لیگ فوتبال ایران در سال ۱۳۴۹ توسط فدراسیون فوتبال ایران تأسیس شد
جام منطقه ای
اولین دوره لیگ فوتبال ایران جام منطقه ای نام داشت و لیگ تا اوایل سال ۱۳۵۱ با همون نام برگزار میشد دوره اول یعنی سال ۱۳۴۹ مسابقات به صورت درختی برگزار میشد و ۸ تیم به دو گروه چهار تیمی تقسیم میشدند و ۲ تیم اول بالا به مرحله بعدی میرفتد و ۴ تیم به دو بازی نیمه نهایی تقسیم میشدند و برنده دو بازی به فینال میرفتند ، در آن سال تیم تاج ( استقلال فعلی ) که در آن فصل پر مهره ترین تیم فوتبال ایران بود قهرمان اولین دوره لیگ فوتبال ایران شد .
در فصل بعدی لیگ فوتبال ایران که از ۸ مرداد ۱۳۵۰ تا ۵ فرودین ۱۳۵۱ برگزار شد ۲۸ تیم به ۴ گروه ۷ تیمی تقسیم میشدند و ۲ تیم اول گروه بالا میرفتند مسابقات مقدماتی جام منطقه ای ۱۳۵۰ در شهر های رشت ، اصفهان، کرمانشاه و کرمان برگزار شد و تیم های پرسپولیس ، تاج پاس تهران ، عقاب ، سپاهان، تاج مسجدسلیمان، جم آبادان و تاج نوشهر به مرحله نهایی راه یافتند ، مسابقات این فصل بر خلاف فصل قبل به صورت جدولی و رفت و برگشت برگزار میشد، تیم تاج که نسبت به فصل قبل تیمی کم مهره تر بود مدافع عنوان قهرمانی در این فصل عملکرد خوبی نداشت و دربی را رفت و برگشت به رقیب ديرينه یعنی پرسپولیس که در آن فصل پر مهره ترین تیم فوتبال ایران بود و استخوان بندی تیم ملی را تشکیل میداد واگذار کرد پرسپولیس در این با بردن ۱۳ بازی از ۱۴ بازی و زدن ۴۵ گل در ۱۴ بازی با اقتدار قهرمان این فصل جام منطقه ای شد .
جام تخت جمشید
پس از تعطیلی ۱ ساله لیگ فوتبال ایران اسم لیگ به جام تخت جمشید تغییر کرد این مسابقات از سال ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷ همزمان با دوران طلایی و سلطنت تیم ملی فوتبال ایران در قاره آسیا برگزار میشد پرسپولیس با ۲ قهرمانی و ۲ نائب قهرمانی پر افتخار ترین تیم مسابقات شد بعد از پرسپولیس تیم های پاس و تاج به ترتیب رتبه اول و دوم رو کسب کردن ، جام تخت جمشید شگفتی های زیادی داشت ، از شگفتی های لیگ میتوان به تیم های هما تهران، صنعت نفت آبادان و ملوان بندر انزلی اشاره کرد .
جنگ تحمیلی و تعطیلی ۱۳ ساله
پس انقلاب ۵۷ جنگ تحمیلی آغاز شد و باعث تعطیلی ۱۲ ساله مسابقات لیگ فوتبال ایران شد در این مدت مسابقات فوتبال به صورت استانی برگزار میشدند
لیگ قدس و قهرمانی استقلال
در سال ۱۳۶۸ پس ۱۲ سال لیگ فوتبال برگزار شد این مسابقات به صورت درختی برگزار میشد، استقلال در فینال توانست پرسپولیس را با نتیجه ۲ بر ۱ شکست دهد و قهرمان لیگ فوتبال ایران شود
لیگ آزادگان
لیگ فوتبال ایران در سال ۱۳۷۰ نامش از لیگ قدس به لیگ آزادگان تغییر کرد و تا ۱۰ سال با همین نام برگزار میشد ، تیم فوتبال پاس توانست به صورت پیاپی دو فصل اول را قهرمان شود و بعد از آن شگفتی جدیدی در فوتبال ایران رخ داد تیم فوتبال سایپا توانست ۲ سال پیاپی در سال های ۱۳۷۲ و ۱۳۷۳ قهرمان لیگ فوتبال ایران شود ، پرسپولیس و استقلال که تا این فصل عملکرد خوبی نداشتند توانستند اقتدار گمشده خود را پیدا کنند و از سال ۷۴ تا ۸۰ پرسپولیس که در آن سال ها پر مهره ترین تیم ایران بود و استخوان بندی تیم ملی را تشکیل میداد با مربیگری علی پروین توانست ۴ بار در سال های ۱۳۷۴ ، ۱۳۷۵/۷۶ ، ۱۳۷۷/۷۸ ، ۱۳۷۸/۷۹ قهرمان لیگ فوتبال ایران شود. استقلال که از سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۶ با مشکلات عجیب و غریبی دست و پنجه نرم میکرد ، در آن سالها میشه گفت استقلال از لحاظ مهره بدترین تیم تاریخ خود را داشت پس جدایی مرحوم منصور پورحیدری مرحوم ناصر حجازی به جمع آبی پوشان آمد ، او توانست استقلال را در سال ۱۳۷۶/۷۷ قهرمان لیگ کند و به روز های اوج خود برگرداند و دو سال بعد هم استقلال توانست با مربیگری مرحوم منصور پورحیدری قهرمان آخرین دوره لیگ آزادگان یعنی سال ۱۳۷۹/۸۰ شود .
