عباس میرزا،پسر فتحعلی شاه قاجار بود،که با تصمیم خودش و بزرگان قبایل قاجار تصمیم گرفت ولیعهد و جانشنین او باشد و حکومت منطقه آذربایجان بهش سپرد.
در جنگ اول با روسیه به مدت ۱۰ سال جنگ بود که موجب عهدنامه گلستان شد؛در جنگ با عثمانی ها هم حضور داشت که موجب عهدنامه ارزوم شد و مشکلات مرزی حل شد.
عباس میرزا که ناراحت بود که روسیه این مناطق طبق عهدنامه گلستان برای خود کرده،به مناطق اشغالی حمله کرد و فتح کرد ولی ارتش روسیه وارد شد و تا تبریز فتح کرد.موجب شرایط معاهده ترکمانچای، تمام سرزمینهای شمال ارس به روسیه واگذار شد. افزون بر اینها، ۲۰ میلیون روبل غرامت به ایران تحمیل شد.او دلاوری های فراوانی در جنگ ها نشان داد حتی توانست ارتش روسیه را شکست دهد ولی به دلیل خیانت درباریان که طرف روسیه بودند و بی کفایتی فتحعلی شاه موجب شکست شد.
برای عباس میرزا سوال بود که چرا از روسیه شکست میخورند و دلیل عقب ماندگی چیست،متوجه شد با این سلاح ها نمی شود ابرقدرتی به نام روسیه را شکست داد.
اقدامات:
- به این نتیجه رسید که جوانان ایرانی را برای فراگیری علوم غربی به اروپا بفرستد اول قرار بود فرانسه بروند که نشد،به جایش به انگلستان رفتند که دو دانشجوی ایرانی محمدکاظم فرزند نقاشباشی به سراغ آموزش نقاشی و حاجیبابا افشار به سراغ اموزش طب به انگلستان رفتند که آبله کوبی برای اولین بار زمان عباس میرزا شد.
- عباس میرزا اقدام به جلب مهاجران اروپایی برای سکونت در ایران کرد و شهر ها و خانه ها و کاروانسرا ها بازسازی کرد تا توریست هایی از اروپا به ایران بیاید
- شروع به آموزش نیروهای خود به موازات پیشرفتهای اروپا نمود. او از منابع عثمانی، دانش تئوری نظامی غربی را به دست آورد با کمک مشاورش قائم مقام فراهانی نظام ارتشی جدیدی ساخت
- در این دوره شروع به ترجمه ی برخی از آثار اروپایی شد
- فقدان نظارت و روش مالیاتگیری و مالیاتبندی یکسان و نیز عدم توجه به تخلفات مالیاتی فشار بسیاری بر مردم وارد میآورد. ،اصلاحات مالی زیادی انجام داد که درباریان خائن که سود زیادی میبردند باهاش به مخالفت می پرداختند.
سپس در جنگ و ناآرامی های هرات وقتی میخواست به آنجا لشکر کشس کند،بیماری کبدی و گوارشیش زیاد می شود،ابتدا طیب خارجی بهش میگویند برای درمان بیاید که آن طیب فوت میکند،حاجی افشار که به انگلستان فرستاده بودند هم دعوت میکنند که بیاید ولی حاجی افشار هم فوت می کند.
در نهایت عباس میرزا در مشهد فوت می کند و آرامگاهش در حرم امام رضا(ع)می باشد،منابع اطرافیانش می گویند که او را مسموم کرده بودند.
یکسال بعد از فوت عباس میرزا،فتحعلی شاه هم فوت می کند و پسر عباس میرزا ،محمد شاه قاجار به قدرت رسید