زبان‌های ایرانی . در دانش زبانشناسی، یکی از زیرشاخه‌های مهم زبان‌های « آریایی - اروپایی » : زبان‌های ایرانی هستند : فارسی، کردی، بلوچی، پشتو، آسی، لری، گیلکی، تاتی و ... . ۱- شمارگان (اعداد) در همه این زبان‌ها تقریبا‌ یکسان تلفظ میشود : یک، دو، سه، چهار و ... . ۲- دستور همه این زبان‌ها تقریبا یکسان است و برآمده از زبان‌های باستانی ایران است . ۳- فعل‌های اصلی همه این زبان‌ها یک ریشه مشترک دارند: خوردن، کردن، بردن، زدن، پختن و ... . ۴- در همه این زبان‌ها نام‌های کهن ایرانی استفاده میشود : فرهاد، آرش، رستم و ... . ۵- واژگان اصلی در همه این زبان‌ها تقریبا یکسان و از یک ریشه هستند: برادر، خواهر، ستاره، زمین، آب، آسمان و ... . ۶- در برخی از این زبان‌ها واژگان ایرانی باستان و کهن بیشتری بچشم میخورد. مانند بلوچی، تاتی، اچمی، لکی، زازایی و ... . ۷- شماری از زبان‌های ایرانی در دوره باستان یا پس از اسلام طی حوادث مختلف از میان رفتند. مانند زبان خوارزمی در آسیای میانه، یا زبان آذری پهلوی در منطقه آذربایجان . ۸- امروزه نزدیک به ۹۰ گونه زبان ایرانی در منطقه « ایران بزرگ » شناسایی شده، که بیش از ۲۵۰ میلیون گویشور دارند . ۹- برخی از زبان‌های ایرانی باستان مانند « اوستایی » و « پارسی هخامنشی » بخاطر « اهمیت زبانشناختی » بعنوان میراث جهانی شناخته میشوند. برای نمونه با رمزگشایی کتیبه پارسی داریوش در بیستون، زبان‌های اکدی و سومری نیز رمزگشایی شدند. یا زبان اوستایی بعنوان کهن‌ترین زبان ایرانی، جایگاه ویژه‌ای در مطالعات هندواروپایی دارد . ۱۰- زبان‌های ایرانی به دو دسته شرقی و غربی تقسیم میشوند‌. زبان‌های شرقی در پیوند با زبان‌های سکایی یا تورانی هستند، مانند پشتو، پامیری، آسی ؛ و زبان‌های غربی بازمانده از پارسی و پهلوی هستند، مانند فارسی، کردی، بلوچی و ... . ۱۱- همخانواده نزدیک زبان‌های ایرانی، زبان‌های هندی هستند که کهن‌ترین نمونه هندی باستان، زبان سانسکریت است. پس از آن، زبان‌های اسلاوی مانند بلغاری و اوکراینی با زبان‌های ایرانی نزدیکی دارند . ۱۲- درگذشته تصور میشد که زبان‌های ایرانی و هندی در هزاره دوم پیش از میلاد از منطقه‌ای میان « دریای سیاه و دریای کاسپین » به فلات ایران ورود کرده‌اند، اما امروزه با پژوهش‌های ژنتیکی و زبانشناختی، این فرضیه ( نظریه کورگان یا مهاجرت آریایی‌ها ) بی‌پایه بنظر میرسد . ۱۳- زبان‌های ایرانی از دوره باستان تا به امروز با خط‌های مختلفی به نگارش درآمده‌اند: میخی، اوستایی، پارسی میانه، مانوی، پهلوی اشکانی، رونی، سغذی، خوارزمی، سریانی، یونانی بلخی و ...