نقطه سر خط؛ نگارش تاریخ فوتبال، از این سطر آغاز می شود

"سوپ اولیه" این عبارت عجیب و جالب را اولین بار تاریخ‌دان انگلیسی (تونی کالینز) برای توصیف فوتبال در سالهای پیش از قانونمند کردن آن در اواسط قرن نوزدهم به کار برد. این عبارت، توصیف مناسبی از آداب و رسوم متعددی است که در بازی های توپی چه با دست و چه با پا، وجود داشتند؛ چرا که هیچ قانون جهانی‌ای درباره اغلب آنها وجود نداشت و هر منطقه یا شهری، به شیوه خود و با قوانین خودش آنها را بازی می‌کرد. قانونمند کردن فوتبال و مطرح کردن آن به عنوان یک ورزش جهانی، برای اولین بار در 26 اکتبر 1863 و در میخانه فری ماسن (Freemason) لندن به بحث گذاشته شد؛ محلی که در آن گروهی از مردان عضو باشگاه های محلی، گرد هم آمدند و بر سر تشکیل نهادی به عنوان (اتحادیه فوتبال) به توافق رسیدند. کمتر از شش هفته بعد، آنها مجموعه قوانینی را تصویب کردند که بعدا (فوتبال انجمنی) یا (اتحادیه فوتبال) نام گرفت، همان فوتبالی که امروزه آن را می شناسیم و FIFA نهاد جهانی حاکم بر آن است.

باشگاه‌ها که پدیده‌ای جدید در فوتبال بودند، مجبور بودند مانند کریکت قوانینی تدوین کنند تا بتوانند با یکدیگر بازی کنند. نمونه اولیه این باشگاه ها، باشگاه فوتبال شفیلد (SHEFFIELD FC) بود؛ باشگاهی که در سال 1857 تشکیل شد و اعضای آن از بنیان گذاران اتحادیۀ فوتبال بودند. این باشگاه کماکان به حیات خود ادامه دهد؛ حیاتی به قدمت 164 سال!

نگاره ای از باشگاه کریکت همبلدون. قرن نوزدهم میلادی

ایده جمع شدن ورزشکاران در یک گروه به عنوان باشگاه، ایده جدیدی نبود. کریکت که ورزش اصلی انگلستان به حساب می‌آمد، از سالها قبل در سطح باشگاهی در انگلستان بازی می شد به طوری که تشکیل یکی از این باشگاه ها به نام همبلدون (Hambledon)، به سال 1750 باز می گشت! اما آنچه که کریکت را در داستان اتحادیه فوتبال تاثیرگذار می‌کرد، این بود که ساختار باشگاه‌های کریکت نه تنها الگوی باشگاه‌های فوتبال بود، بلکه تقریباً همه فوتبالیست‌های اولیه، در واقع کریکت‌بازانی بودند که در ماه‌های زمستان به دنبال ورزش بودند و این، اصلی ترین دلیل تشکیل شفیلد اف سی بود. باشگاه فوتبال شفیلد، اولین باشگاهی نبود که کلمات پا، توپ و باشگاه را در عنوان خود داشت؛ باشگاه فوتبال ادینبورگ (Edinburgh) که توسط جان هوپ در سال 1824 ایجاد شد، می توانست ادعا کند که قدیمی ترین باشگاه فوتبال جهان است و البته باشگاه های دیگری نیز قبل از تشکیل شفیلد اف سی تاسیس شدند، اما فقط تعداد کمی از آنها، از گزند تاریخ جان سالم به در بردند و هیچ کدام ارتباطی با اتحادیۀ فوتبال نداشتند؛ آنها فقط بخشی از سوپ اولیه کالینز بودند!

ناتائیل کروزک و ویلیام پرست

تاسیس شفیلد اف سی را می توان شروع یک روند شش ساله دانست که منجر به ایجاد اتحادیه فوتبال شد. سال‌ها در مورد سال تاسیس باشگاه ابهام وجود داشت، اما دفتر خاطرات یکی از بنیانگذاران -ناتانیل کرزویک- که تا به امروز باقی مانده است، در مدخل خود در 31 دسامبر 1857 و در بخش مرور خاطرات سال گذشته، دست خطی را نشان می دهد تحت عبارت :«من یک باشگاه فوتبال تاسیس کردم که بیشتر جوانان شفیلد می توانند به آن بیایند و به توپ ضربه بزنند.» داستان از این قرار است که او چند ماه قبل به همراه دوستش (ویلیام پرست) -یکی از اعضای باشگاه کریکت شفیلد-، در حال پیاده روی پاییزی بود که تصمیم گرفتند یک باشگاه فوتبال را برای تمرینات زمستانی ایجاد کنند.

ناتانیل کرزویک بعداً اولین مسابقه را نیز به یاد آورد و در نامه ای از آرشیو باشگاه شفیلد خاطر نشان کرد: ((اولین بازی در زمین آقای توماس ترنر در بانک شرقی را به یاد دارم که در سال 57 در آن به میدان رفتم.)) بهترین دیدگاهی که امروز می توانیم از آن زمین داشته باشیم این است که به پارکینگ فروشگاه B&Q در خیابان کوئینز نگاه کنیم!

فوتبال برای باشگاه کریکت شفیلد پدیده جدیدی نبود! اخبار ورزشی 9 دسامبر 1876 تا حدودی این روند را روشن و بیان می کند که رئیس اتحادیه شفیلد (جان شاو) برای اولین بار فوتبال را در این شهر و در حوالی سال  1856 آغاز کرد، حدود بیست سال قبل! او مطمئنا نمی دانست که با این کار، چه تاثیر باشکوهی بر تاریخ منطقه اش و حتی فراتر از آن، بر تاریخ "جهان" خواهد گذاشت! او با دشواری زیاد، فوتبال را به منطقه‌اش آورد، آن را گسترش داد و زمینه‌ساز نفوذ آن به تمرینات باشگاه کریکت شفیلد شد؛ نفوذی عمیق که بعدا منجر به کنار گذاشته‌شدن توپ ها و چوب های کریکت و محبوب‌تر شدن توپ های چرمی و سنگین فوتبال شد!

