اعتراض رئیس جمهور عراق به سدسازیهای ضدمحیط زیستی ترکیه
عبداللطیف رشید: شورای عالی آب را برای مذاکره با ترکیه و ایران تشکیل میدهیم
رئیسجمهور عراق در دیدار با «عون ذیاب عبدالله» وزیر منابع آبی بغداد گفت: بهزودی شورای عالی آب برای مذاکرات جدی با ترکیه و ایران درباره حقابه عراق تشکیل خواهد شد.
به گزارش ایمنا، عبداللطیف رشید روز گذشته در دیدار با وزیر منابع آبی عراق آخرین تحولات مربوط به مسائل آبی عراق را به عنوان «اولویت مهم» در تلاشهای دولتی و غیردولتی، بررسی و بر ضرورت سدسازی اقدامات متعدد از جمله حفاظت و احیای هورها و دریاچهها برای حمایت از منابع آب عراق تاکید کرد.
رئیسجمهور عراق از تشکیل کمیته آب عراق برای مذاکره با ترکیه و ایران با هدف تضمین «حقابه عادلانه» از رودهای مشترک بهویژه دجله و فرات و نیز هماهنگی با دو همسایه از طریق گفتوگوهای جدی در این باره خبر داد.
در بیستونهم آبان ۱۴۰۰ عون ذیاب عبدالله (وزیر منابع آبی فعلی) که سخنگوی وزارت منابع آب عراق بود به ابعاد سدسازیهای ترکیه و نیز بحران خشکسالی بر عراق و مسائل زیست محیطی منطقه پرداخت و گفت؛ سدهایی که برای آبیاری و کشاورزی استفاده میشود تأثیر بسیار منفی در میزان آب دجله و فرات دارد.
سخنگوی وزارت منابع آبی عراق گفت که ترکیه طرح بزرگ موسوم به «گاپ» را از دهه ۶۰ گذشته آغاز کرد. این طرح از جنوب شرق «آناتولی» یعنی از «غازی عنتاب» تا «حکاری» و «دیاربکر» و در واقع همه استانهای هممرز ترکیه با دو کشور سوریه و عراق گسترده شد.
به گفته عون ذیاب، «در حقیقت هدف از این طرح وسیع، تنها تولید برق نیست بلکه پروژههای آبیاری و کشاورزی و ذخیره آب و نیز تولید برق را شامل میشود.»
ذیاب افزود: سد پیشنهادی جدید با نام «جزره» که ترکیه در پی تأسیس آن است با مخالفت عراق روبهرو شد، زیرا با میثاقهای بینالمللی درباره ضرورت ممانعت از تأثیر منفی کشورهای سرچشمه آب بر کشورهای حوضه آبریز، سازگار نیست.
اردوغان به دنبال پروژه آب در برابر نفت ایران است
ایران بازنده اصلی سدسازی ترکیه بر روی ارس
«رود ارس» شاهرگ حیاتی برای منطقه شمال غرب ایران محسوب می شود. ارس که با همین نام نیز در کشورهای همجوار شناخته میشود، از دامنه شمالی کوههای بینگول داغ استان ارزروم ترکیه سرچشمه می گیرد و پس از طی مسافتی طولانی با پیوستن رود «آخوریان» به آن، مرز مشترک میان ترکیه و ارمنستان را تا آذربایجان (نخجوان) ترسیم میکند.
بنابر آمارها حجم متوسط سالیانه آب جاری رودخانه ارس در سی سال گذشته، ۱۰.۵ میلیارد متر مکعب است و بنا به آمار منابع پژوهشی ترکیه ۱۳ میلیارد متر مکعب که از این مقدار ۴ میلیارد متر مکعب از ترکیه، ۲ میلیارد متر مکعب از ارمنستان، ۲ میلیارد متر مکعب از جمهوری آذربایجان و ۲.۵ میلیارد متر مکعب از ایران سرچشمه میگیرد.
به گزارش اقتصاد ۲۴ ، هر یک از کشورهای این حوضه آبی، سدهایی را در مسیر این رود احداث کردهاند که از مهمترین این سدها میتوان به سد آخوریان (مشترک میان ارمنستان وترکیه)، سدهای ارس و خداآفرین (مشترک میان ایران و باکو) اشاره کرد.
