تیم های استقلال و پرسپولیس تاکنون 97 بار با هم بازی کرده اند و اولین دیدار این دو تیم هم به سال 1347 بر می گردد. در طول مقاطع زمانی مختلف گمانه زنی های زیادی در مورد تعداد دربی ها یا اتفاقی که در آن رخ داده است می شود و حالا رسانه طرفداری در این سلسله مطالب به مرور کامل و جامع تاریخچه دربی تهران می پردازد...

به گزارش طرفداری،‌ٰ در سال 70 به جز جام باشگاه های تهران که از اردیبهشت ما با حضور 16 تیم آغاز شده بود، به دستور فدراسیون فوتبال، اولین دروه جام آزادگان برگزار شد. رقابت های جام آزادگان که بعد از لیگ قدس در سال 69 دومین تلاش برای برگزاری یک لیگ سراسری در کشور بود، در تیم ماه با حضور دوازده تیم از 8 استان کشور آغاز به فعالیت کرد. در این میان دو جام حذفی تهران و کشور هم قرعه کشی شدند و به این ترتیب تیم های پرسپولیس و استقلال در فصل فوتبالی 70/71 در چهار جام داخلی شرکت داشتند. با این تراکم مسابقات داخلی کار برای استقلال ها سخت تر هم شد چراکه آنها در سال گذشته موفق شده بودند که از دور گروهی جام باشگاه های آسیا صعود کنند و حالا باید در دور حذفی رقابت ها که به صورت متمرکز در بنگلادش برگزار می شد، در اواخر تیر و اوایل مرداد، شرکت می کردند و بلافاصله در مرحله گروهی فصل بعد جام باشگاه های آسیا، در آبان ماه به میدان می رفتند.

البته تا روز چهارم بهمن ماه 1370 که قرار بود در آخرین هفته جام باشگاه های تهران استقلالی ها به مصاف رقیب سنتی خود، پرسپولیس، بروند؛ تکلیف آبی پوشان در سه رقابت مشخص شده بود. استقلالی ها ابتدا در مرداد ماه فاتح جام باشگاه های آسیای فصل 90/91 شدند، بعد در آبان ماه با پیروزی برابر مرصاد شیراز راهی یک چهارم نهایی جام حذفی کشور شدند، سپس در آذر 70 با شکست برابر پورا، در ضربات پنالتی، از جام حذفی تهران کنار رفتند و در دی ماه باز هم با شکستی دیگر در ضربات پنالتی، این بار برابر الهلال عربستان نایب قهرمان جام باشگاه های آسیای 1991 شدند.

جشن قهرمانی استقلالی ها در بنگلادش بعد از کسب دومین قهرمانی جام باشگاه های آسیا
جام قهرمانی آسیا در دستان کاپیتان شاهین

پرسپولیسی ها هم به جز رقابت های داخلی درگیر جام در جام آسیا بودند که موفق شدند در بیست و ششم مهر ماه با برتری برابر المحرق بحرین جام قهرمانی را کسب کنند. سرخپوشان در جام حذفی هم تا پیش از دربی، مثل استقلالی ها، به یک چهارم نهایی راه یافته بودند.

پرسپولیسی ها و جام قهرمانی جام در جام آسیا
علی پروین سرمربی پرسپولیس با کاپ قهرمانی جام در جام آسیا

پیش از آغاز دربی که با توجه به حساسیت جدول، به نوعی فینال جام باشگاه های تهران هم بود، دو فینال دیگر هم در ورزشگاه آزادی برگزار شد تا هوادارانی که از ساعات اولیه روز در سرمای شدید آن روز تهران به ورزشگاه آزادی آمده بودند بیکار نمانند. اولی فینال جام حذفی جوانان کشور و دیگری فینال جام حذفی بزرگسالان تهران که با قهرمانی پاس به پایان رسید.

جام های قهرمانی حذفی تهران و حذفی جوانان تهران بر بالای دست مربیان دو تیم پاس و جوانان انتظام. فیروز کریمی (راست)، غفور هاشمی (مربی انتظام) برتری خود را بر همه مربیان ریز و درشت تهرانی به رخ کشیدند (کیهان ورزشی - 5 بهمن 1370)

وقتی دو تیم پا به زمین مسابقه می گذاشتند، استقلالی ها با 24 امتیاز از 24 بازی صدرنشین جدول رده بندی بودند و پرسپولیس 23 امتیازی در رده دوم قرار داشت، به این ترتیب حتی یک تساوی هم استقلالی ها را قهرمان رقابت ها می کرد و بعد از پنج سال قهرمانی پرسپولیس، آبی پوشان تهرانی جام قهرمانی را بالای سر می بردند.

