گرد و خاک تورنمنت رییس اینفانتینو فرو نشسته. جام جهانی باشگاه‌های 2025، شبیه جام جهانی قطر 2022 آنقدر جذابیت‌های فوتبالی به دنیای فوتبال عرضه نمود که اینفانتینو بتواند با خیال راحت از واژه‌هایی چون "بهترین"، "جذابترین" و.... برای تورنمنت تازه خود استفاده کند.

چه آقای رییس بخواهد و چه نخواهد، دستپخت تازه او، همانقدر که طرفدارانی سرسخت دارد، مخالفانی هم دارد که از طعم  و مزه آن بیزارند. فوتبالی‌های قدیمی و شیفته سنت‌های بازی خود که حتی اگر رقابت تیم‌هایی چون الاهلی و بوکا و وداد کازابلانکا در دور گروهی به وجد می‌آوردشان، از دور یک‌چهارم نهایی، و مواجه شدن با همان الگوی همیشگی لیگ قهرمانان اروپا ترجیح دادند از تعطیلات تابستانی خود لذت ببرند و هیجان رقابت باشگاهی را بگذارند برای همان شبهای سرد زمستان.

در این میان تورنمنتی دیگر در جایی دیگر، حداقل رنگ و لعاب همان تورنمنت‌های قدیم تابستان را داشت. یورو 2025 زنان در سوییس. هیجان رقابت شانه به شانه کشورهایی که سال به سال برای توسعه فوتبال زنان به سختی می‌کوشند. دخترانی که پیشرفت می‌کنند و هر سال قله‌ای تازه را فتح حالا به دامنه‌های آلپ رسیده‌اند.

با شروع تورنمنت، تصویری ورای اقتدار چشمگیر اسپانیا، رقابت مرگبار هلند، انگلیس و فرانسه در یک گروه، بازگشت روزهای خوش فوتبال زنان اسکاندیناوی و سوئد و نروژ و ... چشم عاشقان فوتبال را به خود خیره کرد؛

تصاویر بدیعی از طبیعت چشم‌نواز سوییس در قابهای باز تلویزیونی از ورزشگاه‌ها و البته در برابر چشم تماشاگران حاضر در استادیوم. عکسهایی معرکه از ورزشگاه سیون، با منظره ناب جنگل‌ها و کوه‌ها و قله‌های پشت آن. زیبایی نابی که قلب و ذهن را به دالان خاطرات می‌کشاند.

همه ما ورزشگاه‌های عظیم تاریخ جام جهانی را خیلی زود به یاد می‌آوریم" گوادرالاخارا، ومبلی، ماراکانا، المپیک اشتادیون مونیخ، سن سیرو، استاد دو فرانس...

اما به جز این سازه‌های غول‌آسا و جذاب، ورزشگاه‌هایی دیگری نیز در آن اواسط تورنمنت قابهای بینظیری برایمان ساخته‌اند. زمین‌های کوچکی در قلب جنگل، پای کوه یا چسبیده به ساحل. میزبانانی که گای خاطره سفر به آنها از خود بازی برای طرفداران ماندگارتر بوده. از ارتفاعات آند در آمریکای جنوبی تا صحرای آفریقا. از سواحل مدیترانه تا جزایر هنگ‌کنگ در اقیانوس اطلس... جامهای جهانی و جام ملتهای 5 قاره.

اگر از گرمای هوا و رنگهای تند طلایی و مشکی جشن قهرمانی در مت‌لایف و لبخند آقای اینفانتینو خسته شدید، برای تماشای 14 ورزشگاه میزبان تورنمنت‌های ملی با مناظر طبیعی بدیع همسفر شوید...

جام جهانی

1- استاد دو فورت کاره؛ فرانسه- جام جهانی 1938

در اواسط قرن شانزدهم میلادی، پس از غارت آنتیب توسط آندره‌آ دوریا دریاسالار ایتالیایی، پادشاه هنری دوم برای مصون ماندن مرزهای جنوب شرقی فرانسه، قلعه‌ای در آنتیب بنا نهاد. قلعه "کاره" به مدت 4 قرن در کشاکش نبردهای مختلف از جنگ با اتریشی‌های تا فتوحات ناپلئونی همیشه محل نزاع بود تا سرانجام در قرن بیستم با اتصال آنتیب به نیس از طریق راه‌آهن به آرامش رسید. در همان زمان و در اراضی پایینی قلعه، ورزشگاهی با نام "استاد دو فورت کاره" ساخته شده. یکی از 10 استادیوم میزبان جام جهانی 1938 فرانسه...
Baies des anges یا خلیج فرشتگان، خلیجی زیبا در در سواحل نیس در شمال مدیترانه است. مطابق شعری از الکسیس دوژوسیو، آدم و حوا پس از هبوط به زمین در اینجا ساکن شدند تا با تماشای زیبایی آن، غم دوری از بهشت را فراموش کنند.
حدود یک قرن پس از شعر دوژوسیو، فیفا استاد دو فورت کاره را به عنوان میزبان یک بازی از جام جهانی 1938 برگزید؛ سوئد برابر کوبا در یک هشتم نهایی با حضور 6846 تماشاگر در ورزشگاه 7 هزار نفره بود. در حالیکه  استاد دو فورت کاره کوچکترین ورزشگاه میزبان جام جهانی تا آن زمان بود، اتفاقات مهم و تاریخی در آن رقم خورد...
سوئدی‌ها به دلیل آنشلوس یا همه‌پرسی دولت فدرال اتریش برای پیوستن به آلمان نازی، بدون انجام بازی و با انصراف اتریش به یک‌چهارم نهایی راه یافتند. در مقابل، کوبا در روزی تاریخی و پس از تساوی 3-3، در بازی تکراری رومانی را شکست داد. یک تیم بدون انجام بازی و تیم دیگر با انجام دو بازی به مصاف هم رفتند. در عصر روز 12 ژوئن 1938، استاد دو فورت کاره شاهد پر گل‌ترین بازی تاریخ جام جهانی تا آن روز بود...سوئد 8، کوبا 0. کارل گوستاو وترستروم، مهاجم سوئدی در روز هت‌تریک خود، گل شماره 200 تاریخ جام جهانی را به ثبت رساند تا نام او در استاد دو فورت کاره جاودان شود.
به جز قلعه تاریخی و طبیعت زیبای آنتیب یک نمای دیدنی دیگر ورزشگاه، مجسمه یادبود سربازی است که در سال 1927 در آن نصب گردید. ورزشگاه پس از جام جهانی و تا سال 1943 میزبان یک دوره مسابقات قهرمانی در سالهای جنگ دوم بود. پس از آن یک زمین چمن مصنوعی چسبیده به ورزشگاه اصلی ساخته شد و امروز، استاد دو فورت کاره میزبان بازی‌های تیم آنتیبز است.