در این شرایط حالا چند سالی است که دولت ترکیه در راستای طرح «پروژه شرقی آناتولی» موسوم به «داپ» به جلوگیری و خروج آب از این کشور با احداث سدهای بزرگ در سر چشمههای رود ارس اقدام کرده است.
پروژه جنوب شرقی آناتولی نیز با عنوان طرح «گاپ» شناخته میشود که عمدتا سدسازی بر سرشاخههای دجله و فرات است.
در این شرایط اتاق بازرگانی ایران نتیجه پژوهشی را منتشر کرده است که بر اساس بررسیهای کمیسیون توسعه پایدار اتاق ایران درباره آثار پروژه آناتولی شرقی (داپ) بر منابع آبی شمال غرب ایران، از کاهش ۳۰ درصدی سهم ایران از منابع آبی رودخانه ارس حکایت دارد.
در بخشی از این پژوهش که آثار اجرای پروژه آناتولی شرقی (داپ) کشور ترکیه بر روی منابع آبی رودخانه ارس را بررسی میکند، تاکید شده است: «طی سالهای اخیر سدهای متعددی بر روی دو رودخانه کورا و ارس و سرشاخههای آنها در کشورهای مختلف با هدف تولید برق، آبیاری اراضی کشاورزی، تأمین آب شرب، کنترل سیلاب و حملونقل با ظرفیتی بالغ بر ۲۵ میلیارد مترمکعب احداث شده است.
افزایش ایجاد سازهها و سدهای آبی بهویژه در سالهای اخیر بهویژه ایجاد ۱۴ سد در کشور ترکیه از جمله پروژه آناتولی شرقی موسوم به داپ (DAP) و همچنین آلودگی آب رودخانه ارس بهویژه از سوی کشور ارمنستان در نتیجه فعالیتهای معدنی و همچنین نیروگاه اتمی متسامور در کشور ارمنستان باعث تنزل کمیت و کیفیت آورد رودخانه ارس در سالهای اخیر شده و در آینده نیز میتواند دسترسی به منابع آب رودخانه ارس را محدودتر کند.
اجرا و تکمیل آناتولی شرقی موسوم به داپ (DAP) کشور ترکیه در آینده نزدیک ممکن است سهم ایران از منابع آبی در حوضه آبریز ارس را بین ۲۵ تا ۳۰ درصد کاهش میدهد. قطع یا کاهش آورد رودخانه مرزی ارس توسط ترکیه منجر به مشکلات جدی برای تأمین آب شرب و کشاورزی مناطق پائیندست شود.»
محسن خوانساری:شاهرگ شمالغرب ایران، زیر تیغ ترکیه
اردوغان در تلاش برای به دست گرفتن کنترل آب های مرزی این کشورهاست. در آینده شمال غرب ایران که استان های آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی محسوب می شوند که به نوعی هم مرز با ترکیه هستند، دچار تغییر اقلیم و گرمایش هوای محسوس و شدید می شوند و کمبود آب در این مناطق در سال های آتی به شدت خود را نشان خواهد داد.
کما اینکه استان آذربایجان غربی در همین سالهای اخیر در مجموع ۴ درجه افزایش هوا داشته است. پس عملا در این مناطق شاهد گرمایش هوا و تغییر اقلیم هستیم و حالا اردوغان نیز به دنبال یافتن منابع آب است تا با توجه به اینکه نفت ندارد بتواند در نهایت پروژه نفت در مقابل آب را مطرح کند، کما اینکه در این چند سال نیز این روش را انجام داده است. در آینده نیز شدت این رفتار ترکیه بیشتر خواهد شد چرا که آب در این منطقه بسیار مهم و حساس است.
این پروژه را نیز نه اردوغان آغاز کرده و نه از امسال آغاز شده، بلکه از حدود ۳۰ سال پیش و از زمان «تورگوت اوزال» رئیس جمهور اسبق ترکیه در اوایل سالهای دهه ۸۰ میلادی بود که آغاز شد و محور مهمی از رابطه این کشور در آن زمان با کشورهای همسایه نیز مساله آب بود و کماکان نیز این قضیه ادامه دارد. اکنون نیز با سدسازی بر روی دجله و فرات و پروژه جاه طلبانه سدسازی این طرح به نوعی در حال گستردهتر شدن توسط دولت فعلی ترکیه است.