عکس یادگاری ستارگان سرخابی پیش از دربی. از چپ به راست: مجتبی محرمی، شاهین بیانی و ناصر محمدخانی

برای این بازی حساس منصور پورحیدری در ترکیب خود غایبی نداشت اما در اردوی سرخ پوشان حسین عبدی و سعید عزیزیان به دلیل مصدومیت قادر به همراهی تیمشان نبودند. نکته قابل توجه حضور حسن روشن، ستاره سال های نه چندان دور استقلال روی نیمکت این تیم بود که بعد از بازگشت از امارات با مدیران استقلال دیدارهایی داشت. این حضور به شایعات اضافه شدن او به کادر فنی استقلال بیش از پیش دامن می زد.

ترکیب استقلال، ایستاده از چپ به راست: عابدزاده، مرفاوی، موسوی نیا ، سرخاب، حسن زاده، مهدی فنونی زاده نشسته از چپ به راست: شاهین بیانی، فلاحت زاده، ورمزیار، هاشمی مقدم، شاهرخ بیانی

استقلالی ها در این مسابقه با سیستم 2-5-3 پا به میدان گذاشتند. شاهین بیانی به همراه رضا حسن زاده و فرشاد فلاحت زاده سه مدافع پورحیدری در این بازی بودند. در خط میانی مهدی فنونی زاده هافبک دفاعی بود و امیر موسوی نیا، شاهرخ بیانی، امیر هاشمی مقدم و صادق ورمزیار کمربند میانی استقلال را تشکیل می دادند و در نهایت عباس سرخاب و صمد مرفاوی دو مهاجم تیم در این بازی حساس بودند. در سوی دیگر میدان هم علی پروین با همان سیستم همیشگی 2-4-4 تیمش را به زمین فرستاده بود. محمد پنجعلی و مرتضی فنونی زاده دو مدافع میانی و مجتبی محرمی و سعید نعیم آبادی دفاع های چپ و راست پرسپولیسی ها بودند. منوچهر عبدالله نژاد، حسن شیر محمدی، محمدحسن انصاری فرد و محسن عاشوری چهار هافبک تیم و فرشاد پیوس و ناصر محمدخانی هم دو مهاجم خطرناک علی پروین برای دربی سی و پنجم بودند.

ترکیب پرسپولیس، ایستاده از چپ به راست: ناصر محمدخانی، نعیم آبادی، عاشوری، انصاری فرد، عبدالله نژاد، مزتضی فنونی زاده نشسته از چپ به راست: محرمی، پنجعلی، شیرمحمدی، پیوس، قلیچ
اینفوگرافیک خلاصه دربی سی و پنجم
کاپیتان های دو تیم و مراسم آغاز مسابقه

بازی با سوت آقای محسن زمانی در هوایی سرد، که گاهی با بارش برف هم همراه می شد، آغاز شد و این پرسپولیسی ها بودند که اولین خطر جدی را روی دروازه استقلال ایجاد کردند. ارسال تند و تیز شیرمحمدی در دقیقه دوم روی سر فرشاد پیوس بود که عابدزاده با یک خروج به موقع مانع از سرزنی پیوس شد.

خروج عالی عابدزاده و مهار توپ قبل از رسیدن به پیوس. حسن زاده مواظب همه چیز هست

پنج دقیقه بعد هم محسن عاشوری با یک ضربه ایستگاهی فنی دروازه استقلال را تهدید کرد که توپش با اختلافی ناچیز از کنار پایه تیر عمودی دروازه به بیرون رفت.

جدال بزرگ بازی تقابل هافبک های دو تیم در این مسابقه بود. در تصویر محسن عاشوری را در جدال بر سر توپ با شاهرخ بیانی می بینید

بعد از این دو حمله، استقلالی ها با اتکا به خط هافبک برتر خود، کم کم توپ و میدان را در اختیار گرفتند و در یازدهمین دقیقه اولین خطر جدی را روی دروازه وحید قلیچ خلق کردند. پاس در عمق شاهرخ بیانی می رفت که در موقعیتی تک به تک به صمد مرفاوی برسد اما خروج شجاعانه وحید قلیچ مانع از حرکت مرفاوی شد.

