معرفی انواع چوب و کاربرد آن ها

مقدمه چوب از نظر گیاه‌شناسی، بخش جامد و سخت زیر پوست ساقه درخت یا دیگر گیاهان چوبی است که به شکل بافت آوندی وجود دارد. اگرچه در باور عموم چوب تنها در درخت و بوته یافت می‌شود، از نگاه علمی در همه گیاهان آوندی وجود دارد. چوب تنها منبع طبیعی تجدیدپذیر است. نفت و زغال و دیگر معادن سرانجام روزی تمام خواهد شد، ولی جنگلی که خوب نگهداری شود (حتی گاه بدون نگهداری) به‌طور نامحدود به تولید چوب ادامه خواهد داد. چوب جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد جهانی دارد. تولید سالانه چوب در جهان ۲۵۰۰ میلیون متر مکعب است. خواص فیزیکی و شیمیایی و نیز مکانیکی چوب آن را فعلاً بی‌جانشین کرده‌است. چوب یکی از مفیدترین موادی است که ما در اختیار داریم. چوب محکم است اما می‌توان به سادگی آن را برید و به شکل‌های مختلف درآورد. بخش عمدهٔ چوب از تنهٔ درخت‌ها به‌دست می‌آید. ترکیب شیمیایی چوب از گونه‌ها به گونه‌ها متفاوت است، اما تقریباً ۵۰٪ کربن، ۴۲٪ اکسیژن، ۶٪ هیدروژن، ۱٪ نیتروژن و ۱٪ دیگر را (عمدتا کلسیم، پتاسیم، سدیم، منیزیم، آهن و منگنز) تشکیل می‌دهند. چوب همچنین حاوی مقدار کمی گوگرد، کلر، سیلیکون، فسفر و سایر عناصر دیگر است.  نژاد بشر همیشه رابطه نزدیکی با چوب داشته است.چوب یکی از مواد ضروری برای ادامه زندگی شناخته می‌شود. چوب از گذشته تا امروز به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع طبیعی مورد استفاده انسان بوده است. انسان‌های اولیه از چوب برای ساخت سرپناه، ابزارآلات و وسایل مختلف استفاده می‌کردند. با گذشت زمان، نقش چوب در زندگی انسان به ساختمان‌سازی، ساخت مبلمان، تولید کاغذ و … گسترش یافته است. چوب به دلیل انعطاف‌پذیری، دوام و دسترسی آسان، همچنان یکی از مهم‌ترین مواد در صنایع مختلف به شمار می‌آید. علاوه بر این، نقش مهمی در حفظ محیط زیست دارد و به عنوان منبعی تجدیدپذیر، برای تولید اکسیژن و کاهش دی‌اکسید کربن موثر است.

چوب سخت و چوب نرم

چوب سخت  چوب سخت یا سخت چوب اصطلاحی است برای نامیدن چوب و الوار درختان پهن‌برگ. این درختان معمولاً خزان‌کننده هستند. انواع درختان بلوط، افرا، نارون، توس، راش، صنوبر، زبان گنجشک و … جزو درختان گلدار و پهن‌برگ به شمار می‌آیند. چوب نرم چوب نرم یا نرم چوب اصطلاحی است برای نامیدن چوب و الوار درختان سوزنی‌برگ. درختان سوزنی‌برگ معمولاً همیشه‌سبز هستند. انواع کاج، سرو، نراد، سرخدار، سکویا و سدر جزو سوزنی‌برگان به‌شمار می‌آیند. چوب سخت در مقابل چوب نرم در واقع اصطلاحات “سخت” و “نرم” بیش تر توصیف گیاه شناسی است تا ایده دقیق چگالی و احساس چوب. اگر چه به طور کلی درست است که اکثر چوب های سخت در واقع سخت هستند و چوب های نرم، نرم تر هستند، منتها چندین استثنا وجود دارد.  تفاوت های اساسی بین این دو نوع چوب:  چوب های سخت:  دارای گونه های گلدار برگ پهن هستند.  انواع برگ ریز دارند.  دارای بذرهایی هستند که در داخل پوسته تشکیل می شوند. دانه متراکم دارند.  به طور کلی گران هستند.  رنگ بیش تر آن ها تیره است.  شیره کمی دارند.  نهان دانه هستند.  از نظر وزن و تراکم سنگین هستند.  مقاومت خوبی در برابر آتش دارند.  چوب های نرم:  رشد سریعی دارند.  همیشه سبز هستند.   برگ هایشان سوزنی شکل است.  بذرهایشان درون یک مخروط دیده می شود.  قیمت بالایی ندارند.  رنگ آن ها معمولا روشن است.  شیره زیادی دارند.  بازدانه هستند.  از نظر وزن و چگالی سبک هستند.  مقاومت بسیار ضعیفی در برابر آتش دارند. 

