مقدمه

باشگاه فوتبال پرسپولیس با ۱۵ عنوان قهرمانی، پرافتخارترین باشگاه در لیگ فوتبال ایران است. باشگاه استقلال ۹ بار، پاس و سپاهان هر کدام ۵ بار، سایپا ۳ بار، فولاد ۲ بار و استقلال خوزستان ۱ بار قهرمانی را تجربه کرده‌اند.

نخستین دوره لیگ فوتبال باشگاهی کشوری در ایران ک به‌طور منظم برگزار شد، جام منطقه‌ای ایران ۱۳۴۹ بود. این مسابقات با شرکت ۲۲ تیم در ۸ منطقهٔ کشور برگزار شد و تاج با قهرمانی در این مسابقات، قهرمان نخستین لیگ منظم و کشوری در ایران لقب گرفت. سال بعد یک دورهٔ دیگر نیز از جام منطقه‌ای برگزار شد که در آن پرسپولیس قهرمان جام شد.

در دههٔ ۵۰، جام تخت جمشید لیگ فوتبال اصلی در ایران بود که نخستین دورهٔ آن در سال ۱۳۵۲ با قهرمانی پرسپولیس آغاز شد و ۵ دوره به‌صورت دوره‌ای و رفت‌وبرگشتی برگزار گردید. ۲ دوره اول این جام با شرکت ۱۲ تیم و ۳ دوره بعدی آن با ۱۶ تیم برگزار شد. در این زمان به جز تهران که باشگاه‌هایش قهرمان بلامنازع این رقابت‌ها بودند، گیلان و خوزستان از مراکز مهم بودند.

در حالی که ششمین دوره جام تخت جمشید در حال برگزاری بود، انقلاب ایران اتفاق افتاد و این مسابقات را نیمه‌کاره گذاشت. به دنبال انقلاب، لیگ ایران به مدت ۱۱ سال تعطیل شد.

در سال ۱۳۷۰، لیگ فوتبال ایران با نام جام آزادگان دوباره زنده شد و پاس نخستین قهرمان آن شد. ۱۰ دوره از جام آزادگان تا سال ۱۳۸۰ برگزار شد. در دههٔ ۷۰ خوزستان که هنوز اثرات جنگ بر آن باقی بود، از صحنه کنار رفت و خراسان و آذربایجان به عنوان مراکز جدید استعداد فوتبال ایران سر برآوردند اما همچنان هیچ باشگاه خارج از تهرانی موفق به قهرمانی نشده‌بود.

در سال ۱۳۸۰، لیگ حرفه‌ای ایران آغاز به‌کار کرد و پرسپولیس در نخستین دورهٔ آن قهرمان شد. این مسابقات تحت عنوان لیگ برتر فوتبال ایران جام خلیج فارس از سال ۱۳۸۰ تاکنون در حال برگزاری است. در این دوره برای نخستین بار تیم‌های شهرستانی موفق به قهرمانی در لیگ ایران شدند. سپاهان از اصفهان، فولاد و استقلال خوزستان از اهواز تنها قهرمانان شهرستانی لیگ ایران هستند. تیم پرسپولیس در طول دوران لیگ برتر با ۸ قهرمانی بیش از هر باشگاه دیگری قهرمان این لیگ شده‌است و این باشگاه تنها تیمی است که موفق شده در ۵ دورهٔ پشت سرهم قهرمان لیگ برتر فوتبال شود  

 

سال 1350

 

در سال ۱۳۵۰، پرسپولیس تحت مربیگری آلن راجرز در دومین دوره جام منطقه‌ای به قهرمانی رسید. در این سال پرسپولیس با ۱۳ پیروزی و ۱ شکست از ۱۴ بازی جام منطقه‌ای ایران ۱۳۵۰ به نخستین قهرمانی تاریخ خود رسید.

 

 

 

جدول

 

جدول گلزنان

رتبهنامگلباشگاه
1

 حسین کلانی

 صفر ایرانپاک

11پرسپولیس
2علی جباری10تاج
3

همایون بهزادی

غلام وفاخواه

محمد صادقی

8

پرسپولیس

عقاب

پاس

 

یک سال بعد، عبده اعلام کرد باشگاه پرسپولیس حرفه‎ای است و بازیکنانش فقط در بازی‎های حرفه‌ای شرکت خواهند کرد. بنابراین بازیکنان به دو دسته تقسیم شدند و عده‎ای در تیم حرفه‎ای و عده‌ای در تیم آماتور عضویت یافتند.