نبرد شاهرخ بیانی بازیگردان ارزشمند استقلال با عبدالله نژاد هافبک دفاعی پرسپولیس (کیهان ورزشی - 14 بهمن 1370)

16 دقیقه بعد عینا این صحنه تکرار شد اما این بار توپ در راه رسیدن به عباس سرخاب بود که در آغوش وحید قلیچ جای گرفت. در دقیقه 32 صادق ورمزیار بعد از یک مانور زیبا در جناح چپ و عبور از مدافع مستقیمش توپ را با یک پاس رو به بیرون به سرخاب رساند اما شوت سرخاب باز هم با دخالت وحید قلیچ راهی به دروازه پرسپولیس پیدا نکرد.

پیوس بهترین گلزن فصل 70 همیشه چون این صحنه در بند مدافعان استقلال گرفتار بود و از این رو، امید اصلی پرسپولیس برای هدف زنی بی رنگ ماندو حسن زاده و فنونی زاده با پوشش و هماهنگی لازم راه را بر پیوس بسته اند (کیهان ورزشی - 14 بهمن 1370)

به دلیل شرایط بد جوی و همچنین حساسیت بالای بازی، بازیکنان دو تیم در صحنه هایی هم با چاشنی خشونت به مصاف هم می رفتند. یکی از این صحنه ها در اواخر نیمه اول اتفاق افتاد، جایی که احمدرضا عابدزاده در سی و ششمین دقیقه بعد از اینکه توپ را مهار کرد با شیطنت خود را در مسیر فرشاد پیوس قرار داد و مهاجم پرسپولیس را نقش بر زمین کرد. مجتبی محورمی به سرعت خود را به صحنه رساند و چیزی نمانده بود که درگیری بین بازیکنان دو تیم به اوج برسد که با دخالت بازیکنان با تجربه تر قائله ختم به خیر شد.

نمایی از درگیری بازیکنان دو تیم در اواخر نیمه اول با حضور پیوس، شاهین بیانی و مهدی فنونی زاده

بعد از این اتفاق تنها نکته قابل ذکر نیمه اول ضربه ایستگاهی مهدی فنونی زاده در دقایق پایانی بود که با واکنش خوب قلیچ برای استقلالی ها سودی در بر نداشت تا نیمه اول با تساوی بدون گل به پایان برسد.

کورس شیرمحمدی هافبک راست پرسپولیس با سرخاب هافبک چپ استقلال (کیهان ورزشی - 14 بهمن 1370)
عبور ورمزیار از چنگال محمدخانی. چه رضایت از این فوتبال...؟ (کیهان ورزشی - 14 بهمن 1370)

با شروع نیمه دوم باز هم استقلال تیم برتر میدان بود. در همان دقایق ابتدایی سانتر هاشمی مقدم روی سر مرفاوی با دخالت وحید قلیچ همراه شد اما توپ به سمت دروازه خالی پرسپولیس رفت که در آخرین لحظه محمد پنجعلی ناجی تیمش شد و توپ را از روی خط برگشت داد. البته این صحنه با کمی تاخیر با اعلام کم داور مسابقه آفساید اعلام شد.

مهدیفنونی زاده بسیار بالاتر از شیرمحمدی توپ را با سر زده است. هر دو هافبک چشم بسته به توپ تاخته اند (کیهان ورزشی - 5 بهمن 1370)

از این لحظه به بعد استقلالی ها هرچه از زمان مسابقه می گذشت بیشتر در لاک دفاعی فرو میرفتند و با انجام بازی تاخیری سعی در حفظ نتیجه داشتند. اما در همین حالت هم در دقایقی آبی پوشان با ارسال کرنرهای پیاپی روی دروازه پرسپولیس خطر ساز می شدند.

محرمی از پرسپولیس در جدال با مهدی فنونی زاده از استقلال، دو چهره شاخص پیکار بزرگ در آخرین برگ فصل فوتبال بودند. محرمی کمتر فرصت داشت تا با حضور در حمله برای تیمش کارساز شود (کیهان ورزشی - 5 بهمن 1370)
تلاش پیوس برای زدن گل قهرمانی پرسپولیس بی نتیجه ماند زیرا هر بار او پا به توپ شدیک ملی پوش و یک چهره شاخص رو در رویش بود و نامهای دیگر در کار پوشش. اینجا حسن زاده به استقبال پیوس امده است (کیهان ورزشی - 5 بهمن 1370)
عاشوری هافبک پرسپولیس در حال عبور از سرخاب مهاجم استقلال است و شاهرخ بیانی به صحنه می نگرد (روزنامه کیهان - 5 بهمن 1370)

در یکی از این حملات پاس رو به عقب مرفاوی چنگیز را در شرایط شوت زنی قرار داد که شوت چنگیز را وحید قلیچ به کرنر فرستاد. کرنر ارسالی توسط ورمزیار می رفت که مستقیما وارد دروازه پرسپولیس شود که باز هم وحید قلیچ ناجی تیمش شد و توپ را مجددا به کرنر فرستاد.

