یوزپلنگی که خود ایران ماست؛ یوز ایرانی و تیم ملی، هر دو در بستر

در سال 1400، گزارش مفصلی در روزنامه خراسان با تیتر «حال یوز‌های ایرانی به شماره افتاد/ انقراض در کمین یوزپلنگ ایرانی» منتشر شد و به آخرین وضعیت یوزپلنگ‌های ایرانی پرداخت، وضعیت فاجعه‌باری که موجب شده است در طی 60 سال گذشته، تعداد یوزها از 300 قلاده به تنها 12 قلاده کاهش بیابد. یوزپلنگ ایرانی به گفته کارشناسان جانوری ا‎‌ست که در شرایط اسارت جفت‌گیری نمی‌کند و همین موجب شده خطر انقراضشان روز‎به‌روز جدی‌تر به‌ نظر بیاید. تخریب زیستگاه، شکار غیرقانونی و بی‌رویه، تصادفات جاده‌ای و حمله دیگر حیوانات وحشی از دلایل عمده این انقراض است.

خبری که واکنش‌های بسیاری را در فضای مجازی و رسانه‌ها به‌هم‎راه داشت، خبر بارداری و زایمان توله‌یوز ایرانی بود.  اکثر قشر حاضر در فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی، نگران و منتظر زایمان «ایران» بودند. بعد از اتفاقاتی که پیرامون زایمان «ایران» افتاد؛ از حواشی سزارین بدون رعایت پروتکل‌های بهداشتی گرفته تا نحوه شیردهی و از بین‌رفتن دوتا از توله‌ها همه‌وهمه فضا را برای واکنش کاربران و متخصصان فراهم کرد.

دام‌پزشکانی که به نحوه زایمان انتقاد داشتند، کاربرانی که وضعیت و حال و روز «ایران» را تشبیه به «ایران» کردند که زخمی سربلند بحران‌هاست و سختی‌ها را با تمام وجود تاب می‌آورد و اقشار دیگر، اعم از کارتونیست‌ها و طنزپردازان که این مساله را دست‌مایه صحبت‌ها و نقدهایشان قرار دادند. یوز ایرانی حالا بدن رام‌‌شده و بی‌دفاعی به نظر می‌رسید که کاملاً تحت انقیاد قرار گرفته بود تا از خطر انقراضش جلوگیری شود ولی دو توله‌اش با فاصله کم از هم تلف شدند و معاون رئیس سازمان محیط‌ زیست در مصاحبه‌اش بیان کرد کل بودجه سازمان برای نگه‎داری از یوزپلنگ‌ها ۶۰۰ میلیون تومان است و در صورت زنده ماندن ۳ توله یوز، بودجه این سازمان به اتمام می‌رسید! سوال مهم کاربران و فعالین محیط‎ زیستی در این راستا این است؛ آیا توله سوم این شرایط را تاب می‌آورد و زنده می‌ماند؟ و آیا ایران امکان بارداری مجدد دارد؟

وضعیت تیم ملی هم بهتر از یوز ایرانی نیست

با گذشت بیش از هشت سال از آن روزها، دوباره تیم ملی ایران را در جام جهانی خواهیم دید و رسانه‌های خارجی از تیم ملی ایران به عنوان یوزپلنگان گروه B جام جهانی 2022 یادکرده‌اند. با این حال وضعیت تیم ملی ایران، تقریبا مشابه وضعیت یوزپلنگ بی‌پناه «ایران» است. وضعیت فدراسیون فوتبال ماه‌هاست نامشخص است و فرصت طلایی بازی‌های ملی ژوئن 2022 به سادگی هرچه‌تمام‌تر از دست رفت. در ماهی که تیم‌های آسیایی از جمله عربستان، ژاپن و کره‌جنوبی با نام‌دارترین تیم‌های ملی از جمله برزیل و آرژانتین بازی دوستانه برگزار کردند، وقت تیم ملی ما بر سر بازی غیرضروری و پرحاشیه مقابل کانادا تلف شد و در ادامه، دراگان اسکوچیچ به‌بهانه دوری راه و خسته شدن بازیکنان، صلاح ندید بازی دوستانه‌ای مقابل اروگوئه برگزار شود.

تمام دستاورد تیم‌ ملی از فرصت بازی‌های ملی ماه ژوئن، برگزاری یک اردوی غیراصولی در گرمای سوزان قطر بود. در حالی که تیم ملی قطر اردوی خودش را در کشور اسپانیا برگزار کرد، تیم ملی ایران در زمین تمرین فرعی السد! اردو زد و مقابل تیم دوم الجزایرِ غایب در جام‌جهانی، شکست خوردیم. نکته جالب ماجرا این‌جاست که تیم اسکوچیچ فقط سه مرتبه مقابل تیم‌های دارای رنک پایین‌تر از 50 قرار گرفته که حاصلش دو باخت و یک تساوی بوده است. این یعنی زنگ خطری بزرگ برای مرحله گروهی جام جهانی. 

کاش وضعیت به همین آماده‌سازی بد و فرصت‌سوزی‌ها ختم می‌شد. حالا چند هفته‌ای است که زمزمه‌هایی درباره تکرار سناریوی جام جهانی 2006 به‌گوش می‌رسد. در تیم ملی علنا دودستگی ایجاد شده و اتحاد، اولین رمز کسب موفقیت در میان یوزپلنگان دیده نمی‌شود. این‌ها در حالی است که دراگان اسکوچیچ، که به توانایی‌های فنی‌اش هم انتقاد وارد است، از نظر کاریزما و شخصیت رهبری نتوانست موثر واقع شود و واکنش درستی به این دودستگی ایجاد شده، نشان نداد. 

در پی انفعال اسکوچیچ، شایعات اخراج او از تیم ملی بالا گرفت اما همان‌طور که گفته شد، با نبود یک فدراسیون منسجم و چند دستگی میان وزارت ورزش و فدراسیون موقت، نیمکت تیم ملی متزلزل‌تر از همیشه شد. مشخصا با یک سرمربی نام‌دار خارجی، می‌توانیم در گروه زندگی جام جهانی، شانس بیش‌تری نسبت به آشفته‌بازار کنونی داشته باشیم اما طی روزهای اخیر، نام سرمربیان ایرانی که طی سال‌های گذشته امتحان‌شان را هم پس داده‌اند، پیرامون تیم ملی مطرح شد. آخرین خبر این است که اسکوچیچ در تیم ملی ماندنی می‌شود؛ این خلاف آن چیزی است که کمیته‌ فنی فدراسیون فوتبال درباره‌اش تصمیم‌گیری کرده بود. این یعنی تیم ملی ما قرار است با سرمربی‌ای راهی جام جهانی شود که برخی از بازیکنان، حرف او را نمی‌خوانند! البته اگر هشتم شهریور ماه، برنده انتخابات فدراسیون، مصوبه اعضای هیات رییسه را کنار نگذارد و مستقیم سراغ اجرای مصوبه کمیته فنی که رای به برکناری دراگان اسکوچیچ داده بود، نرود.

یوز ایرانی نقش‌بسته بر پیراهن تیم ملی قرار بود نماد جنگندگی، سرسختی و در یک کلام نماد ایران باشد اما در حال‌حاضر نه تیم ملی حال خوشی دارد و نه یوز ایرانی در وضعیت مناسبی است. یوزپلنگ، دقیقا حال و نماد این روزهای تیم ملی است؛ افتاده در بستر و آینده‌ای پر از ابهام. 

• به کوشش زهرا صباغی، کارشناس ارشد علوم اجتماعی