 

2- استادیوم کورناردو؛ سوییس- جام جهانی 1954

شهر لوگانو بزرگترین شهر در منطقه ایتالیایی زبان سوییس است. شهری بین دو دریاچه ماجیوره و کومو در دامنه جنوبی آلپ. و استادیوم کورناردو در منطقه زیبای کاستانیولا-کاساراته-روویگلیانا لوگونا واقع شده.
آب و هوای خوب لوگانو از یک سو و ارتباطات ایتالیایی آن باعث شده تا رشته‌های ورزشی زیادی در آن در جریان باشد. در آغاز دهه 1950 با مطرح شدن نام سوییس به عنوان میزبان جام جهانی 1954 و همچنین فرسودگی ورزشگاه چندمنظوره کامپومارزیو در شهر، یک استادیوم جدید در لوگانو و در دامنه مسطح آلپ تاسیس شد. 
در روز 25 نوامبر 1951 ورزشگاه کورنارودو با حضور 32500 نفر در بازی دوستانه سوییس برابر ایتالیا افتتاح شد. در آن زمان بخش روبروی جایگاه استادیوم، بدون صندلی و سکوهایی برای نشستن ساخته شده بود.
سه سال پس از افتتاح، کورنارودو میزبان یک بازی از دور گروهی رقابتهای جام جهانی 1954 سوییس بود. ایتالیا در بازی که حکم میزبان را در شهر همزبان خود داشت، 4-1 بلژیک را شکست داد. تنها برد آتزوری در آن تورنمنت.

 

3- ریمنرزوالن، سوئد- جام جهانی 1958

درست یک سال قبل و در روز 24 جولای سال سال 2024، با برگزاری یک بازی تدارکاتی میان تیم‌های زنان سوئد و نروژ، استادیوم ریمنرزوالن میزبان جشن یکصد سالگی فدراسیون فوتبال سوئد بود. ورزشگاهی که به همراه پیست دومیدانی آن در سال 1923 افتتاح شد و در 2023 با تخریب سازه قدیمی، یک استادیوم کاملا جدید با امکانات کامل برگزاری مسابقاات فوتبال و رشته‌های مختلف دوومیدانی در محل آن ساخته شد.
ریمنرزوالن نامی مشتق از دو واژه "ریمنر" و "والن" است. در دهه 20، تئودور استالهایم نویسنده سوئدی به سرهنگ نیمن فرمانده هنگ بوهوسلان سوئد و مسئول ساخت ورزشگاه پیشنهاد کرد از نام غول اساطیری سوئدی در نام ورزشگاه بهره جوید. سرهنگ نیز از کلمه ریمنر و پسوند والن به معنای مرتع و زمین سبز استفاده کرد. استادیوم ریمنرزوالن در سواحل اودوالا واقع شده. جایی که به عنوان یکی از منابع اصلی صدفهای تزیینی جهان مشهور است. کارخانه‌های کشتی‌سازی بزرگ در بندر اودوالا به چشم می‌خورد و ورزشگاه در میان تپه‌های مرکزی نزدیک ساحل ساخته شده. ورزشگاهی که در سال 1958 پذیرای اولین بازی برزیل در تورنمنت بود...
تورنمنت رویایی طلایی‌پوشان در ریمنرزوالن آغاز شد برزیل در گروه مرگ با شوروی، قهرمان المپیک 1956، انگلستان با تام فینی، بیلی رایت و اتریش با حضور مدافعی جوان در خط دفاع که بعدها دنیای فوتبال با نام ارنست هاپل بیشتر و بیشتر آشنا شد. برزیلی‌ها با گلهای آلتافینی و نیلتون سانتوس 3-0 حریف اروپایی را از پیش رو برداشتند تا گام اول را در مسیر اولین قهرمانی جهان محکم گذشته باشند. زمانی که با جمعیت 17هزار نفری رکورد تماشاگر در ورزشگاه ثبت شد.
امروز ریمنرزوالن تیم دسته دومی اوده‌ولد سوئد است و گاهی مسابقات دومیدانی یا تیم ملی زنان سوئد در آن برگزار می‌شود.