این آخرین موقعیت استقلالی ها در این بازی بود و بعد از این هرچه بود از حملات پرسپولیسی ها بود. وررود عبدالعلی چنگیز در نیمه دوم با توجه به قدرت حفظ توپ بالای این بازیکن با تجربه عملا مجتبی محرمی را از موج حملات پرسپولیس خارج کرده بود اما در دقایق پایانی محرمی هم جانب احتیاز را رها کرده بود و در حملات تیمش حضور پیدا می کرد.

ورمزیار پا به توپ ناصر محمدخانی مهاجم پرسپولیس را به دنبال دارد. فنونی زاده و شاهینبیانی و کمی دورتر عابدزاده چشم به صحنه دارند (دنیای ورزش - 19 بهمن 1370)
شیرمحمدی که روز خوبی را پشت سر گذاشته اینجا سرخاب را به دنبال خود دارد (دنیای ورزش - 19 بهمن 1370)

تنها شانس های گلزنی پرسپولیس در این نیمه دو شوت راه دور محرمی در دقایق 86 و 88 بود که هیچ کدام راهی به دروازه استقلال پیدا نکردند تا دربی سی و پنجم با تساوی بدون گل به پایان برسد. استقلال با این تساوی، با 15 بازی 25 امتیازی شد و بدون باخت جام قهرمانی را بدست آورد. پرسپولیسی ها هم با 24 امتیازی که از 15 بازی خود کسب کردند در مقام دوم قرار گرفتند و فرشاد پیوس با 16 گل باز هم آقای فوتبال ایران و این در حالی بود که نفر دوم جدول گل زنان محسن گروسی 9 گله بود. 

شادی بازیکنان تیم استقلال بعد از 90 دقیقه تلاش و تشکر آنان از حمایت تماشاگران (دنیای ورزش - 19 بهمن 1370)

منصور پورحیدری در پایان بازی با چهره ای شاداب از قهرمانی در جمع خبرنگاران حاضر شد و گفت: «اگرچه باید تبریک بگم اما بچه ها آنقدر با تردید و دو دلی بازی کردند که اعصاب ما روی نیمکت خرد شد. در نیمه اول ما تیم برتر میدان بودیم و وظیفه مهار کردن فرشاد پیوس و ناصر محمدخانی را به فرشاد فلاحت زاده و رضا حسن زاده سپردیم که به خوبی این کار را انجام دادن و در پشت سر آنها شاهین بیانی کار پوشش را بر عهده داشت. در نیمه دوم اما هرچه به پایان بازی نزدیک می شدیم به دنبال حفظ نتیجه بودیم و با استفاده از چنگیز به خوبی موفق شدیم مجتبی محرمی را مهار کنیم و مقام قهرمانی را بدست آوریم. »

پورحیدری جامقهرمانی را از دکتر غفوری فرد دریافت می کند (دنیای ورزش - 5 بهمن 1370)
دو نما از سکوی قهرمانی استقلالی ها (روزنامه کیهان و کیهان ورزشی - 5 بهمن 1370)
چنگیز، عابدزاده و بیانی با جام قهرمانی (عصر ورزش - 9 بهمن 1370)
حلقه شادی استقلالی ها گرد جام قهرمانی، صحنه ای تکراری برای تیم پورحیدری
لحظه بالا بردن کاپ قهرمانی توسط سرمربی و کاپیتان استقلال
عابدزاده و عکس یادگاری با جام قهرمانی باشگاه های تهران

علی پروین هم صحبت هایش را با این جمله آغاز کرد: « از قول من به استقلالی ها قهرمانیشان را تبریک بگویید. » و در ادامه گفت: « وقتی یک تیم برای مساوی به زمین میاید و بازی هم در برابر صد هزار تماشاگر برگزار می شود کار خیلی سخت است و با بالا رفتن حساسیت بازی کیفیت بازیکنان افت می کند. »

برادران دربی سی و پنجم، قسمت اول، مهدی و مرتضی فنونی زاده
برادران دربی سی و پنجم، قسمت دوم، شاهین و شاهرخ بیانی
اینفوگرافیک پیراهن های دو تیم در دربی سی و پنجم