چوب‌های طبیعی

چوب بلوط بلوط یکی از معروف‌ترین چوب‌هایی است که در ساخت مبلمان به کار می‌رود. چوب بلوط انواع مختلفی دارد اما بیشتر آن‌ها کیفیت مشابهی برای استفاده در صنعت نجاری دارند. بلوط رویه سختی داشته و سنگین است و با طرح و بافت زیبایش شناخته‌ می‌شود. درست است که چوب بلوط ظاهر متفاوت و زیبایی دارد اما کار کردن با این چوب کمی سخت است. با رعایت نکات و موارد خاص می‌توان به مشکلات کار کردن با بلوط غلبه کرده و به نتایج خوب و مطلوبی رسید.چوب بلوط در دو نوع بلوط قرمز و بلوط سفید وجود دارند. نوع سفید بیش تر سایه ای مایل به خاکستری و مایل به قهوه ای دارد، در حالی که بلوط قرمز بیش تر به رنگ مایل به قرمز شبیه است.چوب بلوط در دسته چوب های گران قیمت وجود دارد و در دو نوع خود چوب سفید گرانتر از قرمز است.

چوب افرا افرا یکی دیگر از چوب‌های معروفی است که در ساخت مبلمان به کار برده می‌شود. این چوب بسیار مقاوم و سنگین بوده و دربرابر رطوبت و فرسودگی مقاومت خوبی دارد. چوب افرا طرح دایره‌ای داشته و با رنگ سفید متمایل به گرم ظاهر زیبایی دارد. افرا چوب بادوامی است که اگر با تکنیک‌های مناسب پرداخت شود ظاهر منحصربه‌فردی خواهد داشت. کار کردن با چوب افرا کمی دشوار است مخصوصا هنگام پرداخت و جلا زدن. دارای رگه رگه های مختلف است که الگوها بین یک خط صاف یا چیزی شبیه یک چشم پرنده متفاوت هستند. رنگ آن قهوه ای روشن یا مایل به قرمز بوده و آن را شبیه چوب های گران قیمت می کند. به دلیل خاصیت سخت بودن آن، اغلب در تهیه میز و کمد و مبلمان استفاده می شود.

چوب صنوبر صنوبر چوبی است که ظاهرش چندان مورد استفاده نیست و بیشتر در ساخت وسایلی به کار می‌رود که قرار است رنگ شوند. صنوبر بیشتر در مصارف ساخت‌وساز ساختمانی طرفدار دارد زیرا به نسبت ارزان بوده و دوام خوبی دارد. چوب صنوبر محصول درخت راست قامت تبریزی است. تبریزی یا همان صنوبر رشد بسیار سریعی دارد. قطعا بازدهی سریع از اولین ویژگی‌های برجسته چوب صنوبر می‌باشد که متوجه تولیدکنندگان چوب قرار می‌گیرد. البته برای ما که در سمت مصرف‌کننده نشسته‌ایم پرداختن به ویژگی‌های ظاهری تا کاربرد چوب صنوبر بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. 

چوب گردو

چوب گردو از جمله چوب‌های سخت بوده که به استحکام، بافت صاف و رنگ قهوه‌ای شکلاتی‌اش معروف است. با این حال انواعی از چوب گردو موجود است که رنگ روشنی دارد. به طور کل انواع زیادی چوب موجود است که طرح و نقش متنوعی دارند و برای ساخت وسایل متنوع به کار می‌روند.