 

4- ساوسالیتو، شیلی- جام جهانی 1962، کوپا آمه‌ریکا 1991 و 2015

با ورود اسپانیایی‌ها به خاک شیلی، دره‌ای که چانگوها، بومیان قدیمی کشور در امتداد اقیانوس آرام در آن به ماهیگیری مشغول بودند به دو بخش تقسیم شد. در جنوب، لاس سیته هرماناس یا سرزمین هفت خواهر و در شمال، وینیادل‌مار ملقب به لاسیوداد ژاردن یا شهر باغ‌ها (چیزی شبیه تفت در استان یزد که به خاطر باغهای میوه و قرار گرفتن بین کوه و شباهت به "ظرف میوه" تفت نامیده شده). وینیا دل مار خواهر خوانده سائوسالیتو در سانفرانسیسکوست و به پاس همین ارتباط نام ورزشگاه بزرگ و قدیمی شهر در سال 1971 به سائوسالیتو تغییر کرد.
استادیوم سائوسالیتو با نام قدیمی ال ترانکه در تالاب سائوسالیتو در سال 1929 تاسیس شد. این تالاب بزرگ، در قرن نوزدهم برای آبیاری باغهای انگور  وینیا دل مار کانال‌کشی شده بود و زیبایی ورزشگاه را بیشتر می‌کرد. در سال 1962 سائوسالیتو از ورزشگاه‌های مهم شیلی برای میزبانی جام جهانی بود. میزبان تمام بازیهای گروه سوم با حضور برزیل چکسلواکی، اسپانیا و مکزیک، بازی برزیل- انگلیس در یک‌چهارم نهایی و رقابت چکسلواکی و یوگسلاوی در نیمه نهایی.
ساعت 2:30 ظهر روز 10 ژوئن، در هوای زمستانی نیمکره جنوبی، کاپیتان مائورو راموس با لباس طلایی رنگ برزیل مدافع عنوان قهرمانی رو در روی کاپیتان جانی هینز از انگلستان. در روزگاری که هنوز خبری از پایه مغناطیسی توپ پیش از شروع بازیها و مراسمی با پروتکل‌های پیچیده برای پخش تلویزیونی نبود، گونی گچ خط کشی زمین چمن سائوسالیتا پیش از بازی بهترین جا برای توپ بازی بود!
در آب و هوای زمستان، کاج‌های سائولیستا همچنان سبز و تنومند بودند. و مردان در زمین در حال رقابتی سفت و سخت. هر کسی توان عبور از تکل‌های ری ویلسون دفاع کنار انگلستان را ندارد. مگر آنکه گارینشا باشید...
برزیل تا قبل از نیمه نهایی هر 4 بازی خود را در سائوسالیتا برگزار کرد تا اهالی وینیا دل مار از تماشای هنر ستارگان سامبا لذت ببرند. سخت‌ترین و مهم‌ترین چالش برزیلی‌ها دومین بازی دور گروهی برابر اسپانیای هلنیو هررا بود. قهرمانان سریالی جام باشگاه‌های اروپا، خنتو و پوشکاش (با پاسپرت اسپانیایی) در نیمه اول کنترل بازی را در دست گرفتند و از برزیل پیش افتادند. اما در نیمه دوم آماریلدو، جانشین پله مصدوم توانست با دو گل قلب اسپانیایی‌ها را بشکند و برزیل را پیروز میدان کند. صحنه رقابت واوا و خوزه اراکیستاتین دروازه‌بان اسپانیا و رئال مادرید تماشایی است.
پس از جام جهانی 1962 سائوسالیتو میزبان 3 تورنمنت مهم دیگر نیز بود؛ در سال 1991 برزیلی‌ها بار دیگر به تالاب خوش آب و هوای شیلی برگشتند اما این بار دور دور آنها نبود و آرژانتین فاتح رقابت‌ها شد. در سال 2010 زلزله ویرانگر 8/8 ریشتری شیلی بخش‌های مهمی از ورزشگاه را تخریب کرد. دولت شیلی به سرعت دست به کار شد و عملیات بازسازی برای کوپا آمه‌ریکای 2015 را آغاز نمود. جایی که آرژانتین در جدالی نفسگیر در پنالتی‌ها کلمبیا را شکست دادند. اگرچه سرنوشت آن تورنمنت در فینال سانتیاگو برای لئو مسی دردناک‌ بود.
سرانجام و در پاییز 2015، شیلیمیزبان فینال جام جهانی زیر 17 سال بود. تورنمنتی که با قهرمانی نیجریه و ظهور ستاره‌ای به نام ویکتور اوسیمن در غروب سائوسالیتو همراه شد ...

