سنگنوشته بیستون بزرگترین سنگنبشتهٔ جهان، نخستین متن شناخته شدهٔ ایرانی و از آثار دودمان هخامنشیان (۵۲۰ پ. م) واقع در شهر بیستون از توابع شهرستان هرسین در سی کیلومتری شهر کرمانشاه بر دامنه کوه بیستون است. سنگنوشته بیستون یکی از مهمترین و مشهورترین سندهای تاریخ جهان و مهمترین متن تاریخی در زمان هخامنشیان است که شرح پیروزی داریوش بزرگ را بر گئومات مغ و به بند کشیدن یاغیان را نشان میدهد. ژنرال گاردان فرانسوی معتقد بود که سنگنبشته بیستون، نمایشگر مسیح و ۱۲ حواریون وی میباشد در حالی که رابرت کر پورتر، جهانگرد، دیپلمات و نویسنده انگلیسی نیز اعتقاد داشت که این سنگنبشته، اشاره به ماجرای شلمنسر یکم و ده قبیله گمشده بنیاسرائیل دارد.
سنگنبشته بیستون از آنجایی که در ۳ نسخه مشابه (هممعنی) به زبان ایلامی، زبان اکدی و فارسی باستان و به خط میخی نگاشته شدهاست یکی از مهمترین عوامل رمزگشایی خط میخی و زبان فارسی باستان بودهاست و اهمیتی مشابه با سنگ رزتا در رمزگشایی از هیروگلیف مصری دارد. محوطه بیستون از آثار ملی ایران است و خود این اثر هم از سال ۲۰۰۶ یکی از آثار ثبت شدهٔ ایران در میراث جهانی یونسکو است.