هر چند این دورۀ دوازده جلسهای آماده شده بود تا بهفروش برسد؛ اما بخش سرویس پشتیبانی بهدلیل شرایط اینترنت غیرفعال شد و تصمیم گرفتیم بهصورت رایگان تمام جلسهها تا روز دوازدهم فروردین منتشر شود. پس در این دوره ما از صفر تا صد هر آنچیزی که نیاز است میپردازیم.
خبر چیست؟
هر چند همیشه و همهجا میگم که کیفیت دورهها باید آنقدر قوی باشد که با همچین مبحث پیشوپا افتادهای شروع نشود؛ اما در هر صورت بهرسم همۀ مدرسها، ما هم با این سوال پایه شروع میکنیم؛ چون قرار است مثل موپالمو آسه آسه، ریزه ریزه داغ کنیم تنور دوره را!
خبر یعنی اطلاعرسانی دقیق، سریع و مستند درباره یک اتفاق مشخص که برای تعداد قابلتوجهای از مخاطبان اهمیت دارد.
اگر کانال شما محتوای ورزشی است، پس برای مخاطبان شما افزایش قیمت خودرو مهم نیست. همچنین اگر کانال شما محتوای حوزه تکنولوژی است، برای مخاطب پیروزی یک تیم فوتبال مهم نیست.
چه محتواهایی خبر نیستند؟
مهمترین تفاوت محتوای خبری با محتوای بلاگی، به سه پارامتر «پیام»، «اهمیت» و «زمان» ربط دارد. در محتوای بلاگ مانند بیوگرافی اشخاص، معرفی محصول، مقایسه محصول و...، لحن متن باید همیشه سبز بماند؛ اما در محتواهای خبری، زمان یا در مورد حال است، یا گذشته و یا آینده.
پس اگر در محتوا اتفاق رخ داده بیان نشود، اهمیت عمومی نداشته باشد و در آن زمان مهم نباشد، آن محتوا خبری نیست.
تفاوت محتوای خبری با محتوای بلاگی
در بخش قبل، با تفاوت محتوای خبری با بلاگی آشنا شدهاید و حالا بهترین زمان است که بههمراه این تفاوتها بررسی شوند.
| نوع | چی هست؟ | مثال |
| خبر | اعلام یک اتفاق | لیونل مسی دیدار با (نام دیدار) را از دست داد یا مصدوم شد |
| محتوا | هر چیزی که مخاطب نیاز دارد | مانند بهترین مدل گوشی ... / رازهای افزایش اعتمادبهنفس و... |
| گزارش | توضیح مفصل یک خبر | بررسی دلایل افزایش قیمت گوشی، خودرو یا حتی خوراک، پوشاک، مسکن و بنزین |
| تحلیل | تفسیر و نظر | پیامدهای افزایش قیمت خوراک، پوشاک یا مسکن |
مثال تفاوت محتوای خبری با بلاگی
پس از بررسی کانالهای خبری، چند اشتباه بزرگ دیده شد و آنها را جمعآوری کردهام.
| ❌ مدل اشتباه (محتوا بهجای خبر): | ✅ مدل صحیح (خبر): |
| بنزین دوباره گرون شد ? معلوم نیست آخرش چی میشه! | ? قیمت بنزین از ساعت ۲۴ امشب به لیتری ۳۵۰۰ تومان افزایش یافت. ? منبع: اطلاعیه شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی |
| این تصمیم دولت نشون میده اوضاع اقتصادی خیلی خرابه! | سخنگوی دولت اعلام کرد: «افزایش قیمت بنزین با هدف کاهش مصرف انجام شده است.» |
| مردم امروز توی صفهای طولانی بنزین معطل شدن و اعتراض داشتن. | گزارشها از تشکیل صفهای طولانی بنزین در برخی شهرها پس از اعلام افزایش قیمت حکایت دارد. |
مهمترین ویژگیهای محتوای خبری
ارزش انتشار، یکی از مهمترین ویژگیهای محتوای خبری است. یعنی ارزش انتشار انتقال یک بازیکن از لیگ دسته سوم ایران به تیم لیگ دسته چهارمی ارزش انتشار ندارد؛ اما خبر انتقال لوئیس فیگو به رئال مادرید ارزش انتشار دارد. حالا سه ویژگی بسیار مهم محتوای خبری در کنار ارزش خبر، مورد معرفی میشود.
