زبان لَکی
(که گویش لکی هم نامیده شده) زبان طوایف لک از زبانهای ایرانی شاخه شمال غربی رایج در مناطق غرب ایران است. حدود یکونیم میلیون نفر شامل یک میلیون نفر با زبان مادری (۲۰۰۲) به این زبان سخن میگویند.
اگرچه اغلب از شاخه گویشهای جنوبی کردی طبقهبندی شدهاست، اتنولوگ آن را یک زیرشاخه چهارم کردی طبقهبندی میکند. همچنین برخی آن را مرتبط با لری و برخی آن را زبانی مابین کردی و لری نامیدهاند.
محتویات تبارشناسی
منابع گوناگون نظرهای گوناگونی را در مورد تبار زبانی لکی ارائه میدهند. چنین به نظر می رسد که روند اخذ هویت کردی که از سدهها پیش مردم گوران مناطق اردلان (به مرکزیت سنندج) و سرزمین کرمانشاه در بر گرفت، در منطقه لکنشین تکمیل نشده و باعث مناقشهآمیز بودن موضوع تعلق قومیتی لکها شدهاست. نتیجتا چنین به نظر می رسد که لکی از هر دو زبان کردیتبار و لریتبار عناصری داراست.
نظریه کردیتبار لهجه های جنوبی کردی یا (جنوب شرقی) شامل تعداد زیادی لهجه های منفرد و متفاوت نظیر (کرمانشاهی، کلهری، سنجابی، لکی فیلی) در استانهای کرمانشاه، کردستان، ایلام و لرستان در غرب ایران و نیز در شرق عراق می باشند.
دانشنامه بریتانیکا لکی را لهجهای از زبان کردی نام می برد. و شماری دیگر از منابع نیز لکی را در شاخه زبانهای کردی از شاخه زبانهای ایرانیتبار غربی قرار دادهاند. در کتاب "دائرةالمعارف اسلام" آمده است که: در لرستان (منظور ایالت قدیمی لرستان است) برخی اقوام کرد (قبایل لک در شمال و همچنین در بین فیلی ها، ایل محکی) زندگی می کنند.
دهخدا در مورد لکها و لهجه لکی می نویسد: کردهای لکی در لرستان ساکن و خوش هیکل و تنومندند. رنگ آنها گندمی و مویشان سیاه یا خرمایی تیرهاست. لهجه لکی؛ لهجهای از زبان کردی که مردم هرسین و توابع بدان سخن گویند. دایره المعارف بزرگ اسلامی نیز، لکی را لهجهای از زبان کردی دانسته است؛ زبانشناس کانادایی آنونبی نیز در مورد لکی نوشته است که نظر فتاح را قبول دارد که لکی را در میان زبان های کردی طبقه بندی کرده است.
به گفته یکی از منابع، ترکیب و واژههای لکی به طور گستردهای به لری، که خود یکی از زبانهای فارسیتبار و زیرشاخه زبانهای جنوب غربی-ایرانی است، تغییر کردهاند. ولی ساختار اصلی دستوری و افعال لکی «همانند دیگر لهجههای کردی» در زمره زبانهای شمال غربی ایرانی قرار میگیرد. این ارتباط همچنین با مشاهده بقایای ساختار کنایی (ارگاتیو) در لکی که یک عیار زبان کردیمنبع است تصدیق میشود. بنابراین اصولاً زبان لکی شبیه به کردی و از لری متفاوت است. با این وجود کردی کرمانشاهی از گویشهای جنوبی کردی که مجاور با لکی است، خود ساختار ارگاتیو ندارد.