لیگ برتر خلیج فارس و حرفه ای شدن لیگ
در زمان مدیریت محسن صفایی فراهانی در سال ۱۳۸۰ لیگ برتر فوتبال ایران نامش به لیگ برتر خلیج فارس تغییر کرد و یک لیگ حرفه ای شد .
در اولین سال لیگ برتر خلیج فارس پرسپولیس و استقلال رقابت تنگاتنگی برای قهرمانی لیگ برتر داشتن ، در آن سال در حالی که هفته آخر لیگ برگزار میشد و استقلال باید در انزلی مصاف ملوان میرفت و پرسپولیس در تهران به مصاف فجر سپاسی ، استقلال حتی با یک مساوی هم قهرمان میشد و همه فکر میکردند که استقلال قهرمان میشود ولی آن روز پرسپولیس یکی از دراماتیک ترین قهرمانی های خود را تجربه کرد ، استقلال به ملوان باخت و پرسپولیس فجر سپاسی رو برد تا جام به تهران برود .
در سال های بعد در حالی که تیم جوان استقلال با مربیگری امیر قلعه نویی آینده درخشانی در انتظارش بود پرسپولیس با حواشی و مشکلات عجیب و غریبی دست و پنجه نرم میکرد باند بازی در پرسپولیس باعث شد بود که پرسپولیس از سال ۸۱ تا ۸۵ نتایج ضعیفی بگیرد ، استقلال توانست بعد ۵ سال در سال ۸۵ قهرمان لیگ برتر شود ، در سال ۱۳۸۵ که مصطفی دنیزلی به پرسپولیس آمد توانست پرسپولیس را به روز های اوج خود برگرداند و پرسپولیس آن سال با وجود بازی های چشم نواز نتوانست پرسپولیس را قهرمان کند ولی رضایت هواداران را جلب کرد . پرسپولیس سال بعد با مربیگری افشین قطبی توانست دراماتیک ترین قهرمانی تاریخ خود را بدست بیاورد ، در حالی که توی این ۲ سال پرسپولیس نتایج خوبی گرفت استقلال با جدایی امیر قلعه نویی و مربی های بی تاکتیک مثل فیروز کریمی و صمد مرفاوی نتایج ضعیفی گرفت .
در سال ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۲ پرسپولیس بدترین دوران تاریخ خودش را گرفت چه از نظر مهره چه از نظر نتایج چه از مدیریت بدترین پرسپولیس تاریخ بود ، در آن سال ها استقلال با وجود مهره های زیاد نتونست به موفقیت چشمگیری دست پیدا کند و این سپاهان بود که توانست ۳ بار پشت سر هم قهرمان شود .
پس از سال ۹۲ استقلال هم وضعیتش مثل پرسپولیس ناجور شد چندین سال نتایج ضعیفی گرفت ، برانکو ایوانکوویچ در سال ۹۴ سرمربی پرسپولیس شد و توانست تیمی بسازد که از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۰ به صورت ۵ بار متوالی قهرمان شود ، استقلالی که به دلایل مختلف نتایج ضعیف میگرفت را فرهاد مجیدی توانست بعد ۱۰ سال قهرمان کند اما این دلخوشی برای هواداران استقلال زود تموم شد و فرهاد مجیدی از مربیگری آبی پوشان استعفا داد و سرمربی الاتحاد کلبا شد ، پرسپولیس سال بعد نتایج رویایی گرفت و توانست سومین دوگانه خود را بگیرد ( پرسپولیس پیش از این در سال ۷۸ و ۹۸ موفق به کسب دو گانه شده بود )