بوراکس یکی از ترکیبات مهم بور است که نمک اکسی اسید بور نیز نامیده می شود. بوراکس دارای خواص ضد عفونی کننده، آنتی بیوتیکی و ضد قارچی بوده و به عنوان یک ماده ضدعفونی کننده طبیعی نیز در نظر گرفته می شود.

بوراکس چیست؟

بوراکس به صورت پودر بی رنگ و کریستالی در دسترس است. این ماده به راحتی در آب حل می شود و ساختاری نرم دارد. از نظر انحلال پذیری، بوراکس در گلیسیرین محلول اما در الکل نامحلول است.

خواص بوراکس

بوراکس در دمای 75 درجه شروع به ذوب شدن می کند و در 200 درجه می جوشد. چگالی این ماده 1.73 گرم بر سانتی متر مکعب است. آب، اکسیژن، بور و سدیم مواد اصلی سازنده بوراکس هستند. کریستال های بوراکس از تبخیر و تبلور آب های شور دریاچه ها به دست می آیند. سایر نام های شناخته شده بوراکس عبارت هستند از سدیم بورات، سدیم تترابورات، دی سدیم تترابورات است.

تولید بوراکس

بوراکس در آزمایشگاه ها از واکنش اسید بوریک و کربنات سدیم بی آب تولید می شود. هنگامی که بوراکس با آب داغ تماس پیدا کند، مولکول های موجود در آب را به پراکسید هیدروژن تبدیل می کند و موجب خاصیت سفید کنندگی می شود. این ترکیب در برابر تشکیل قارچ و کپک نیز عالی عمل می کند.

انواع بوراکس

بوراکس (Borax) به دو شکل دکا هیدرات یا ۱۰ آبه و پنتا هیدرات یا ۵ آبه در بازار مواد شیمیایی معامله می شود. مهمترین استفاده از بوراکس پنتاهیدرات (Borax Pentahydrate) در صنایع تولید شیشه و در بخش ساخت عایق است. در تولید محصولات شیشه ای که باید به عنوان عایق حرارتی استفاده شوند این ترکیب با هدف افزایش ویسکوزیته، سختی سطح و دوام به واسطه های شیشه افزوده می شود. همانطور که گفته شد بوراکس دکا دارای ۱۰ مولکول آب در ساختار خود است. اگرچه کاربرد بوراکس دکا بیشتر در انواع شوینده ها دیده می شود اما این محصول در صنایع متالورژی و ساخت اسلایم نیز کاربرد دارد.

کاربردهای خانگی بوراکس

بوراکس به طور گسترده ای برای نظافت منزل استفاده می شود. همانطور که گقته شد این ترکیب یک میکروب کش قوی است.  مصرف موادی مثل جوش شیرین و بوراکس در بین افرادی که می خواهند از اثرات منفی محصولات شوینده شیمیایی بر سلامت انسان دوری کنند، به طور قابل توجهی افزایش یافته است. مواد شوینده ای که به صورت دستی یا در ماشین ظرفشویی استفاده می کنیم همگی حاوی مواد شیمیایی هستند که می توانند بر سیستم گوارش انسان تاثیر منفی بگذارند و موجب بروز بیماری های مزمن شوند. البته هزینه تهیه پاک کننده های شیمیایی در مقایسه با قیمت جوش شیرین و بوراکس نیز می تواند به عنوان عامل مهم دیگری در میزان تمایل افراد برای خرید این مواد در نظر گرفته شود.

از بوراکس همچنین برای تمیز کردن سطوح حمام، سطوح سخت مانند وان، کاسه توالت و سینک استفاده می شود. فراموش نکنید که پس از پاک کردن، باید سطوح را با آب بشویید تا به کاشی های حمام آسیبی نرسد.

با قرار دادن بوراکس روی یک پارچه مرطوب، می توانید همه وسایل آشپزخانه مثل تابه ها و قابلمه های آلومینیومی، ظروف چینی، داخل یخچال و فر و حتی پرده ها را تمیز کنید.

بوراکس نه تنها در نظافت منزل، بلکه در مبارزه با حشرات نیز موثر است. اگر می خواهید از ورود حشرات به خانه خود جلوگیری کنید، بوراکس را جلوی لانه ها یا مناطقی که حشرات یافت می شوند، بپاشید.

اگر هدف شما مسموم کردن حشراتی است که وارد خانه شده اند، غذاهایی مانند سیب زمینی یا تخم مرغ را بجوشانید و با مقداری بوراکس مخلوط کنید. سپس آنها را در جایی رها کنید که حشرات بتوانند به این غذاها دسترسی داشته باشند. موش ‌ها غذاهای خمیری را دوست دارند، بنابراین می‌ توانید با قرار دادن بوراکس در غذاهای آردی-خمیری با آن ها مبارزه کنید.

کاربردهای صنعتی بوراکس

در صنایع تولید محصولات آرایشی و بهداشتی برای افزایش قوام کرم ها یا لوسیون ها از بوراکس استفاده می شود. بوراکس در تولید صابون های دستی نیز کاربرد دارد.  خالی از لطف نیست که یادآور شویم، خاصیت لایه برداری که در اغلب پاک کننده های صورت وجود دارد توسط بوراکس ایجاد می شود.

بسیاری از محصولاتی که دارای قابلیت پاکسازی پوست از سلول های مرده هستند و یا برای درمان پوست های چرب و جلوگیری از آکنه استفاده می شوند حاوی بوراکس هستند.

بوراکس همچنین در تولید رنگ، میناکاری چینی، تولید نشاسته، چسب، رنگرزی پارچه، چاپ، ساخت شیشه بور سیلیکات نشکن و برخی صنایع دستی استفاده می شود.

بوراکس در ساختمان سازی

از بوراکس برای تهیه شکل قوی تری از ملات و سیمان در صنعت ساختمان سازی استفاده می شود. در این فرآیند، ضایعات جامد بوراکس را با چسب های سیمانی مخصوص ملات و بتن مخصلوط می کنند.

بوراکس در طلاسازی

بوراکس در استخراج طلا نیز استفاده می شود و به عنوان بازدارنده شعله برای اطفاء حریق های کوچک بدون خطر شعله ور شدن بسیار مفید است. سایر موارد کاربرد بوراکس در طلاسازی عبارتند از:

بوراکس در کشاورزی

کاربرد بوراکس در شرایطی که با مشکلاتی مانند خاک غیرمولد مواجه هستیم نیز موثر بوده و مقدار کمی از این ماده می تواند برای رشد گیاهان مفید است در حالی که در مقادیر زیاد می تواند گیاهان را از بین ببرد. بنابراین به عنوان یک داروی گیاهی نیز مطرح است. علاوه بر اینها، بوراکس در نگهداری خاک در مواقعی که استفاده می شود.

کاربرد بوراکس در آزمایشگاه

بوراکس به عنوان یکی از پرکاربردترین مواد آزمایشگاهی در جهان شیمی است که در بسیاری از پروژه های علمی برای نشان دادن مفاهیم اولیه مورد استفاده قرار می گیرد. در پروژه های سرگرم کننده برای دانش آموزان از پودر بوراکس برای آموزش اصول اولیه پلیمرها و تشکیل کریستال استفاده می شود.

نکات مهم استفاده از بوراکس

خرید بوراکس

برای خرید بوراکس می توان به مراکز فروش مواد شیمیایی و یا وب سایت های معتبر فعال در این زمینه مراجعه نمود. قیمت خرید بوراکس به طور کلی برگرفته از عواملی ماننده حجم محصول، درجه خلوص و شرکت تولید کننده است.