 

5- استادیوم دائگو، کره جنوبی- جام جهانی 2002

در میان تپه‌های پوشیده از جنگل پالگونگسان در شمال، بیسولسان در جنوب و واریونسان در غرب، دائگو چهارمین کلانشهر کره جنوبی واقع شده. با اعطای میزبانی جام جهانی 2002 به کره و ژاپن، در حالیکه استادیوم‌هایی چون سایتاما، ساپورو و سئول نماد شهرهای مدرن خاور دور بودند، دائگو به شهری با مناظر بکر و طبیعی برای میزبانی جام جهانی بدل شد. ورزشگاه جام جهانی دائگو 
ورزشگاه دائگو، پر هزینه‌ترین و مدرن‌ترین سازه را در این مجموعه دارد. استادیومی با تلفیق طبیعت زیبا و سقفی با دو قوس 237 متری که چشم را به سمت کوه‌های شمالی هدایت می‌کند. ,ورزشگاه دائگو در روز 30 می سال 2001، 1 سال مانده تا آغاز جام جهانی افتتاح شد. در بازی افتتاحیه جام کنفدراسیون‌های 2001 و در روزی که فرانسه قهرمان جهان و اروپا از آب و هوای ابری کوههای بیسولسان و گلهای آزالیا در آن بیشترین لذت را برد. فرانسه 5- کره جنوبی 0!
سال بعد، دائگو میزبان جام جهانی بود. بازی دانمارک و سنگال که برخلاف انتظارات پیش از جام، دو تیم صعود کننده از گروه یک بودند، جدال آفریقای جنوبی و اسلوونی و ....
... دو بازی کره جنوبی میزبان. کره‌ایها در بعد از ظهر دل‌انگیز روز 10 ژوئن در جدالی مهم با ایالات متحده 1-1 مساوی کردند. آن یونگ هوان در 15 دقیقه پایانی گل کلینت متیاس را پاسخ داد و امیدهای کره را برای صعود زنده نگه داشت. پس از این بازی بود که افسانه کره 2002 رنگ حقیقت گرفت، مردان هیدینگ پرتغال را شکست دادند، ایتالیا و اسپانیا را سر بریدند و با شکست برابر آلمان، راهی بازی رده‌بندی شدند. بازگشت به شهر دائگو  و آویختن مدالهای برنز زیر نورافکن‌های استادیوم دائگو

 

6- استادیوم کیپ تاون، آفریقای جنوبی- جام جهانی 2010

ke na ko... . به دشت‌های ساوانا خوش آمدید. به سرزمین رنگین کمان. به دماغه امید نیک. به جنوبی ترین سواحل اقیانوس اطلس. به آفریقای جنوب... کیپ تاون... گرین پوینت
آفریقا سرزمین رویاهای فوتبالی است. پسربچه‌های عاشق توپ اینجا با رویای رقص روژه میلا می‌خوابند. با رویای ژرژ ئه‌آ، در دشتهای بی پایان و علفزارها به دنبال توپ می‌دوند. با رویای دیدیه دروگبا به توپ ضربه می‌زنند و با رویای سمی اتوئو دیوانه وار شادی می‌کنند. در سال 2010 آنسوی رویاهای هر کودک آفریقایی سازه‌ای غول‌پیکر نمایان شد. یک استادیوم فوتبال در سواحل کیپ تاون یکی از میزبانهای جام جهانی 2010
کیپ‌تاون قدیمی‌ترین شهر آفریقای جنوبی و پایتخت قانونگذاری این کشور است. اما آنچه از مجلس پارلمان آفریقای جنوبی اهمیت بیشتری دارد، کوه‌های زیبای تیبل (Table) و دماغه کیپ پوینت در سواحل گرین پوینت کیپ تاون است. گرین پوینت یک منطقه تفریحی در کلانشهر کیپ تاون است و کوه تیبل منظره غربی آن را می‌سازند. علت نام‌گذاری این کوه، مسطح بودن و شباهت آن به میز است...
و در بیشتر سال ابری سفید در بالای آن (مشابه کوه دماوند) قرار دارد که محلی‌ها به آن رومیزی می‌گویند!
ورزشگاه گرین پوینت، در سال 2009 تکمیل شد و با آواز ووزیلاها در ژانویه 2010 افتتاح. ورزشگاهی در مجاورت استادیوم کوچک قبلی شهر با همین نام. به جز خود ورزشگاه و جاذبه‌های طبیعی زیبای آن، مسیر پیاده‌روی زیبایی در میان درختان، بوته‌ها از مرکز شهر تا ورودی استادیوم طراحی شده.
اسکله ویکتوریا و آلبرت جاذبه دیدنی دیگری در شرق ورزشگاه گرین پوینت است. اسکله‌ای مربوط به دولت بریتانیا در قرن نوزدهم که امروز محل بارگیری کشتی‌های تجاری است. اگرچه استادیوم گرین پوینت اینقدرها هم برای دول استعماری قرن 19 اروپایی در جام جهانی خوش یمن نبود...
فرانسه، ایتالیا و انگلیس هیچکدام نتوانستند در بازیهای خود در این ورزشگاه پیروز شوند. در عوض هر دو فینالیست جام یک برد در دور حذفی در گرین پوینت کسب کردند؛ اسپانیا پرتغال را پس از برد 7-0 برابر کره شمالی در اینجا شکست داد و هلند در دور گروهی کامرون را. اما بازی تاریخی کیپ تاون در دور یک‌چهارم نهایی برگزار شد. آلمان- آرژانتین. ژرمن‌های سیاهپوش در مقابل مردان دیگو آرماندو مارادونا با کت و شلوار. در روزی که آلمانی‌ها دریبل می‌زدند، روزی که دیگو، توماس مولر را شناخت و آلمان با 4 گل آرژانتین را شکست داد
کیپ تاون در شب 6 جولای، میزبان یکی از دو بازی نیمه‌نهایی بود. اروگوئه برابر هلند. در حالی که تمام آفریقا از اروگوئه، دستهای شیطانی لوییس سوارز، خونسردی آبرئوی قاتل و حذف غنا دلشکسته بود، ماه از پشت ابر بیرون آمد و جدال دیدنی و سرتاسر حادثه نیمه‌نهایی، نبرد فورلان و اسنایدر، کاوانی و روبن، و سوارز و ونپرسی در نهایت با شلیک کاپیتان ون برونکهورست 3-2 به سود هلند پایان یافت.