در آن سال مسابقات فوتبال کشوری در ایران برگزار نگردید، و پرسپولیس که در جام باشگاه‌های تهران ۱۳۵۱ با تیم آماتورهایش شرکت کرده‌بود، در میان ۱۶ تیم در جای یازدهم قرار گرفت.

در آن دوره پرسپولیس در ورزشگاه اختصاصی خود موسوم به ورزشگاه آپادانا تمرین می‎کرد و عبده برای فعال نگه‎داشتن تیم اصلی، باشگاه‎ه صاحب‌نامی همچون چلسی را برای بازی دوستانه به تهران آورد.

 

پرسپولیس - چلسی
      پرسپولیس 1 _ 1 چلسی (51-52)

 

سال 1352 (اولین تیم بدون شکست تاریخ فوتبال ایران)

 

در سال ۱۳۵۲ اولین دوره مسابقات فوتبال لیگ تخت جمشید بعد از یک کنکور فشرده ورودی برگذار شد و ۱۲ تیم برتر از تیرماه سال ۵۲ تا دی ماه آن سال مسابقات خود را برگذار کردند.

 تیم پرسپولیس برابر ذوب آهن و تیم تاج سابق برابر ماشین سازی تبریز قرار گرفته و با برد برابر این 2 حریف جام تخت جمشید را با موفقیت آغاز کردند.

در لیگ های تخت جمشید، فقط یک تیم بین تیم های همنام حق حضور در مسابقات را داشت و بر این اساس تیم هایی مثل تاج اهواز و تاج آبادان از حضور در مسابقات لیگ تخت جمشید محروم بودند.

در این سال پرسپولیس با 15 پیروزی و7 مساوی و بدون شکست از 22 بازی قهرمان اولین دوره مسابقات لیگ تخت جمشید شد

 

 

جدول گلزنان

رتبهنامگلباشگاه
1غلامحسین مظلومی15تاج
2غفور جهانی13ملوان
3

سیاوش حیدری

عزیز اسپندار

10

ذوب اهن

ملوان

 

در ان سال تیم تاج فقط یک شکست داشت ان هم جلو پرسپولیس بود که با نتیجه 6-0 به اتمام رسید

 

   پرسپولیس 6 _ 0 تاج (1352)

 

سال 1354 ( آخرین فاتح سرخابی جام تخت جمشید )

 

جام تخت جمشید ۱۳۵۴ سومین دوره جام تخت جمشید و پنجمین دوره لیگ فوتبال ایران بود که در یک گروه ۱۶ تیمی در سال ۱۳۵۴ برگزار شد. این دوره نخستین سالی بود که لیگ فوتبال ایران ۱۶ تیم برگزار شد. از فصل قبل تیمی سقوط نکرد و تیم های تراکتورسازی تبریز، برق شیراز، ابومسلم مشهد و سپاهان اصفهان به مسابقات فصل جاری اضافه شدند. همچنین تیم عقاب بدلیل عدم تامین امکانات و شرایط مدنظر فدراسیون فوتبال از جام اخراج و آرارات جانشین این تیم شد. در این دوره پرسپولیس به قهرمانی رسید.‌ این مسابقات از اسفند ماه ۱۳۵۳ آغاز شد و در آذر ماه ۱۳۵۴ به پایان رسید.

تیم فوتبال باشگاه پرسپولیس , قهرمان جام سوم تخت جمشید شد تا پیش بینی آلن راجرز مربی انگلیسی پرسپولیس در جام دوم به حقیقت بپیوندد . چهارشنبه ۲۷ آذر ۱۳۵۳ , پس از پایان آخرین مسابقه  جام دوم ,در لحظاتی که بازیکنان تاج , جام در دست در امجدیه جشن قهرمانی را برگزار کرده بودند  راجرز طی مصاحبه ای خود به مطبوعات گفت :