چوب کاج

کاج یکی از ۳ گونه‌ی پر استفاده در صنعت نجاری است. با این حال، تمام چوب‌های کاج مصارف سازه‌ای ندارند و برخی از انواع آن مانند کاج برگ بلند در ساخت مبلمان بسیار زیبایی به کار می‌روند. کاج بسیار سبک و مقرون‌به‌صرفه است و مانند افرا روشن است که همین ویژگی باعث می‌شود این چوب به‌آسانی رنگ‌پذیر باشد. کاج در مقایسه با چوب‌های سخت نظیر افرا و بلوط دوام کمتری دارد اما به‌راحتی با انواع دیگر چوب تطبیق پیدا می‌کند.تنوع چوب در این دسته بسیار است و در رنگ های متفاوت میتوان آن را پیدا کرد.رنگ آن از قهوه ای مایل به زرد تا حالت کرمی متفاوت است و از نوع دانه ریز است و حلقه های رشد را به وضوح می توان در آن مشاهده کرد.

چوب راش

راش یکی از چوب‌های بدون زرق و برق و ساده و بدون ویژگی‌های خاص است. البته این سادگی چوب راش را می‌توان از ویژگی‌های مثبت آن به حساب آورد زیرا می‌توان از آن‌ برای آثار هنری استفاده کرد، به علاوه می‌توان با رنگ کردن آن‌ را به چوب‌های گران‌قیمت تبدیل کرد. راش چوبی سخت و جذاب است که در پروژه‌هایی که نیازی به چوب‌های رگه‌دار ندارند به کار برده می‌شود. امروزه محبوبیت این چوب بالا رفته زیرا بسیار قوی بوده و در برابر ضربه بسیار مقاوم است. یکی از معایب چوب راش این است که کار کردن با آن به کمک دست بسیار دشوار است. راش یک چوب بدون بو است، بنابراین قطعه نهایی در یک اتاق قطعا دارای بوی این نوع چوب نخواهد بود.

چوب زبان گنجشک

چوب زبان‌گنجشک از انواع سخت چوب بوده که به دلیل قابلیت خم شدن مثال‌زدنیش معروف شده است. این ویژگی جالب چوب زبان‌گنجشک آن را برای استفاده در انواعی از صندلی که پشت آن فرم منحنی دارد، منحصربه‌فرد کرده است. طرح روی این چوب از بافتی صاف تشکیل‌شده و رنگ آن قهوه‌ای روشن است.

این چوب از نظر ظاهری شبیه بلوط است، اما دانه آن در معرض شکاف کم تری می باشد.

چوب گیلاس

چوب گیلاس دارای ساختاری نسبتا قوی با ماندگاری و پایداری بالا و خطوط آوندی نسبتا صاف است. پوست بیرونی چوب گیلاس مایل به صورتی است در حالی که مغز چوب به رنگ قرمز مایل به قهوه‌ای تغییر می‌کند.

چوب بالسا

چوب بالسا چوبی است نرم با بافت آوندی ساده که برای حکاکی مناسب است. این چوب با ابزار دستی ساده مثل چاقو به‌سادگی برش خورده و برای ساختن تراشه‌های چوبی کاربرد فراوانی دارد. این چوب به طور غیر معمول روی آب شناور است، که نام آن به معنی چوب شناور است و اغلب در ساخت تخته های موج سواری، هواپیما، شناور برای تورهای ماهیگیری و غیره استفاده می شود.بالسا به عنوان یک چوب سخت طبقه بندی می شود و با این حال هر کسی که با آن کار کرده باشد می داند که در واقع چقدر نرم است.چوب دارای چگالی بسیار کمی بوده و معمولا به رنگ سفید یا به رنگ “آرد جو دوسر” می باشد.

چوب سرخدار

یک مثال کلاسیک از این که طبقه بندی “چوب نرم” می تواند گمراه کننده باشد چوب سرخدار است که در واقع از بسیاری از چوب های سخت سخت تر و با دوام تر است. با توجه به نحوه شاخه ها و خمیدگی های آن در هنگام رشد، می توان کاربردهای سرخدار را محدود کرد. این امر باعث شده است که اغلب از آن برای پروژه های کوچک تر مانند ساخت جعبه های جواهرات یا برش برای ساخت روکش های مبلمان سطح بالا استفاده شود. گر چه به خوبی خم می شود و امروزه نیز در ساخت صندلی و پنجره نیز استفاده می شود. سرخدار به دلیل خواص سمی اش مشهور است که در چند وقت اخیر برای ساخت داروهای قدرتمند در درمان انواع خاصی از سرطان ها مفید بوده است.

