ایران و لهستان با وجود فاصله نسبتا زیاد و قرار گرفتن در دو قاره متفاوت دارای پیوندهای زیادی با هم هستند.
جدا از پیوندهای ژنتیکی حاصل از مهاجرت هندواروپایی ها( آریایی ها) و ریشه مشترک زبانی (زبان لهستانی از شاخه اسلاوی غربی و با زبان های ایرانی دارای ریشه مشترک از خانواده زبانی هندواروپایی هست) این دو کشور روابط اجتماعی و سیاسی زیادی با هم داشتند.
در اوایل دهه 1500، بازرگانان و کاروانهای بازرگانی ایرانی وارد اروپا شدند ، با بازرگانان لهستانی ارتباط برقرار کردند و کالاهای خود را مبادله کردند. فرشهای اصفهانی که از ایران به کشور مشترک المنافع لهستان و لیتوانی وارد شده بود ، در اروپای غربی به اشتباه به عنوان فرش لهستانی (به فرانسوی: Polonaise ) شناخته میشد.
![]()
مشترکالمنافع لهستان–لیتوانی 1569–1795
...................................................................
اولین سفر مستند یک فرستاده لهستان به ایران در سال 1602 انجام شد و سفارت ایران بین سالهای 1609-1615 به کراکوف لهستان رسید. پیروزی لهستان بر عثمانی در نبرد وین در سال 1683 در ایران صفوی جشن گرفته شد.
.......................................................................
در قرن 16-17 میلادی جنبش سرمتی گرایی یا Sarmatism در این کشور اوج گرفت و تأثیرات فراوانی بر فرهنگ، شیوهٔ زندگی و ایدئولوژی نخبگان لهستان و ادبیات قرن هفدهم لهستانی گذاشته است
این نظریه هستهٔ اصلی مردم لهستان–لیتوانی ایرانیتبار و از قوم سرمتی بودند.
سرمتی ها گروهی از سکاهای ایرانی تبار ساکن مناطق غرب و شمال غربی دریای کاسپین بودند که نام آنها برگرفته از سلم (یکی از سه فرزند فریدون پیشدادی) است.
![]()
مردی با عقاید سرمتی گرایانه
سرمتیگرایان به آدابی چون استوار نگاه داشتن بستگیهای خانوادگی و مهماننوازی اهمیت میدادند و از تیپ شرقی مانند گذاشتن سبیل، پوشیدن ژوپان ، کنتوش و دلیا بهره میبردند.
آنها به اسلاوها به چشم تحقیر مینگریستند با پاناسلاویسم روسی در ضدیت درآمدند.
...................................................................
پس از تجزیه لهستان در سال 1795 بسیاری از پناهندگان لهستانی به ایران گریختند. از جمله لهستانیهای مشهوری که در ایران قرن نوزدهم زندگی میکردند، شاعر و نویسنده معروف، الکساندر چودکو بود که اوستای زرتشتی را به لهستانی ترجمه کرد
در سال 1918، پس از پایان جنگ جهانی اول ، لهستان دوباره استقلال خود را به دست آورد. در سال 1919، ایران استقلال لهستان را به رسمیت شناخت و هر دو کشور روابط دیپلماتیک برقرار کردند. در سال 1927، هر دو کشور پیمان دوستی امضا کردند.
![]()
یادبود پناهندگان لهستانی در تهران
در سپتامبر 1939، لهستان توسط آلمان و اتحاد جماهیر شوروی مورد تهاجم قرار گرفت که جرقه آغاز جنگ جهانی دوم شد . در سال 1942 حدود 120000 پناهنده لهستانی وارد ایران شدند.
عموم این افراد در تهران و شمال ایران ساکن شدند و پس از جنگ، عده ای حتی تصمیم گرفتند برای همیشه در ایران بمانند و با همسران ایرانی ازدواج کنند و تشکیل خانواده بدهند.
پیر کارلو اولین دروازه بان تیم استقلال نیز از لهستانی های پناهنده به ایران بود
![]()
وُیتک (به لهستانی: Wojtek) یک خرس قهوهای ایرانی بود که در ارتش لهستان به خدمت مشغول گردید و یکی از نماد های مقاومت لهستان بود . وی در سال ۱۹۴۲ میلادی در نزدیکی همدان در حالی که در اختیار یک کودک ایرانی بود به سربازان لهستانی که در اطراف شهر مستقر شده بودند فروخته شد.
................................................................
پس از زلزله 2003 بم ، امدادگران و پزشکان لهستانی در عملیات امدادرسانی شرکت کردند و کمک های بشردوستانه از لهستان به ایران ارسال شد.