 

یورو

7- ورزشگاه مونیسیپال براگا، پرتغال- یورو 2004

"ما می‌خواهیم باور کنیم که این ورزشگاه نه تنها یک استادیوم فوتبال است، بلکه الگویی از ارتباط میان انسان و طبیعت است." اینها جملات سوتو د مورا هنگام دریافت جایزه معماری پریتزکر به خاطر طراحی و ساخت استادیوم مونیسیپال براگاست. ورزشگاهی که فرآیند ساخت آن با جابجایی و تراشیدن سنگ‌های معدن طبیعی  مونت کاسترو، در براگا آغاز شد و سپس دو سقف آن با الهام از پلهای تمدن اینکاها روی کوهستان  با کابل‌های غول‌پیکر سیمی به هم متصل گشت....
در میان هویت بصری بی‌نظیر یورو 2004، رنگ‌های گرم، توپ فوتبال وسط قلب زرد و نارنجی و هفت نقطه کنار قلب به نشانه هفت دریا و به پاس دریانوردان پرتغالی، استادیوم مونیسپال قله زیبایی و تصاویر چشم نواز این تورنمنت بود. 
ساخت ورزشگاه در دل معدن، نیاز به تخریب و بازسازی کامل زمین را از بین برد و چشم‌انداز طبیعی را حفظ کرد. دیواره سنگی، عایق حرارتی طبیعی ایجاد می‌کرد و مصرف انرژی برای گرمایش و سرمایش را کاهش می‌داد. همه چیز برای نمایشی در دل طبیعت آماده بود، چه چیز بهتر از تلفیق رنگهای سبز و قرمز و سفید در بازی دانمارک و بلغارستان برای اولین بازی یورو در این ورزشگاه؟
و زیباتر از آن لباس نارنجی هلندی‌ها در آخرین بازی دور گروهی. روزی که هلند با گلهای ون‌نیستلروی و روی ماکای سند صعود خود و حذف آلمان را در میان صخره‌های استادیوم براگا امضا کرد.

 

8- ورزشگاه تیوولی تیرول، اتریش- یورو 2008

از آب و هوای استوایی ایبرنه در براگا، به خنکای دامنه‌های آلپ در اینسبروک اتریش. در دامنه‌های شمالی آلپ،  رشته کوه کاروندل واقع شده. رشته‌کوهی که از اینسبروک در اتریش تا ایالت باواریا در آلمان ادامه دارد و به خاطر آب و هوی برفی و قلل مرتفع، بهشت ورزشهای زمستانی است. اینسبروک در مجموع 6 بار المپیک‌های مختلف زمستانی را میزبانی کرده و در تابستان 2008، میزبان مسابقات یورو بود...
در سال 2004 ورزشگاه تیوولی نئو، جایگزین ورزشگاه قدیمی تیوولی در نقطه دیگری از اینسبروک شد. تیوولی نئو در یورو 2008 میزبان سه بازی از گروه D میان اسپانیا، روسیه و سوئد بود . سه تیم از منتهاالیه شرق، شمال و جنوب غربی قاره، در مرکز اروپا گرد هم آمدند...
اسپانیا پس از برد 4-1 روسیه، سوئد را نیز 2-1  شکست داد. دیوار زردرنگ سوئدی‌ها و طرفداران سرخپوش لاروخا، همکاری معرکه فرناندو تورس و داوید ویا و گل ثانیه‌های آخر ال نینو تصاویر بدیعی در تضاد با قله‌های برفی هافله‌کارشپیتزه و  پاتشرکوفل در نمای شمالی استادیوم به وجود آوردند.
در آخرین بازی گروه و همچنین ورزشگاه، روسها نیز توانستند سوئد را شکست دهند. گلهای پاولیوچنکو و آرشاوین زیر نور نوافکن‌های استادیوم طرفداران را از فوتبال زیبای گاس هیدینک در یورو 2008 سیراب نمود.

 

کوپا آمه‌ریکا

9- ورزشگاه متروپولیتن مریدا، ونزوئلا- کوپا آمه‌ریکا 2007

سانتیاگو د لوس کابالروس د مریدا که امروز مریدا نامیده می‌شود از مهم‌ترین شهرهای رشته کوه آند و در نقطه‌ای پست میان دو رشته کوه  لاکولاتا و نوادا واقع شده. آب و هوای کوهستانی مریدا برای مسابقات فوتبال مناسب است و ارتفاع 1600 متری آن از سطح دریا در مقابل ارتفاع 3600 متری لاپاز در بولیوی و استادیوم هرناندو سیلس، برای بازیکنان آمریکای جنوبی اصلا ارتفاع زیادی به شمار نمی‌آید!
ونزوئلا در سال 2007 به عنوان میزبان کوپا آمه‌ریکا انتخاب شد. یک اتفاق تاریخی برای کشوری که هرگز در جام جهانی شرکت نکرده بود. در دور دوم مرحله گروهی، ونزوئلا توانست پرو را 2-0 شکست دهد تا خاطره خوش میزبانی با رویای صعود به دور بعدی همراه شود. آنها در بازی سوم نیز اروگوئه را 0-0 متوقف کردند تا ورزشگاه متروپولیتن مریدا در تاریخ فوتبال ونزوئلا جاودانه شود.
ورزشگاه میزبان بازی افتتاحیه، پس از تورنمنت نیز از استادیومهای دیگر پیشی گرفت و بازیهای ونزوئلا برابر برزیل و آرژانتین را در راه جام جهانی روسیه میزبانی کرد.