                           رایکوف باید بداند , جام را فقط برای یکسال به او و باشگاه تاج قرض می دهیم 

اما مربی انگلیسی , آنقدر در پرسپولیس نماند  تا به حقیقت پیوستن پیش بینی  را ببیند . پرسپولیس فصل را با جدایی چند تن از ستارگان اش آغاز کرد کاپیتان جعفر کاشانی  به پیشنهاد علی عبدو و همچنین مشغله کاری , در  دوران اوج با فوتبال حرفه ای خداحافظی کرد . حسین کلانی مهاجم طلایی سرخپوشان نیز بدلیل پاره ای از اختلافات درون تیمی دیگر تمایلی به ادامه حضور بعنوان یک بازیکن در پرسپولیس نداشت و از جمع سرخپوشان جدا شد عزت وطنخواه  مدافع با تجربه و دیگر یادگار شاهین بزرگ  نیز از فوتبال حرفه ای کناره گیری کرد . هادی طاووسی نیز  از فضای  فوتبال کنار رفت و اعلام بازنشستگی کرد . محراب شاهرخی دیگر مدافع محبوب پرسپولیس نیز از ترکیب خارج و به باشگاه شاهین که پس از چند سال رخوت , تحت عنوان شهباز, آغاز به فعالیت نموده بود  پیوست .  مدافع جوان پرسپولیس مسیح مسیح نیا  نیز با پرداخت ده هزار تومان به تیم تازه به لیگ آمده ابومسلم پیوست .  و سرانجام نیز سکان هدایت سرخپوشان  به همایون بهزادی چهره بزرگ و محبوب  سرخپوشان سپرده شد .

 همایون بهزادی که آن روزها , یک پارچه شور و انرژی بود  ساختار تیم فوتبال پرسپولیس را بکلی تغییر داد و  با جذب جوانانی شایسته همچون بیژن ذوالفقارنسب - یعقوب فاطمی مقدم - جهانگیر فتاحی و محمد زادمهر خلع ناشی از جدایی ستارگان پرسپولیس را بخوبی جبران کرد ... فارغ از نامهایی که اشاره شد , او تمایل فراوان به جذب ایرج دانایی فر د از عقاب و محمود اعتمادی از بانک ملی را نیز داشت که در مورد دانایی فرد  ,  قانون عدم فعالیت نظامیان در باشگاههای خصوصی , مانع از انتقال اش شد و لاجرم به باشگاه پاس پیوست و در مورد اعتمادی نیز مخالفت شدید باشگاه بانک ملی مانع انتقال وی شد

 پرسپولیس اما جام سوم را با یک شکست تلخ ( ۳ -۲ ) آغاز کرد .... اما کسب دو برد شیرین متوالی برابر آرارات و ملوان , بار دیگر نشان داد که سرخپوشان همانند همیشه یک مدعی بزرگ و جدی برای فتح جام هستند . تیم همایون  در حال  شکل گیری و جا افتادن بود که در هفته هفتم یک محک جدی خورد .... آنها آن روز به مصاف رقیب سنتی رفتند و علیرغم یک نمایش خوب اما ناباورانه  در یک دیدار برتر با نتیجه (3-1) مغلوب  تجربه بالاتر چهره ملیپوش تاج شدند . مسابقه ای  پر حرف و حدیث که در آن سرمربی پرسپولیس ( بهزادی ) بازیکنان رقیب را متهم به دوپینگ نیز کرد . پاسخ  آزمایش یاران تاج اما ماجراهایی را سبب شد که در خاطرات بهزادی بطور مفصل به ان پرداخته شده است اما پا فشاری همایون در صدور رای کمیته ضد دوپینگ , سرانجام به جدایی او از پرسپولیس انجامید و متعاقب آن نیز , کمک او " عزت وطنخواه " بجای او , روی نیمکت سرخپوشان نشست .

 

در این سال پرسپولیس با 16 پیروزی و12 مساوی و 2 شکست از 30 بازی قهرمان این جام شد

 

 

    جدول لیگ تخت جمشید (سال 1354)

 

جدول گلزنان

رتبهنامگلباشگاه
1ناصر نورایی18هما
2

علی نیاکانی

 ذوالفقار نظام‌آبادی

 محمود ابراهیم‌زاده

11

ملوان

صنعت نفت

ابومسلم

3صفر ایرانپاک10پرسپولیس

 

