گزارش اختصاصی از: م. مانی، خبرنگار و تحلیلگر دلسوز (و بدبین) جهان سوم
همینطور که داشتیم در انتظار ظهور منجی در فوتبال ایران، تقویم را ورق میزدیم و چرتکه میانداختیم که آیا با پول فروش فلان بازیکن میتوانیم بدهی قبلی را بدهیم تا برای بدهی بعدی آماده شویم، ناگهان خبر رسید که فیفا، این سازمان پولدار و البته «سخی» فوتبال جهان، دلش برای ما سوخته است. بله، درست شنیدید! همان فیفایی که سالها فقط به اسم «توسعه فوتبال» میلیاردها دلار به جیب زد و برای دیدارش با رئیسجمهور یک کشور، باید کلی التماس و هزینهتراشی میشد، حالا قرار است به واسطه جام جهانی ۲۰۲۶، به هر باشگاهی که حتی یک بازیکن در مرحله مقدماتی دارد، پول توجیبی بدهد!
طبق آخرین بیانیه رسمی فیفا در سپتامبر ۲۰۲۵، بودجه اختصاصیافته برای برنامه «مزایای باشگاهی» (که البته پیشتر فقط شامل باشگاههای بازیکنان جام جهانی میشد و بقیه باید با حسرت تماشا میکردند) به رقم خیرهکننده ۳۵۵ میلیون دلار رسیده است. این یعنی یک افزایش ۷۰ درصدی نسبت به جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، که در آنجا "فقط" ۲۰۹ میلیون دلار بین باشگاهها پخش شد و کسی هم صدای اعتراضش درنیامد!
از مقدماتی تا نهایی؛ هر بازیکن یک دلار/روز، یا شاید هم دلار/دقیقه!
اما خبر خوشحالکنندهتر برای «باشگاههای گمنام» و «محل رشد استعدادهای سوخته»، آن است که برای نخستینبار، باشگاههایی که بازیکنانشان را صرفاً برای مرحله مقدماتی جام جهانی به تیمهای ملی قرض میدهند نیز، مشمول این کرامت فیفایی خواهند شد. فیفا برای این بخش، ۱۰۰ میلیون دلار از بودجه کل را کنار گذاشته است. یعنی چه؟ یعنی فرقی نمیکند تیم ملی بازیکن بخت برگشتهتان به جام جهانی صعود کند یا در همان مرحله اول حذف شود؛ همین که نامش در فهرست "مسابقات رسمی" باشد، دلار سرازیر میشود! این یعنی هر باشگاهی که در طول مرحله مقدماتی یا نهایی، بازیکنی در اختیار تیم ملی قرار دهد، واجد شرایط دریافت غرامت خواهد بود. دیگر خبری از شرط "دو فصل اخیر" نیست، کافی است فقط یک روز، بله، فقط یک روز بازیکن را در اختیار تیم ملی بگذارید و فیفا مثل سانتاماریای معجزه، جیبتان را پر کند.
با این وضعیت، احتمالاً از این پس باشگاهها بیشتر از آنکه نگران نتیجه بازی تیمشان باشند، نگران این خواهند بود که بازیکنانشان در کدام اردوی تیم ملی باشند و چند روز بیشتر اسمشان در لیست باشد تا دلار بیشتری از فیفا بگیرند. اینفانتینو، رئیس همیشه خندان فیفا، این طرح را «گامی بزرگ رو به جلو» و «فراگیرتر و عادلانهتر» توصیف کرده است. البته که منظور از "فراگیر" و "عادلانه"، احتمالاً این است که تعداد باشگاههایی که میتوانند از این سفرهی پهن فیفا بهرهمند شوند، افزایش یابد، نه لزوماً اینکه عدالت در فوتبال جهان برقرار شود.
باشگاههای ایرانی: از ورشکستگی تا یک میلیون دلار ناقابل؟
و اما میرسیم به بخش هیجانانگیز داستان برای باشگاههای ایرانی! باشگاههایی که همین الان هم بمب ساعتی زیان انباشتهشان در حال تیکتاک است و بدهیهایشان از ۲۱۶۰ میلیارد تومان گذشته، حالا میتوانند امیدوار باشند که با چند بازیکن ملیپوش (حتی اگر در تیمهای ملی ازبکستان یا مونتهنگرو باشند!)، یکشبه میلیاردر شوند.
تصور کنید، پرسپولیس و استقلال و تراکتور و سپاهان که هر کدام چندین بازیکن در تیم ملی دارند، یا حتی بازیکنان خارجی در تیمهای ملی دیگر، میتوانند با این فرمول جدید، به پاداشی دست یابند که شاید برابر با دستمزد یک یا دو ستارهشان باشد. یعنی دیگر لازم نیست نگران فروش بازیکن به تیمهای عربی برای تامین هزینهها باشند؛ کافیست بازیکنانشان را سالم و سرحال به تیم ملی تحویل دهند تا فیفا چمدان دلار را به دستشان برساند.
با افزایش تعداد تیمهای جام جهانی به ۴۸ تیم و گسترش دامنه پرداخت به بازیهای مقدماتی، پیشبینی میشود این رقم به بیش از ۴۵,۰۰۰ روز بازیکن برسد. یعنی بازیکنان فوتبال دیگر فقط "فوتبالیست" نیستند، بلکه "داراییهای دلاری" متحرک باشگاهها هستند که هر روزشان قیمت دارد.
این پولهای بادآورده، قرار است «همبستگی بین باشگاهها و تیمهای ملی» را تقویت کند و حتی «زیرساختهای آکادمی» را در کشورهای کوچکتر توسعه دهد. البته تجربه نشان داده که این "تقویت همبستگی" بیشتر به پر شدن جیب مدیران، خرید بازیکنان بیکیفیت خارجی و چند ماه آرامش قبل از طوفان بعدی ختم میشود، تا توسعه واقعی. اما چه باک! مهم این است که برای یک بار هم که شده، فیفا به ما "گمنامها" هم اجازه داده از این سفرهی رنگین پول، لقمهای برداریم.
پس، ای مدیران زحمتکش و همیشه نگران، فرصت را غنیمت شمارید! بازیکنان را با چوب و چماق به اردوهای تیم ملی بفرستید، حتی اگر مصدوم باشند. یک "بازیکن/روز" اضافی، یعنی چند هزار دلار بیشتر در صندوق باشگاه. فوتبال ملی، دیگر فقط افتخار نیست؛ تجارت است، و فیفا این را به خوبی فهمیده است. به امید روزی که با همین "دلار/روزها" بتوانیم بدهیها را صاف کنیم و شاید حتی یک چمن خوب هم برای تمرین بخریم، قبل از آنکه دوباره فیفا یادش بیاید که "همبستگی" را باید جور دیگری تعریف کرد!
✅ ترکیب رویایی لیورپول که میتوانست برای همیشه فوتبال را فتح کند؛ اگر کلوپ، صلاح، مانه، فن دایک و جرارد را در اختیار داشت



