استرالیا هم به مشکل خورده بود و با باشگاه های این کشور وارد جنگی لفظی شده بود به شکلی که قرارداد رازیک با دلخوری از جانب مدیران فدراسیون فوتبال استرالیا تمدید شد. هر دو مربی در دیدار های تدارکاتی خود ترکیب اصلی را به بازی نگرفتند، هم محمود بیاتی در برابر نیوزلند و هم ریل رازیک در برابر کوئینزلند که به تساوی 1-1 انجامید.
محمد بیاتی در مصاحبه ای در جمع خبرنگاران صحبت هایش را با این جمله آغاز کرد: «رازیک زیادی وراجی میکند» و ادامه داد «رازیک در جنگ اعصابی که راه انداخته مرا متهم به نیرنگ بازی کرده، اما این درست نیست، هر مربی حق دارد نام بازیکنانش را تا آخرین لحظه مخفی نگه دارد.»
روزنامه های استرالیایی هم از بازیکنان تیم ملی می گفتند. تمجید از کار دروازه بانان و پرداختن به قدرت تیم ایران در خط حمله که اصغر شرفی با 32 گل ملی سرآمد آنان بود و همچنین معرفی پرویز قلیچ خانی که به او لقب «پرویز کبیر» داده بودند. رسانه های استرالیایی برنده دو بازی رفت و برگشت ایران و استرالیا را تیم صعود کرده به جام جهانی معرفی می کردند و عنوان کرده بودند که هر کدام از دو تیم ایران و استرالیا که از سد حریف بگذرد در برابر کره جنوبی قطعا پیروز میدان خواهد بود.
سرانجام ملی پوشان کشورمان در میان استقبال پر شور مهاجران ایرانی ساکن سیدنی به این شهر رسیدند و بعد از یک روز استراحت در هوایی آفتابی و زمینی عالی برای مقابله با حریف وارد میدان مبارزه شدند.
بازی با سوت آقای رودولف شورر دوار سوئیسی و یکی از بهترین داوران فدراسیون جهانی آغاز شد. استرالیایی ها یک پارچه حمله بودند و با بد شانسی شانس های گلزنی را یکی پس از دیگری از دست می دادند جوری که تیتر یکی از مطبوعات فردای بازی این بود «میزبان تا پیش از گل نخست می بایست 3-0 پیش می افتاد» سرانجام در دقیقه 43 گل اول بازی را وارد دروازه حجازی کردند تا نیمه اول 1-0 به سود استرالیا تمام شود. در دقایق نخست نیمه اول اسماعیل حاج رحیمی پور با بدشانسی و در یک برخورد ناخواسته مصدوم و راهی بیرون از زمین شد. ملی پوشان کشورمان که برای جبران گل خورده در نیمه دوم وارد میدان شده بودند در همان دقایق نخست، خیلی زود و به شکلی باور نکردنی، دروازه حجازی را باز شده دیدند. گل تماشایی آتیلا آبونی از زاویه ای بسته شیرازه تیم ملی را از هم گسست. رازیک درباره این گل گفت: «اگر آبونی صد بار دیگر اقدام به زدن این ضربه کند نمی تواند گلی به ثمر برساند.»
باخت 2 بر صفر هنوز پایان ماجرا نبود و با وجود اینکه ما در دقایق 51 و 52 دو موقعیت طلایی گلزنی را توسط محمد صادقی و غلامحسین مظلومی ناباورانه از دست دادیم اما استرالیایی ها که به شکل عجیبی به دروازه تیم ملی یورش می بردند در دقیقه 82 تیر خلاص را هم شلیک کردند و روی یک ارسال بلند گل سوم بازی و میزبان را به ثمر رساندند. ایران در یک بازی کاملا یک طرفه مغلوب میزبان شد.
روزنامه های فردای مسابقه از شرایط بد روحی در رختکن تیم ملی نوشتند و در میان این تیترهای ناراحت کننده تیتر دنیای ورزش به خوبی گویای شرایط تلخ آن روز ملی پوشان بود: «رویای شیرین پیروزی در آن رختکن سرد و ماتم زده دفن شد!»
