طرفداری | دقیقاً در همین ایام از سال گذشته بود که گری نویل، مدافع پیشین منچستریونایتد و کارشناس شبکه اسکای اسپورتس، بزرگ‌ترین دستاورد میکل آرتتا در آرسنال را نه قهرمانی جام حذفی در سال ۲۰۲۰، بلکه صرفاً «حفظ شغلش» پس از پنج فصل پیاپی بدون کسب عنوان قهرمانی در لیگ برتر می‌دانست. او در آن زمان با لحنی متعجب گفت: 

گمان می‌کردیم دوران چنین شکیبایی‌هایی در حق یک مربی به سر آمده است.

با نگاهی به گذشته، بخش عمده‌ای از اعتبار موفقیت اخیر آرسنال در لیگ برتر را باید به نام باشگاه نوشت. با وجود آنکه هیئت‌مدیره بارها شاهد بود تیم آرتتا در بزنگاه‌های سرنوشت‌ساز کم می‌آورد، اما همچنان با حمایت‌های قاطع، به‌ویژه در بازار نقل‌وانتقالات، پشت او ایستاد. زمان و سرمایه‌گذاری هنگفتی که آن‌ها روی آرتتا صرف کردند، سرانجام با تساوی منچسترسیتی مقابل بورنموث در سه‌شنبه گذشته به بار نشست.

حالا دیگر بر همگان عیان شده است که «اعتماد به فرایند» آن‌ها، تصمیمی درست بوده است. آرتتا وعده داده بود که در نهایت همه چیز را سروسامان می‌دهد و تنها به کمی زمان نیاز دارد؛ اما بی‌تردید، این مسیر برای مربی اسپانیایی بسیار طولانی‌تر از آنچه تصور می‌کرد رقم خورد، با این حال او ثابت کرد که مرد عمل است. پایان دادن به حسرت ۲۲ ساله آرسنال، نه تنها پیروزی صبر کارفرمایانش، بلکه دستاورد پشتکار و عمل‌گرایی شخص اوست.

همان‌طور که آرتتا بارها تأکید کرده، آرسنال پیش از ورود او در وضعیت وخیم و ناامیدکننده‌ای به سر می‌برد. سرخوردگی‌های انباشته‌شده در دهه دوم دوران ۲۲ ساله آرسن ونگر، تا پایان دوره ناموفق اونای امری به بی‌تفاوتی مطلق هواداران نسبت به تیم محبوب‌شان بدل شده بود. البته می‌توان به‌راحتی استدلال کرد که اگر امری نیز همان میزان حمایت همه‌جانبه‌ی آرتتا را دریافت می‌کرد، احتمالاً به موفقیت‌های مشابهی دست می‌یافت؛ چرا که او در دوران حضورش در ویارئال و استون‌ ویلا نشان داد که حقیقتاً یکی از مربیان تراز اول عصر مدرن است.

با این حال، امری مدت‌ها پیش از اخراجش در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۹، حمایت سکوها را از دست داده بود. حتی انتصاب فردی لیونبرگ، ستاره و وینگر محبوب پیشین باشگاه به عنوان سرمربی موقت نیز نتوانست فضای یأس و انفعالی که بر باشگاه حکم‌فرما بود را تغییر دهد؛ فضایی که آرتتا هنوز آخرین بازدیدش از ورزشگاه امارات در قامت کمک‌مربی منچسترسیتی (تنها پنج روز پیش از انتخابش به عنوان سرمربی دائمی آرسنال) را به‌وضوح از آن به یاد دارد. او در این باره می‌گوید:

آن تصویر، آن اتمسفر ورزشگاه و تماشاگران... اینکه ۵۰ درصد سکوها خالی بود، حقیقتاً مرا تحت‌تأثیر قرار داد. به خود گفتم: با این اوضاع، هیچ پروژه‌ای وجود ندارد و این مسیر به بن‌بست می‌رسد. متأسفانه شرایط به‌سرعت وخیم‌تر شد، چرا که با ورود کرونا، ظرفیت ورزشگاه از ۵۰ درصد به صفر رسید. در نتیجه، کار حتی دشوارتر هم شد. پس از آن بود که مجبور شدیم همه چیز را از نو، دوباره بسازیم.

او همه چیز را از نو ساخت

هیچ‌کس نمی‌تواند انکار کند که آرتتا در بنا نهادن سنگ‌بنای تیمی مدعی قهرمانی، عملکردی درخشان داشته است. با این حال، همواره این تردید آزاردهنده در اذهان وجود داشت که آیا او واقعاً همان گزینه ایده‌آل برای عبور دادن آرسنال از مرحله «مدعی بودن» به «قهرمان شدن» هست یا خیر. تیری آنری، اسطوره باشگاه، اخیراً در اسکای صادقانه اعتراف کرد: 

راستش را بخواهید، در مقطعی تمام شعارهای به فرایند اعتماد کنید را زیر سوال بردم. در درونم می‌پرسیدم واقعاً به کجا می‌رویم؟

حتی در همین فصل نیز هراس از تکرار نایب‌قهرمانی برای چهارمین سال متوالی وجود داشت؛ به‌ویژه پس از شکست خانگی مقابل بورنموث در ۱۱ آوریل که بازیکنان آرسنال به وضوح تحت فشار اضطراب هواداران خودی قرار گرفته بودند. با این وجود، هواداران دقیقاً در لحظه‌ای که آرتتا و تیمش بیش از هر زمان دیگری به آن‌ها نیاز داشتند، به میدان آمدند. جو ورزشگاه امارات در بازی لیگ مقابل فولام و بازی برگشت نیمه‌نهایی لیگ قهرمانان برابر اتلتیکو مادرید، نمایشی خیره‌کننده از تغییر حال‌وهوای باشگاه نسبت به آن شکست تحقیرآمیز ۳-۰ مقابل سیتی در دسامبر ۲۰۱۹ بود.

