نلسون ماندلا این سخنرانی تاریخی و تند را در ۳۰ ژانویه ۲۰۰۳ در جریان «انجمن بینالمللی زنان» در ژوهانسبورگ، درست چند هفته پیش از حمله ایالات متحده به عراق ایراد کرد. او که از سیاستهای تکروانه واشینگتن به شدت خشمگین بود، آمریکا را کشوری توصیف کرد که «مرتکب جنایات وصفناپذیری در جهان شده» و برای اثبات ادعای خود به فاجعه بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی اشاره کرد و گفت آمریکا بدون اهمیت دادن به جان انسانهای بیگناه، این بمبها را بر سر مردم ژاپن ریخت آن هم در حالی که ژاپن در تمام جبههها عقبنشینی کرده بود. ماندلا با لحنی صریح هشدار داد که جورج بوش پسر به دنبال «به راه انداختن یک هولوکاست در عراق» است و با نادیده گرفتن سازمان ملل، نظم جهانی و امنیت بینالمللی را به خطر میاندازد.
دلیل اصلی این موضعگیری تند ماندلا، اعتقاد او به «چندجانبهگرایی» و لزوم پیروی از منشور سازمان ملل بود؛ او معتقد بود آمریکا چون دبیرکل وقت سازمان ملل (کوفی عنان) یک سیاهپوست است، به او و این نهاد بیاحترامی میکند تا نقش پلیس خودخوانده جهان را بازی کند. این سخنرانی با واکنشهای شدیدی روبرو شد؛ در حالی که بسیاری از مخالفان جنگ در سراسر دنیا از شجاعت ماندلا در نقد قدرت مطلق آمریکا تمجید کردند، مقامات کاخ سفید و حامیان جنگ در رسانههای غربی، سخنان او را «غیرمنصفانه» و «ناشی از احساسات» خواندند. با این حال، این واقعه به عنوان یکی از صریحترین لحظات زندگی سیاسی ماندلا ثبت شد که در آن، نماد صلح و مدارا، ترجیح داد علیه آنچه «ظلم قدرتهای بزرگ» مینامید، با زبانی تند و بدون دیپلماسی فریاد بزند.