 

10- ورزشگاه پوئبلو نوئوو، ونزوئلا- کوپا آمه‌ریکا 2007

هر قدر ورزشگاه‌های برزیل و آرژانتین و اروگوئه، میزبانان معمول کوپا آمریکا در قلب شهرهای شلوغ و با سازه‌های بزرگ و سقف‌های بسته طراحی شده‌، اما ونزوئلا در مسابقات کوپای 2007 توانست زیبایی کوه‌های آند را به چشم طرفداران آورد. زیبایی که حتی استادیوم‌هایی چون آرنا آمازونیادر نزدیکی آمازون یا ماراکانا با آن سقف غول پیکر در نمایش آن ناتوانند.  شهر سن کریستوبال میزبان دیگر ونزوئلا برای تورنمنت سال 2007 بود. شهری کاملا فوتبالی با حضور تیم محبوب تیم دپورتیوو تاچیرا و استادیومی که معبد فوتبالی خوانده می‌شود.
پوئبلو نوئوو در تاچیرا، کم ارتفاع ترین منطقه ونزوئلاست و به همین دلیل یک ورزشگاه مناسب برای بازیهای مهم. 2 ساعت پس از بازی افتتاحیه کوپا آمه‌ریکای 2007 در مترولوپولیتن میان بولیوی و اروگوئه، ونزوئلا اولین بازی خود را در مسابقات در این ورزشگاه انجام داد. پوئبلو نوئوو مثل مترولوپولیتن زمین خوش یمنی برای ونزوئلا نبود و آنها در دو بعد، با شکست 4-1 از اروگوئه در این استادیوم از تورنمنت خانگی وداع کردند.

 

جام ملت‌های آفریقا

11- ورزشگاه مودیبو کیتا، مالی- جام ملت‌های آفریقا 2002

مالی. باماکو. حاشیه رودخانه نیجر در غرب آفریقا مکان مناسبی برای در اماندن ماندن از طوفان‌های حاره‌ای و باران‌های موسمی صحرای بزرگ آفریقاست. مکانی قدیمی برای مردمی که سالیان سال از راه تحارت عاج فیل و طلا زندگی می‌گذراندند و در دوران استعمار با به غارت رفتن سرمایه‌های خود به مردمی فقیر بدل شدند. در سالهای پس از جنگ دوم جهانی تلاشهای مودیبو کیتا، معلم آزادیخواه اهل باماکو ثمر داد و مالی در سال 1960 از استعمار فرانسه رهایی یافت. پس از ریاست جمهوری باماکو اصلاحات ساختاری و فرهنگی در کشور آغاز شد و ساخت و ساز رونق گرفت. در سال 1963، و با همکاری دولت وقت شوروی، پروژه احداث استادیوم فوتبال در دشتهای مسطح و هموار باماکو آغاز شد. استادیوم مودیبو کیتا...
در منتهاالیه شمالی شهر و در جایگاه پشت دروازه استادیوم، تنها بلندی باماکو به چشم می‌خورد. بقایای یک آتشفشان خاموش.
با انتخاب مالی برای میزبانی جام ملت‌های آفریقای 2002، مادیبو کیتا به عنوان میزبان بازی‌های گروه D  انتخاب شد. دربی مهم شمال افریقا میان مصر و تونس در دور گروهی و پس از آن بازیهای سنگال با برونو متسو در یک‌چهارم و نیمه نهایی. سنگالی‌ها که 9 ماه بعد در جام جهانی 2002 چشم‌ها را به خود خیره کردند، توانستند با شکست نیجریه را در وقتهای اضافه راهی فینال شوند. اگرچه در فینال، در جدال شیرها، این کامرون بود که جام قهرمانی را به چنگ آورد.

 

12- استاد دو لیمبه، کامرون- جام ملت‌های آفریقا 2021

سواحل شنی سیاه، مناظر، آب و هوای مطبوع و البته معادن غنی باعث شد تا شهر لیمبه میان دولتهای اروپایی محبوبیت یابد. نام شهر لیمبه، به پاس لیمبورگ مهندس آلمانی که پلی در وسط آن طراحی کرده بود انتخاب شد. سپس بین سالهای  ۱۸۵۸ تا ۱۹۸۲ لیمبه به استعمار انگلستان درآمد و ویکتوریا نام گرفت و در سال 1982 احمدو آهیجو رییس جمهور وطن‌پرست کامرونی نام لیمبه را به شهر بازگرداند. در فاصله 8 کیلومتر از شهر و در منطقه‌ای رو به اقیانوس اطلس، یک از معدود استادیوم‌های جهان که روی یک تپه ساخته شده به چشم می‌خورد. استاد دو لیمبه. 
لیمبه به عنوان یکی از شهرهای میزبان جام ملت‌های آفریقای 2021 انتخاب شده. یک میزبانی پر ماجرا؛ در ابتدا بنا بود مسابقات جام ملت‌های آفریقا برای اولین بار پس از سالها در تابستان و در ژوئن 2021 آغاز شود اما با بررسی‌های آب و هوایی و به دلیل شرایط نامساعد جوی در آن فصل، مسابقات به ژانویه 2021 موکول شد. این‌بار مشکلی بزرگتر بر سر راه برگزاری تورنمنت قرار داشت: پاندمی کرونا
سرانجام جام ملت‌های آفریقای 2021 کامرون در ژانویه 2022 برگزار شد. لیمبه میزبان بازیهای گروه F با حضور مالی، گامبیا، تونس و موریتانی و همچنین یک بازی یک هشتم نهایی میان گابن و بورکینافاسو بود. بازی که با ماراتن پنالتی‌ها و پس از 18 ضربه پنالتی در دروازه‌های ضدعفونی شده ورزشگاه به سود بورکینافاسوی شگفتی‌ساز تمام شد.