 ثبت یک رکورد ۴۰ ساله

  تا قبل از جام سوم , سرخپوشان محبوب تهران به یک تیم سراسر هجومی شهره شده بودند که بواقع فوتبالی پر هیجان و دلپذیر را به نمایش میگذاشتند  آنگونه که در اغلب موارد آنها صاحب عنوان آقای گل و همچنین رکورد بهترین خط حمله  مسابقات نیز میشدند . اما اینبار بر خلاف انتظارات ,آمارها  نشان از وجود یک خط دفاع مستحکم دارد .  ثبت یک رکورد جاودانه در بسته نگاه داشتن دروازه , یک شاخص کم نظیر برای سرخپوشان در سال ۱۳۵۴ می باشد . آنها از دقیقه ۱۵ هفته نهم مقابل ذوب آهن که دروازه شان توسط مهاجم ذوب اهن علیرضا شوقی گشوده شد تا دقیقه ۵۲ هفته هجدهم مقابل ملوان در استادیوم آزادی که بار دیگر دروازه اش را برابر علی نیاکانی گشوده یافت , موفق به ثبت یک رکورد بزرگ در لیگ ایران  شد انها به مدت ۸۴۷ دقیقه دروازه خود را مقابل حریفان , بسته نگاه داشتند تا اینگونه یک رکورد ۴۰ ساله ثبت گردد . 

همچنین پرسپولیسی ها , شکست در دربی پر حرف و حدیث  رفت را با یک برتری کامل  هم در نتیجه و هم در روند بازی ( ۲ بر صفر ) جبران کردند ستاره  تیم در مسابقه برگشت نیز اسماعیل حاج رحیمی پور بود .  بجز ان , پیروزی ۴ بر صفر برابر بانک ملی و پیروزی بر ملوان در هر دو مسابقه رفت و برگشت , از نتایج درخشان این تیم می باشد  و شاید تنها ناکامی سرخپوشان در جام سوم ,  تساوی در هر دو دیدار رفت و برگشت برابر هما باشد .

 در تیم قهرمان لیگ سوم تخت جمشید  , درون دروازه بهرام مودت و حسین قره خانلو حضور داشتند . در خط دفاع  ابراهیم آشتیانی - بیژن ذوالفقارنسب - جواد الله وردی - رضا وطنخواه و محمد دادکان انجام وظیفه می کردند در خط هافبک علی پروین - اصغر ادیبی - محمدرضا خلعتبری و ایرج سلیمانی و در خط حمله نیز صفر ایرانپاک -محمود خوردبین - اسماعیل حاج رحیمی پور - جهانگیر فتاحی و محمد رضا زادمهر حضور داشتند . پرسپولیس با کسب ۱۶ پیروزی ۱۲ مساوی و ۲ شکست از ۳۰ مسابقه با رهبری عزت وطنخواه که تنها ۳۳ سال  داشت بعنوان اولین مربی ایرانی و جوانترین مربی قهرمان لیگ ایران شد قهرمانی تیمی که شالوده و اساس آن را همایون بهزادی بنا گذاشت .......

 

 

هم چنین پرسپولیس در ششم خرداد سال 1354 در ورزشگاه امجدیه و در حضور بیش از 25 هزار هوادار یکی از جذاب ترین و خاطره انگیز مسابقات دوستانه فوتبال باشگاهی ایران را برگزار کرد. منچستریونایتد همانطور که رسانه های آن زمان نوشتند یکی از تیم های مهم اروپا و پرطرفدارترین تیم بریتانیا محسوب می شد. تیمی که ستاره هایی مثل بابی چارلتون، جرج بست و دنیس لاو در آن بازی کرده بودند.

 

پرچم باشگاه پرسپولیس (موزه باشگاه منچستر یونایتد)

 

کیهان ورزشی در اولین شماره بعد از این مسابقه درباره بازی نوشت:" پرسپولیس با سایه ای از منچستریونایتد مساوی کرد."اما کیهان در همین روز از نمایش خوب و باانگیزه پرسپولیسی ها به خصوص در جناح راست زمین می نویسد که با وجود غیبت ابراهیم آشتیانی به خاطر مصدومیت و بازی خوب ایرج سلیمانی در این پست غیرتخصصی بازهم منچستر را تحت فشار گذاشته است. البته که مرد اول خط میانی پرسپولیس در جناح راست این تیم کسی غیر از علی پروین نبود. ستاره پرسپولیس و تیم ملی که در آن روزها در اوج قرار داشت:" من بین سال‌های 50 تا 55 عالی بودم. همواره جزو نفرات اول و دوم بودم و تیم‌مان هم همیشه قهرمان می شد." او در این بازی هم ستاره تیمش بود و تنها گل پرسپولیس را هم از روی نقطه پنالتی به ثمر رساند

 

 

 سعی کردم گوشه ای از قهرمانی های لیگ پرسپولیس در دهه 50 را در قالب یک پست بیان کنم

با سپاس از توجه شما