? دشت مغان قربانی بعدی سدسازی ترکیه
امتداد، گروه اقتصاد_ دبیر کمیته تخصصی چالشهای سدسازی درباره پروژه احداث سد بر روی ارس میگوید: پروژه های داپ و گاپ را نه اردوغان آغاز کرده و نه از امسال آغاز شده، بلکه از حدود ۳۰ سال پیش و از زمان «تورگوت اوزال» رئیس جمهور اسبق ترکیه در اوایل سالهای دهه ۸۰ میلادی بود که آغاز شد و محور مهمی از رابطه این کشور در آن زمان با کشورهای همسایه نیز مساله آب بود و کماکان نیز این قضیه ادامه دارد.
✔️ «رود ارس» شاهرگ حیاتی برای منطقه شمال غرب ایران محسوب می شود. ارس که با همین نام نیز در کشورهای همجوار شناخته میشود، از دامنه شمالی کوههای بینگول داغ استان ارزروم ترکیه سرچشمه می گیرد و پس از طی مسافتی طولانی با پیوستن رود «آخوریان» به آن، مرز مشترک میان ترکیه و ارمنستان را تا آذربایجان (نخجوان) ترسیم میکند. بنابر آمارها حجم متوسط سالیانه آب جاری رودخانه ارس در سی سال گذشته، ۱۰.۵ میلیارد متر مکعب است و بنا به آمار منابع پژوهشی ترکیه ۱۳ میلیارد متر مکعب که از این مقدار ۴ میلیارد متر مکعب از ترکیه، ۲ میلیارد متر مکعب از ارمنستان، ۲ میلیارد متر مکعب از جمهوری آذربایجان و ۲.۵ میلیارد متر مکعب از ایران سرچشمه میگیرد.
✔️ در این شرایط اتاق بازرگانی ایران نتیجه پژوهشی را منتشر کرده است که بر اساس بررسیهای کمیسیون توسعه پایدار اتاق ایران درباره آثار پروژه آناتولی شرقی (داپ) بر منابع آبی شمال غرب ایران، از کاهش ۳۰ درصدی سهم ایران از منابع آبی رودخانه ارس حکایت دارد.
انتشار نتیجه پژوهش اتاق بازرگانی با تاکید بر این مهم که خطر برای دشت مغان در تابستان سال ۱۴۰۲ بسیار جدی با واکنشهای بسیار مواجه شد.
✔️ یکی از واکنشها نیز نظرات دکتر حجت میانآبادی، پژوهشگر دیپلماسی آب و استادیار دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس بود که در واکنش به این گزارش میگوید: «درخصوص گزارش اتاق ایران درباره پروژه داپ ترکیه، ضمن تأکید براهمیت موضوع لازم به ذکر است که متأسفانه در کشور تاکنون هیچگونه مطالعات متقن درخصوص میزان اثربخشی پروژه داپ بر ایران صورت نگرفته است. همچنین منبع اثربخشی ۲۵ تا ۳۰ درصد بر ایران در گزارش مشخص نیست و نحوه استخراج آن نیز بیان نشده است؛ لذا ادعای اثربخشی ۲۵ تا ۳۰ درصد در گزارش، با ابهامات جدی مواجه است.از سوی دیگر امیدی نیست که مدیران مربوطه در وزارت نیرو پاسخ دهند که چرا تاکنون به خصوص تا قبل از تکمیل این پروژهها مطالعات متقن و جامعی در خصوص میزان و نحوه اثربخشی پروژههای گاپ و داپ بر کشور صورت نگرفته است؟اگر ادعای انجام و تکمیل این مطالعات را دارند چرا نتایج منتشر نمیشود؟ از طرف دیگر هر چند تلاش برای انجام این کار توسط اتاق ارزنده است، اما متأسفانه گزارش از نظر علمی ضعیف است و رفرنس دهی علمی نیز گمشده جدی مراکز مختلف و حتی دانشگاهی در کشور بوده و هست. امید است مدیریت در کشور از «واکنش» گرایی -آن هم پس از وقوع و ظهور و عبور بحران، به «کنش» گرایی نیل پیدا کند؛ که البته این تغییر رویکرد از مدیران همیشه مدیر بعید به نظر میرسد.»