 

جام ملت‌های آسیا

13- استادیوم هنگ‌کنگ- جام ملت‌های آسیا 1956

در سال 1845 در میان مزارع برنج دره بکر و خوش آب و هوا هپی‌ولی در نزدیکی خلیج کازوی هنگ‌کنگ، بریتانیایی‌های ساکن کشور تصمیم گرفتند یک پیست اسب‌دوانی برای روزهای تفریح خود بسازند. هپی ولی تا فوریه 1918 محل رفت و آمد انگلیسی‌های خوشگذران در خاک مستعمره خود بود. تا وقوع آتش‌سوزی مهیب 1918 که جان بیش از 600 نفر را در پیست اسب‌دوانی هپی ولی گرفت. پس از آن حادثه هولناک اجساد کشته‌شدگان به منطقه‌ای نزدیک پیست به نام سو کون پو منتقل و بنای یادبودی برای آنها تاسیس شد. 40 سال بعد و زمانی که هنگ کنگ به عنوان اولین دوره میزبان مسابقات جام ملت‌های آسیا انتخاب شد، دولت هنگ کنگ گورستان سون کون پو را به عنوان محل ساخت یک استادیوم بزرگ ملی انتخاب کرد. اجساد و قبرها به منطقه آبردین هنگ‌کنگ منتقل و ورزشگاه دولتی هنگ‌کنگ با جایگاهی برای یادبود کشته‌شدگان در آنجا بنا شد. 
جزیره زیبای هنگ‌کنگ پس از گذراندن دوران پر فراز و نشیب، از جنگ‌های تریاک انگلیس با چین و اعلام استقلال تا استعمار بریتانیا و تسلیم شدن به ژاپن، سرانجام پس از سالهای جنگ دوم به آرامش رسید. جمعیت جزیره افزایش یافت و میزبانی اولین دوره جام ملت‌های آسیا با حضور 4 تیم به هنگ‌کنگ رسید. در آن زمان فوتبال هنگ‌کنگ در حال شکوفایی بود و لیگ آنها از کشوری چون ژاپن کیفیت بالاتری داشت. هدیه تمام این پیشرفت‌ها، میزبانی مسابقاتی بود که با حضور 3 تیم برتر غرب، شرق و مرکز آسیا به همراه میزبان برگزار می‌شد. ویتنام جنوبی، اسراییل، کره جنوبی و هنگ‌کنگ به صورت دوره‌ای دور نهایی بازیها را در سپتامبر 1956 در هنگ‌کنگ برگزار کردند. در نهایت کره‌جنوبی با دو برد و یک مساوی، با یک امتیاز بیشتر از اسراییل اولین جام قهرمانی آسیا را کسب کرد.
در سال 1970 پیشرفت‌های فوتبال هنگ‌کنگ به جایی رسید که سلطان پله به همراه باشگاه سانتوس به سو کان پو سفر کرد و در چند بازی تدارکاتی از جمله بازی مقابل نیوکاسل انگلستان درخشید. درک کری بازیکن اصالتا اسکاتلندی آن زمان تیم ملی هنگ کنگ می‌گوید: "مردم هنگ‌کنگ برای خرید بلیت آن بازی سر و دست می‌شکستند.  من او در استادیوم هنگ‌کنگ برای اولین پله را دیدم. «از نظر قد و قامت، او هیچ تفاوتی با دیگران نداشت.فقط مجموعه‌ای از ناب از حقه‌ها و تکنیک‌ها را در آستین داشت. قبل از اینکه توپ به او برسد، می‌دانست چه خواهد کرد. مدافعان هیچ تصوری از رویارویی با او نداشتند." ​​​​​​پله پیشنهاد اقامت در سوئیت مجلل ریاست جمهوری هتل هیلتون هنگ کنگ را رد می‌کند زیرا علاقه دارد از آب و هوای مناطق روستایی سو کون پو لذت ببرد. هنگ‌کنگ، دو بخش مجزا دارد. مناطقی چون خلیج کازوی و بخش شهری که در سال 2012 با پیشی گرفتن از خیابان پنجم نیویورک به عنوان گرانترین منطقه شهری جهان لقب گرفت و مناطق روستایی که در دامنه کوهستان و جنگل که مردم آن بیشتر به کاشت برنج مشغولند. پادشاه فوتبال دومی را برای اقامت انتخاب کرده بود.
دره کارولین هیل همیشه با طرفداران و بازیکنان فوتبال رد ورزشگاه مهربان نیست. در سال 1979، دود و آتش در دامنه‌های آن بازیکنان را از فوران آتشفشانی خاموش که میلیونها سال قبل جزیره هنگ‌کنگ را شکل داده ترساند اگرچه بعد از چند دقیقه مشخص شد فقط یک آتشسوزی جزئی بوده.
با پیشرفت فوتبال همسایگان، فوتبال هنگ‌کنگ از رقبای شمالی خود، کره، چین، ژاپن، تایلند و ... جا ماند. در سال 1994 طرح نوسازی ورزشگاه به منظور انقلابی در فوتبال کشور ارائه گشت. شرکت بین‌المللی ومبلی سازنده استادیوم ومبلی لندن، این پروژه را بر عهده گرفت و در روزهایی که ومبلی میزبان یورو 96 بود، ورزشگاه نوسازی شده هنگ‌کنگ شاهد بازی تیمی از بازیکنان جوان انگلیسی برابر منتخب هنگ‌کنگ بود. بازی که با گل یک مدافع 18 به سود انگلیسی‌ها پایان یافت. 4 سال بعد از آن بود که با انتقالی جنجالی از لیدز به من یونایتد نام ریو فردیناند بر سر زبانها افتاد.
با وجود نوسازی و و سقف مدرنی ورزشگاه رو به دره‌های شمالی، با ورود به قرن بیشت و یکم فوتبال هنگ کنگ هیچ نشانی از گذشته نداشت و استادیوم هنگ‌کنگ بیش از بازیهای تیم ملی، به محلی برای برگزاری بازیهای دوستانه و تورهای تابستانی باشگاه‌های اروپایی بدل شد. از من یونایتد و سر الکس فرگوسن تا رئال مادرید، میلان، یوونتوس و حتی لسترسیتی. و اگر فراموش نکرده باشید، شیر کپنهاگ، در حقیقت در این ورزشگاه و در تورنمنت کارلزبرگ در بازی تیم ملی ایران و دانمارک متولد شد.

