آنهدونیا چیست؟

همه ما لحظاتی را در زندگی تجربه کرده‌ایم که ذوق و حوصله همیشگی را نداشته‌ایم و تنهایی را به حضور در جمع عزیزان ترجیح داده‌ایم، ولی معمولاً این وضعیت پس از مدت کوتاهی رفع شده و باز هم زیبایی‌های زندگی را در آغوش کشیده‌ایم. اما گاهی چنین حالتی در برخی افراد استمرار یافته و یک حالت بی‌تفاوتی مداوم به وقایع مختلف در آن‌ها ایجاد می‌شود که گاه خبر از وجود یک اختلال روانشناختی به‌نام آنهدونیا می‌دهد.  

در چنین مواردی مشاهده می‌شود که فرد یا نزدیکان او به مطب‌های روانشناسی مراجعه کرده و از بی‌تفاوتی و واکنش‌های غیر‌عادی او گله می‌کنند. حتی ممکن است فرد مذکور بسیار هم موفق باشد، ولی از موفقیت‌های خود ابراز شادمانی نکند. برای نمونه ممکن است که قهرمان یک رشته ورزشی باشد، ولی از دریافت مدال خوشحال نشود یا یکی از اقوام نزدیک او فوت ‌کند و هیچ احساس غمی نداشته باشد.   

 این اختلال برای خود فرد هم خطرناک بوده و می‌تواند او را به‌سوی پوچی و تمایل به خودکشی سوق دهد.

دوری کردن از اجتماع

عدم برقراری روابط جدید یا انصراف از روابط قبلی

احساسات منفی نسبت به خود و دیگران

کاهش ابراز عواطف، از جمله کاهش احساسات کلامی یا غیر‌کلامی

مشکل در سازگاری با شرایط اجتماعی

تمایل به نشان دادن احساسات جعلی، مانند تظاهر به خوشحالی در عروسی دوستان

از دست دادن میل جنسی یا عدم علاقه به صمیمیت جسمی

مشکلات جسمی مداوم مانند بیمار شدن فراوان

بی‌لذتی در فعالیت‌های بدنی مانند ورزش و رقص

فقدان لذت از موسیقی و هنر

کاهش میل به خواب

آنهدونیا اختلالی است که بر روابط خانوادگی و اجتماعی تأثیر منفی زیادی می‌گذارد و همانند افسردگی، زندگی را برای فرد مبتلا پوچ و بی‌معنا می‌سازد و او را به‌سمت افکار خود‌کشی سوق می‌دهد.

به همین دلیل اختلال خطرناکی بوده و نیازمند درمان تخصصی است. درمان آنهدونیا می‌تواند چالش بر‌انگیز و طولانی باشد. معمولا درمان‌هایی که برای اختلال آنهدونیا تجویز می‌شوند، در راستای درمان اختلالات روانشناختی ایجاد‌کننده آن (مانند افسردگی) هستند.

+در اولین قدم برای درمان، باید به یک پزشک مراجعه شود تا علت‌های پزشکی متحمل علائم آنهدونیا را رد کند. اگر پزشک هیچ مشکل جسمانی را پیدا نکرد، لازم است که به یک روانشناس خوب مراجعه گردد. در رابطه با فقدان لذت، روش‌های روان‌درمانی مؤثر‌تر از دارو‌درمانی و سایر روش‌ها هستند و روش‌های دیگر معمولاً برای کمک به روند روان‌درمانی انجام می‌شوند.

+روانشناسان معمولاً از روان‌درمانی رفتار‌درمانی شناختی (CBT) برای کاهش علائم آنهدونیا استفاده می‌کنند و تلاش می‌نمایند تا با تغییر دیدگاه فرد به زندگی، احساس لذت را دوباره در او زنده کنند. اگر فرد همکاری لازم را  با روانشناس نداشته باشد یا روند درمان بسیار کند باشد، ممکن است برای تجویز دارو‌های کمکی به روانپزشک ارجاع داده شود.

+معمولاً برای درمان مبتلایان به فقدان لذت از دارو‌های ضد‌افسردگی از جمله مهار‌کننده‌های انتخابی سروتونین استفاده می‌شود. در این حالت اگر فرد علاوه بر آنهدونیا به افسردگی هم دچار باشد، دارو‌ها به‌طور همزمان به درمان هر دو اختلال کمک می‌کنند. البته این دارو‌ها همیشه مؤثر نیستند و حتی برخی گزارشات نشان می‌دهند که گاهی به بد‌تر شدن علائم منجر می‌شوند.

یکی دیگر از دارو‌هایی که به‌تازگی نتایج امیدوار‌کننده‌ای را نشان داده است، کتامین است. این دارو که در اشکال مختلف در مهمانی‌های شبانه در کشور‌های غربی استفاده می‌شود، در درمان آنهدونیا و رفع علائم افسردگی مؤثر شناخته شده است. البته تأثیر آن موقتی (حدود ۴۰ دقیقه پس از مصرف) است و به تحقیقات بیشتری برای استفاده از این دارو نیاز است.

+اگر روان‌درمانی و دارو‌درمانی در درمان آنهدونیا مؤثر نباشند، نوع دیگری از درمان به‌نام الکتروشوک ‌درمانی  (ECT) استفاده می‌شود. الکتروشوک ‌درمانی یکی از مؤثرترین روش‌های درمان افسردگی است و برخی از متخصصان اعتقاد دارند که باید دیر یا زود خصوصاً در مورد افرادی که افسردگی بدون عارضه دارند، استفاده شود.

+درمان تحریک مغناطیسی مغز (TMS) از یک میدان مغناطیسی برای تحریک سلول‌های عصبی استفاده می‌کند و از جریان الکتریکی کمتری نسبت به الکتروشوک‌ درمانی استفاده می‌نماید و همچنین نیازی به بیهوشی عمومی ندارد. تحریک مغناطیسی مغز می‌تواند افسردگی افرادی را که به دارو پاسخ نمی‌دهند، درمان کند.

گزینه نهایی درمان آنهدونیا، تحریک عصب واگ (VNS) است. در این درمان، پزشک یک دستگاه پزشکی ضربان‌ساز را در قفسه سینه فرد قرار می‌دهد. سیم‌های این دستگاه، تکانه‌های الکتریکی منظمی را ایجاد می‌کنند که مغز فرد را فعال می‌کند