1. تازگی
وظیفه تولید کننده محتوای خبری، انتشار خبر تازه و داغ است؛ چون اگر دیر منتشر شود، ارزش خبری خود را از دست میدهد.
| ❌ اشتباه: | ✅ صحیح: |
| هفته پیش قیمت دلار بالا رفت. | ? قیمت دلار امروز از مرز X هزار تومان عبور کرد. |
2. اهمیت
یک خبر، باید روی زندگی، پول، امنیت، احساس یا تصمیم مخاطب اثر بگذارد. یعنی اگر در روز سهشنبه تردد با دوچرخه در بزرگراه تهران - مشهد ممنوع شده باشد، یک خبر بیاهمیت است؛ چون هیچکس در بزرگراه تهران - مشهد دوچرخهسواری نمیکند؛ اما خبر تعطیلی کنسرت داریوش در برج میلاد قطعا بسیار اهمیت دارد و حالا اگر در خبر به بازگشت بلیتها اشاره شود، اهمیت محتوا دو برابر میشود.
| ❌ اشتباه: | ✅ صحیح: |
| یک همایش فرهنگی برگزار شد. | همایش فرهنگی با حضور وزیر ارشاد و اعلام تغییر سیاستهای حمایتی برگزار شد. |
3. درگیری ذهن مخاطب
یک خبر باید کاری کند مخاطب بایستد، بخواند و به آن واکنش نشان دهد. چند نمونه از خبرهایی که باعث درگیری ذهن مخاطب شده است، در صفحه پربازدیدترین اخبار طرفداری در سال 2025 میتوانید مطالعه کنید.
| ❌ اشتباه: | ✅ صحیح: |
| ساعت کاری ادارات تغییر کرد | ⏰ ساعت کاری ادارات از فردا به ۷ تا ۱۳ تغییر میکند. |
تفاوت رسانه رسمی با کانال خبری
یک رسانه رسمی، تحت مجوز فعالیت میکند و انتشار اخبار در آن کندتر است. برخلاف کانالهای تلگرامی، رسانههای خبری ساختارمندتر و مسئولیت حقوقی بالاتری دارند. کانالهای خبری میتوانند خبرها را سریعتر و منعطفتر منتشر کنند و بدون مجوز رسمی فعالیت کنند.
بررسی اشتباهات خبررسانی
کانالهایی که در پیامرسانها تاسیس میشوند، مسئولیت شخصی بالایی دارند و نباید بهدلیل نداشتن مجوز، مسئولیتپذیری خود را حذف کنند. یعنی بهعنوان دارنده کانال، نباید اعلام کنید چون کانال من شخصی است، پس هر اخباری که منتشر میشود، قرار میگیرد؛ بلکه شما هم نسبت به خبر فیک مسئول هستید. دومین اشتباه کانالهای خبری، انتشار خبر بدون ذکر منبع است. استفاده از طبق منابع خبری، طبق اخبار رسیده به دست ما و کلماتی در این طیف هم اشتباه است.
آخرین اشتباه کانالها، انتشار هیجانی خبرها است و معمولا دیدگاه کانالهای خبری این است که خبرهای داغ را منتشر کنیم و هر وقت تکذیب شد، آنرا اصلاح میکنیم.
یکی از اشتباهات متعدد کانالهای خبری، در زمان وقوع زلزله رخ میدهد و معمولا خبر از زلزله شدید در تهران منتشر میشود؛ اما بعد از چککردن مرکز لرزهنگاری، هیچ خبری منتشر نمیشود و یا مشخص میشود شدت ریشتر زلزله کمتر از 3.5 بوده است. یک خبر صحیح باید شدت و محل زلزله را مشخص کند. پس بهعنوان خبرنگار باید منتظر بمانید تا مرکز لرزهنگاری خبر را همراه با شدت و محل وقوع زمینلرزه، منتشر کند و سپس آنرا در کانال قرار دهید.
شکل صحیح: زمینلرزهای به بزرگی ۴ ریشتر دقایقی پیش دماوند را لرزاند. منبع: مرکز لرزهنگاری
مسئولیتهای یک خبرنگار
شما بهعنوان دنبالکننده این دوره آ»وزشی، در آینده فقط یک ادمین نیستید؛ شما مسئول هستید. پس وظیفۀ شما این است که ایجاد ترس نکنید؛ شایعه نسازید و امید کاذب ندهید. اگر بتوانید از تیترهای فریبنده استفاده نکنید، امکان جذب مخاطب وفادار بیشتر میشود.
| ❌ اشتباه: | ✅ صحیح: |
| ? فاجعه در راه است!!! | هشدار هواشناسی درباره بارش شدید در ۵ استان |
| همه بانکها ورشکست میشن! | بانک مرکزی شایعه ورشکستگی بانکها را تکذیب کرد. |
| خبر بد داریم ? | توضیح شفاف، بدون بازی احساسی |
خط آخر؛ تمرینات جلسه 1 دوره آموزش خبرنویسی
اگر میخواهید در آینده یک کانال خبری تاسیس کنید، انجامدادن تمرینات زیر ضروری است.
- 5 کانال خبری در پیامرسانها را بررسی کنید و ببینید کدام خبر واقعی است و چطوری میتوان واقعیبودن خبر را تخمین زد (در این آموزش بهآن پرداخته شده است.
- 5 کانال خبری در پیامرسانها را چک کنید و ببینید که کدام پیام، محتوای خبری نیست.
- سعی کنید 5 نمونه محتوای خبری همراه با زمان، مکان، چرایی و منبع خبری تولید کنید. مثال: پس از بررسیهای اخیر (نام خبرگزاری)، مشخص شده است (زمان)، (تاریخ حادثه) (چه اتفاقی) در (محل حادثه) (فعل).