 

14- استادیوم شهرداری صیدا، لبنان- جام ملت‌های آسیا 2000

آشوریان، بابلیان، مصریان، هخامنشیان، یونانی‌ها... هر کدام کامی از زیبایی بی حصر عروس خاورمیانه جسته‌اند، در سواحل آن غروب خورشید در امتداد مدیترانه را به نظاره نشسته‌اند و از هوای مطبوع لذت برده‌اند. اینجا، بندر صیداست. کهن‌ترین شهر فنیقی‌ها و پابندی طلایی‌رنگ در سواحل جنوبی لبنان عروس خاورمیانه. در جای جای بندر صیدا یا صیدون آثاری از تاریخ و تمدن بشر به چشم می‌خورد. از تابوت اسکندر در زمانی که شهر در اختیار یوناینی‌ها بود تا معماری ایرانی پیش از اسلام در عصر کمبوجیه. از تئاتر هیرود رومی تا قلعه صلیبیون در دوران جنگهای صلیبی و پادشاهی اورشلیم... فوتبالیست‌های ایرانی، عراقی، ازبک، تایلندی و .... آنقدر خوشبخت بودند که در سال 2000 و به بهانه جام ملت‌های آسیا قدم به صیدا بگذراند. به استادیوم دولتی صیدا...
ورزشگاه چسبیده به سواحل غربی مدیترانه ساخته شده و به جز جایگاه ویژه دو طبقه آن، سایر بخش‌ها بدون سقف است. امکانی عالی برای تماشاگرانی که گهگداری خسته از جریان بازی، سر بچرخانند و نگاهی به امواج دریا بیندازند. اگرچه وقایع آن تورنمنت اجازه نمی‌داد کسی چشم از زمین بازی بردارد...
ورزشگاه صیدا میزبان بازی افتتاحیه میان عراق و تایلند در ظهر روز 12 اکتبر 200 بود. پس از آن بازیهای پرهیجان گروه مرگ با حضور عربستان سعودی و ژاپن فینالیست‌های دور قبل. ژاپن در اولین بازی در غروب دل‌انگیز صیدا 4-1 سعودی را کیش و مات کرد و در بازی دوم  8 گل به ازبک‌ها زد. عربستان نیز با برد 5 گله برابر ازبکستان، بالاتر از قطر و پس از ژاپن راهی دور دوم شد. آخرین بازی ورزشگاه نیز با صعود چین به دور نیمه‌نهایی همراه شد اما یک بازی در صیدا به اندازه تمام مسابقات آن سر و صدا به پا کرد...
پس از شروع مقتدارنه و برد 4-0 تیم ملی برابر لبنان میزبان بازار ما قهرمانیم در روزنامه‌ها و برنامه‌های تلویزیونی ایران داغ شد اما خداحافظی با بیروت و سفر به سواحل صیدا آغاز یک داستان داغ و خوراک روزنامه‌های هزار و یکشب فوتبالفارسی بود... ناگهان درز کرد که مهرداد میناوند شبها می‌رود لب ساحل و پرویز برومند مهستی گوش می‌دهد. بچه‌های تیم ملی از طرح سالم‌سازی سفر کردند به بندر سور و صیدا. به شهر نانسی عجرم و سواحل مدیترانه... و این شد داستان تیم آقا جلال تازه از فرنگ  برگشته با هزار امید و آرزو. شد داستانی که با هزار و یک آرزو آغاز شد و در نهایت آقا جلال طالبی مجبور شد جلوی دوربین با صدایی دردناک بخواند "هوا بس ناجوانمردانه سرد است."