?به قلم استاد ایرج افشار دوران حیات علمی معین ثمربخش و اثرزای بود. او مقالات و کتب متعدد انتشار داد. آثارش از زمانی که با روش تحقیق اروپایی انس گرفت و مخصوصاً از موقعی که بر نوشتههای خارجی دست یافت موجب انعطاف نظر ایرانشناسان بدو شد.
... با مرحوم تقیزاده نیز مأنوس بود و اطمینان و علاقۀ او را به خود جلب کرد. تا آنجا که تقیزاده کلیۀ یادداشتهای ذیقیمت خود را که در طی سی سال دربارۀ اسماعیلیه جمع کرده بود در اختیار معین گذارد. معین به محضر مرحوم قزوینی نیز آمد و شد داشت. ولی به مناسبت آنکه در کار تدوین لغتنامه با مرحوم دهخدا همکاری میکرد بیش از هرکس با او مأنوس شده بود. دهخدا هم به موقع مرگ چون کسی را امینتر و لایقتر و دلسوزتر از معین نیافت وصیت کرد که معین به کار لغتنامه بپردازد. معین شیفتۀ کار بود و مخصوصاً به کار لغت علاقهمندی داشت. الحق در این زمینه تبحّر و بصیرتی پیدا کرد. توانست همزمان با ادامۀ انتشار لغتنامه به تصحیح و نشر برهان قاطع و نیز تألیف فرهنگ فارسی بپردازد.
... به یاد آوردم ایّامی را که با معین به هنگام کنگرۀ شرقشناسی همسفر بودم. یک بار هم سفر آلمان. از آنجا هم به سویس رفتیم. معین همهجا آموزنده بود و آموزگار، هروقت از او پرسشی میشد، هرچه میدانست میآموخت و هروقت مطلبی تازه میشنید فوری بر روی «فیش» یادداشت میکرد.
... پورداود به مناسبت آنکه معین به فرهنگ و زبان پیش اسلامی ایران علاقهمند بود او را بسیار مینواخت و نگاهبانی میکرد. شاید همشهری بودن (که هردو از رشت بودند) این پیوند را محکمتر کرده بود. معین در طریق تحقیق بیش از هرکس متأثر از پورداود بود، بیشتر از او پیروی میکرد.
منبع: کتاب نادرهکاران: سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۰۴-۱۳۸۹)، انتشارات افشار



