ایده ناکام همکاری تورانیست ها با آلمان نازی:
آلمان نازی،پان ترکیسم و «ترکستان بزرگ»
▫️آلمان نازی در دوره جنگ جهانی دوم، ایده ایجاد حکومتی دستنشانده در آسیای مرکزی را با عنوان کمیساریای ترکستانِ دولت نازی به طور جدی در دستور کار قرار داده بود و برنامه نازیها این بود که با ایجاد یک «هویت پانترکی و اسلامگرایانه» در جمهوریهای آسیای مرکزی شوروی، حکومتی وابسته از تاجیکستان تا آلتای تا تاتارستان برپا شود. مورخان شوروی مدعیاند عناوین دیگری چون «پانتورکستان»، «تورکستان بزرگ» و «رایشِ محمدان» نیز برای این سرزمین در نظر نازیها بود.
▫️پیشنهاد «نوری پاشا» به طور آشکار اقدامی غیرانسانی علیه هم نژادانش بود. نازی ها با پیش فرض قراردادن این که تُرکان آسیایی تبار جایی در سلسله مراتب «نژادهای مفید» ندارد قصد استفاده ابزاری از اسرای تُرک به عنوان سپری انسانی در برابر بلشویک ها را داشتند و نوری پاشا با اطلاع از این ذهنیّتِ نازی ها حاضر بود دهها هزار تن از انسان هایی که او آنها را از نژاد تورانی و نازیها از مادون آسیایی می پنداشتند به کشتن دهد.
▫️یکی از اسنادی که تصور نازیها درباره اقوام آسیای میانه (زردپورست) را بازتاب میدهد فرمانی است که مقر فرماندهی ورماخت (ارتش نازی) در ماه مه ۱۹۴۱ در مورد اسرای ارتش سرخ صادر کرده است. در این فرمان آمده «در مورد تمامی اعضای ارتش سرخ ــ از جمله اسرا ــ جداسازی شدید و مراقبت اکید اعمال گردد ــ به ویژه در خصوص سربازان آسیایی ارتش سرخ که نفهم، پیشبینیناپذیر، خائن، و بیعاطفه هستند.
▫️نگاه نازیسم به ترکها مشابه نگرش شورویها به “آسیاییها” بود و آنها را نژادی پستتر یا مادون انسان میدانستند، با این وجود محمدامین رسولزاده مانند بسیاری از همفکران خود عشق خود یکطرفه ای به نازیها داشت.
▫️روابط و تاثیرپذیری پان ترکیست ها در ترکیه از آلمان نازی به ویژه در ارتش همچنان در لایه های پنهان استمرار پیدا کرد. آنها همچنان «عشقی یک طرفه» به ناسیونال سوسیالیسم را در روح و جان پرورش می دادند تا وقتی که ظهور دوباره «نئونازیسم مهاجر ستیز» در آلمان پس از جنگ سرد، مهاجران تُرک را هدف حملات بیگانه ستیز خود قرار داد. از دهه هفتاد میلادی با مهاجرت انبوه ترکها به آلمان، نئونازیسم مهاجرستیز به سمت دشمنی و مخالفت با حضور این اقلیت رفت و به طور مستمر تُرکها را آماج حملات خارجی ستیز قرار میداد. البته، همکاری «نوری پاشا» و «محمدامین رسولزاده» با نازی ها بعدها از تاریخچه پان ترکیسم حذف شد.