گزارش تصویری مفصل این بازی را میتوانید اینجا مشاهده کنید
خلاصه بازی ایران و استرالیا در دور رفت پلی آف مقدماتی انتخابی جام جهانی 1974 آلمان غربی
کوئی تیک دبیر کل کنفدراسیون فوتبال آسیا که میهمان ایران در بازی برگشت بود در مصاحبه ای پیش از بازی گفت: «بازی سیدنی، بدترین بازی تیم ملی ایران بود. بسیار مشکل خواهد بود که بتوانید چهار گل به استرالیا بزنید اما اگر خوش شانس باشید می توانید با همان نتیجه بازی رفت پیروز میدان شوید و کار را به بازی سوم برسانید. نمی توان پیش بینی کرد اما معتقدم اگر ایران به دیدار نهایی برسد به راحتی می تواند از سد تیم کره جنوبی بگذرد و به جام جهانی برسد.»
در مصاحبه جنجالی دیگری که پیش از بازی منتشر شد ریل رازیک با غروری که از پیروزی در بازی رفت در چهره اش مشخص بود گفت: « تیم ایران از یک هدایت نادرست رنج می برد. ما در تهران هم فاتح خواهیم بود و فوتبال ایران با سیستم انگلیسی هرگز موفق نخواهد شد. زدن چهار گل به استرالیا فقط یک رویاست و اگر تیمی قوی است باید قادر به گلزنی باشد.»
ملیپوشان کشورمان برای جبران شکست تلخ سیدنی به تهران بازگشتند و پنج روز بعد، در روز دوم شهریور 52 در حضور 70 هزار تماشاگر پر جوش و خروش میزبان زرد پوشان استرالیایی شدند. ملیپوشان کشورمان به رهبری بولدوزر سبزپوش، پرویز قلیچ خانی، بی امان به دروازه استرالیا میتاختند و همین حملات پی در پی در چهاردهمین دقیقه یک پنالتی را برای ایران به ارمغان آورد.
کاپیتان قلیچ خانی گل اول بازی را به ثمر رساند و 17 دقیقه بعد با یک شوت مهار نشدنی گل دوم تیم ملی ایران را وارد دروازه استرالیایی ها کرد. امید به دل هواداران فوتبال بازگشت.
رازیک و یارانش مات و مبهوت مانده بودند که آیا این همان تیم ایرانی بود که در سیدنی سه گل دریافت کرد؟ نیمه دوم هم قصه حملات ایران تکرار شد و در دقیقه 52 تنها شانس بود که استرالیایی ها را در بازی نگه داشت. ضربه پرقدرت قلیچ خانی این بار دور از دسترس هر یازده یار استرالیایی به تیر افقی دروازه نشست و رویای صعود سبزپوشان ایرانی را نقش بر آب کرد.
دقایق به سرعت برای ایرانی ها و به کندی برای یاران استرالیا میگذشت اما گلی رد و بدل نمی شد تا اینکه سرانجام سوت پایان بازی به صدا در آمد. اشک و ماتم در چهره ستارگان فوتبال ایران دیده می شد و شادی زاید الوصفی که استرالیایی ها از این صعود پر خطر در چهره داشتند به خوبی گویای قدرت تیم ملی کشورمان بود.
در این قسمت با مرور تصاویر این بازی پرغرور اما تلخ بیشتر در جریان روند بازی قرار میگیرید.
این شکست و این حذف تلخ دو خداحافظی در بر داشت. محمود بیاتی از سمتش در سرمربیگری تیم ملی کنار رفت و جعفر کاشانی که از دسته بازیکنان با تجربه تیم ملی بود در پایان این مسابقه از میادین ملی خداحافظی کرد.
خلاصه بازی ایران و استرالیا در دور برگشت پلی آف مقدماتی انتخابی جام جهانی 1974 آلمان غربی
بعد از این شکست تلخ یک شایعه در فضای رسانه ای آن روزهای فوتبال کشور مطرح شد و آن همکاری زدراکو رایکوف با هموطنش ریل رازیک سرمربی تیم ملی استرالیا بود، عده ای معتقد بودند که رایکوف اطلاعات و خصوصیات بازیکنان ایرانی را پیش از بازی رفت در اختیار رازیک قرار داده بوده و همین موضوع باعث شده بود که استرالیایی ها در بازی رفت نسخه تیم ملی را بپیچند. انتشار تصاویری از دیوار اتاقی در هتل محل اقامت استرالیایی ها که با عکس های بازیکنان تیم ملی و مطالبی از آنالیز عملکرد بازیکنان ایرانی پر شده بود به این شایعات دامن می زد.
هر چه که بود داستان تیم ملی ایران در اولین حضورش در انتخابی جام های جهانی با تلخی فراوان خاتمه یافت. اما این پایان داستان ایران در جام های جهانی نبود. در قسمت بعدی به سراغ ایران و جام جهانی 1978 خواهیم رفت.