باشگاه Sheffield Football club رسماً در 24 اکتبر 1857 در (پارکفیلد هاوس) -خانه هری چمبرز- تأسیس شد و اولین دفتر مرکزی آن در خانه پدر اولین رئیس آن (فردریک وارد) بود. از آنجایی که باشگاه کریکت شفیلد از سال 1855 در زمین جدید (برامال لین) بازی می کرد، باشگاه فوتبال شفیلد مکان دیگری را برای تمرین برگزید.

برامال لین در گذر زمان-ورزشگاه کنونی شفیلد یونایتد

تا حدود سه سال پس از تشکیل، اعضای باشگاه بازی‌ها را بین خودشان و به صورت درون تیمی و با قوانین مصوب انجام می دادند و معیار های جالبی را برای گروه‌بندی تعیین می‌کردند؛ معیار هایی از قبیل حروف اول نام خانوادگی، میزان آمادگی جسمانی و مهارت یا حتی وضعیت متاهل یا مجرد بودن! (جان شاو) که در دو‌ سطر قبلی معرفی شد همراه با (تام ویکرز) تصمیم گرفتند باشگاه دومی را در شهر تشکیل دهند؛ باشگاه فوتبال (هالام و استامپرلو) در (سندی گیت) و در زمین باشگاه کریکت هالام و استامپرلو. ساختار این زمین و خط کشی های آن، همان ساختاری بود که امروزه در سرتاسر جهان به عنوان "زمین فوتبال" شناخته می شود.

چشم اندازی از شهر شفیلد

در اواسط قرن نوزدهم، شفیلد خود را به عنوان قطب تولید فولاد در جهان تثبیت کرده بود و نیمی از فولاد اروپا را به تنهایی تامین می کرد. فقر و آلودگی شدید و خشونت‌های فراگیر اجتماعی در شهر موج می زد و این احساس وجود داشت که ورزش به کاهش برخی از این اثرات کمک می کند. پس از هالام، باشگاه های دیگر نیز یکی پس از دیگری تشکیل شدند. باشگاه های نورفولک، نورتون و پیتسمور در سال 1861 تأسیس شدند و پس از آن در سال 1862 فیرواله، هیلی، میلتون، مکنزی و بانک فولادی هاوارد هیل به جمع باشگاه های فوتبال اضافه شدند. در پایان آن سال، یک لیگ باشگاهی پر رونق با برنامه‌ای منظم تشکیل شد که مسابقات آن در هر آخر هفته برگزار می شدند. پس از گذشت چند ماه، تب فوتبال از شهر شفیلد به سایر نقاط کشور از جمله کلانشهر لندن نیز کشیده شد و باشگاه های فوتبال فراوانی در سطح دانشگاهی و دبیرستانی، در انگلستان پا گرفتند. با افزایش تعداد این باشگاه ها، مسئولان و اعضای آنها ضرورت تدوین قوانین یکسان و مصوب را درک کردند و اقدامات مربوط به تصویب قوانین یکسان در سرتاسر کشور را شروع کردند.

قدیمی ترین تصویر به جامانده از تیم فوتبال شفیلد

(هری چمبرز) که شفیلد اف سی در خانه اش در سال 1857 تشکیل شده بود، به عنوان ناظر در دورهمی ایجاد اتحادیه فوتبال در 26 اکتبر 1863 حضور داشت و در اولین بازی فوتبال انجمن شرکت کرد. در 9 ژانویه 1864، قوانین تصویب شده در یک مسابقه آزمایشی بین تیم هایی با نام های جالب "رئیس جمهور" و "وزیر" در پارک Battersea در لندن مورد آزمایش قرار گرفتند. چمبرز در کنار فردی به نام (چارلز آلکاک) در تیم رئیس جمهور به میدان رفت. در این مسابقه، تیم رئیس جمهور با اولین گل های تاریخ فوتبال اتحادیه که هر دو توسط چارلز آلکوک به ثمر رسیدند، 2-0 پیروز شد. جالب است بدانید اغلب قوانین اجرا شده در این بازی، توسط مسئولان تیم شفیلد تعیین شده بودند!

شاید امروزه شفیلد یونایتد و شفیلد ونزدی به عنوان نمایندگان شهر شفیلد در سطوح اول فوتبال انگلستان به حساب بیایند، اما ادامه حضور شفیلد اف سی و هالام اف سی در لیگ های پایین تر فوتبال انگلیس، داستان پیشگامی شفیلد را زنده نگه می دارد. دنیا تا حد زیادی مدیون قطب سابق فولاد دنیا با کوهی از اولین ها و حتی فراتر از اولین هاست. در کنار تاسیس شفیلد اف سی به عنوان قدیمی ترین باشگاه فوتبال تاریخ، در سال 1867،  تیم هالام چهار سال قبل از راه‌اندازی جام حذفی کنونی، اولین رقابت جام حذفی - جام یودان - را برنده شد. در سال 1878 (برامال لین) میزبان اولین بازی برگزارشده در زیر نورافکن بود. ضربه گل و ضربه کرنر از قوانین شفیلد سرچشمه می گیرد، همانطور که ضربات آزاد نیز؛ ساختار پرداخت پول برای بازی در باشگاه ها نیز برای اولین بار در شفیلد به کار گرفته شد.