چوب ساج

بسیاری از مردم به دلیل تطبیق پذیری و دوام این نوع چوب از آن به عنوان پادشاه چوب یاد می کنند. این چوب به طور طبیعی مقدار زیادی روغن درون خود دارد که آن را در برابر آب بسیار مقاوم می کند و از پوسیدگی و قارچ در امان نگه می دارد. حتی می تواند در برابر گرمای زیاد مقاومت کند و به راحتی آتش نگیرد. وقتی بر روی چوب پرداخت هایی انجام شود، خیره کننده به نظر می رسد. قسمت داخلی آن قهوه ای مایل به طلایی و قسمت بیرونی آن قهوه ای مایل به خاکستری است. این ویژگی ها آن را برای طیف گسترده ای از برنامه ها از جمله عرشه کشتی سازی، مبلمان داخلی و خارجی، روکش کاری، تراشکاری، کنده کاری و نجاری های حرفه ای مناسب می سازد.

چوب‌های صنعتی

تخته فیبر تخته فیبر را می توان در میان انواع چوب ساخته شده به دلیل “سازگار بودن با محیط زیست” در نظر گرفت، زیرا شامل مواد بازیافتی مانند خاک اره، تراشه های چوب، کاغذ، مقوا و الیاف گیاهی است. این مواد با استفاده از موم و رزین مصنوعی بهم متصل می شوند، سپس گرم شده و تحت فشار زیاد قرار می گیرند تا ورق های بزرگی از آن ساخته شود. این یک گزینه ارزان برای استفاده از چوب است که برای بسیاری از پروژه های ساختمانی و مبلمان سازی ها مفید است. از فوائد آن می توان به سبک بودن، توانایی تحمل بارهای سنگین، و کیفیت خوب عایق بودن اشاره کرد. با این حال، هرگز به اندازه چوب واقعی با دوام و مستحکم نیست. هم چنین، این چوب حاوی ماده شیمیایی اوره- فرمالدئید است که با برش تخته آزاد می شود. به همین دلیل، استفاده از ماسک محافظ گرد و غبار و عینک ضروری است و برش باید در یک منطقه با تهویه مناسب انجام شود. فرمالدئید سرطان زا بوده و هم چنین احتمالا باعث ایجاد مشکلات ریه می شود.

تخته خرده چوب (نئوپان) این نوع از آن جهت شبیه تخته فیبر و MDF است که یکی از انواع چوب های ساخته شده توسط بشر است که از همان مراحل ساخت جهت درست کردن آن استفاده می شود. با این حال، در مورد تخته خرده چوب از پوسته ها و تراشه های بزرگ تری استفاده می شود که باعث ایجاد حفره های درون ساختار آن می شود. این ها می توانند هنگام برش دادن تخته ها به اندازه های دلخواه، باعث ایجاد لبه های شکسته یا دندانه دار شوند. تخته خرده چوب به عنوان جایگزینی ارزان برای چوب های سنتی در نظر گرفته می شود و امکان تهیه مبلمان با وزن مناسب و سبک را فراهم می کند. با این حال، مبلمان های ساخته شده با این نوع چوب به اندازه نمونه های مشابه ساخته شده از چوب یا MDF واقعی دوام نخواهند داشت، زیرا به دلیل جاذب رطوبت بودن مستعد تاب خوردن بوده و بسیار ضعیف تر از آن ها هستند. همانند فیبر و MDF، از فرمالدئید در فرآیند تولید برخی از این تخته ها نیز استفاده می شود.

تخته سه لا این نام از ‘plies’ گرفته شده است که از ورق هایی تشکیل می شوند که بلافاصله پس از ورود به سیستم پوست آن ها کنده می شود. این ورق ها یا روکش ها با زاویه 90 درجه روی هم گذاشته می شوند و در جای خود چسبانده شده تا یک صفحه نازک اما سفت و سخت تشکیل دهند. ورق معمولا سطح صاف تری دارد و از کیفیت بالاتری نسبت به سطح استفاده شده در سازه ها برخوردار است. سطح ناهموارتر داخل آن به چسبیدن هر چه بهتر آن کمک می کند و انتهای صاف قسمت بیرونی آن جلوه بهتری ایجاد می کند. ساختار تخته سه لا متقاطع بوده و آن را در برابر خم شدن بسیار مقاوم و مستحکم می کند.