آرتتا پیش از بازی دوشنبه مقابل برنلی گفت: 

هرچه شروع کار دشوارتر باشد، تماشای این دگردیسی و دیدن آن شعف و شادی در میان مردم، لذت‌بخش‌تر است. دیدن این منظره واقعاً زیباست.

البته این واقعیت که آرسنال از منظر صرفاً فوتبالی، دیگر آن تیم چشم‌نواز گذشته نیست، به یکی از مباحث داغ این فصل بدل شده است. به عنوان شاگرد گواردیولا، انتظار می‌رفت آرتتا سبک بازی مشابهی با مربی کاتالان پیاده کند؛ و توپچی‌ها نیز در ابتدا، پس از جذب بازیکنانی نظیر گابریل ژسوس و اولکساندر زینچنکو در تابستان ۲۰۲۲، تا حد زیادی شبیه به نسخه منچسترسیتی کوچک به نظر می‌رسیدند.

با این حال، در سه فصل اخیر تغییر مشهودی در استراتژی آن‌ها دیده شده که از آغاز فصل جاری به شکلی برجسته‌تر نمایان شده است؛ جایی که آرتتا به‌طور غیرمنتظره‌ای رویکرد «برد به هر قیمتی» را در پیش گرفته که بیش از گواردیولا، مقایسه‌ها را به سمت فلسفه‌ی ژوزه مورینیو سوق داده است. آرسنال در مدیریت زمان از طریق ضربات ایستگاهی به همان اندازه ماهر شده که در گلزنی از آن‌ها ماهر بود؛ مثلا مشاهده شده است که داوید رایا مرتباً خودش را روی زمین می‌اندازد تا به آرتتا فرصت دهد دستورات تاکتیکی را در کنار زمین به بازیکنان منتقل کند.

بیشتر شبیه مورینیو است تا پپ

تسلط آرسنال بر هنرهای سیاه فوتبال، چندان باعث محبوبیت آن‌ها نزد رقبا یا بی‌طرف‌ها نشده است. فابین هورتسلر، سرمربی برایتون، پس از پیروزی ۱-۰ آرسنال در ورزشگاه آمریکن اکسپرس در ماه مارس، به‌شدت به تاکتیک‌های آرتتا تاخت و در نشست خبری گفت: 

من هرگز از آن دست مربیانی نخواهم بود که سعی می‌کنند به این شیوه پیروز شوند. البته هر تیمی مدیریت زمان می‌کند و وقت می‌کشد، اما باید حد و مرزی وجود داشته باشد که توسط لیگ برتر و داوران تعیین شود. در حال حاضر، آرسنال فقط هر کاری که دلش می‌خواهد انجام می‌دهد. پرسش من این است که این روند در نهایت به کجا ختم می‌شود؟ در یک بازی، باید ۶۰ دقیقه توپ در جریان باشد، اما وقتی مقابل آرسنال بازی می‌کنید، این عدد به ۵۰ دقیقه کاهش می‌یابد. آن ۱۰ دقیقه تفاوت، چیزی است که هواداران بابتش پول پرداخت کرده‌اند. اگر از تک‌تک افراد حاضر در این اتاق بپرسم: آیا واقعاً از این بازی لذت بردید؟ مطمئنم اگر کسی دستش را بالا ببرد، فقط به این دلیل است که طرفدار دوآتشه‌ی آرسنال است، وگرنه غیرممکن است.

نکته جالب اینجاست که حتی آنری، چهره‌ی نمادین تیم شکست‌ناپذیران آرسنال، اعتراف کرده که رویکرد آرتتا را از منظر مربیگری نمی‌پسندد. با این حال، این ملی‌پوش سابق فرانسوی تأکید کرد که به عنوان یکی از هواداران رنج‌کشیده باشگاه، تنها چیزی که برایش اهمیت دارد، عبور تیم از این مرحله است. آنری در اسکای خاطرنشان کرد: 

مدت‌های مدیدی به ما برچسب پسر‌بچه‌هایی زده می‌شد که نمی‌توانند از برتری خود محافظت کنند و زیر فشار خرد می‌شوند. سوال این بود: آیا می‌توانید زشت پیروز شوید؟ حالا تیم دقیقاً همین کار را می‌کند و در آن استاد شده است و اکنون که این کار را می‌کنند، دیگران از آن ناخشنودند. بنابراین، نیازی نیست که من لزوماً این سبک را دوست داشته باشم، اما قطعاً به آن احترام می‌گذارم. این مهم‌ترین مسئله است. پس از ۲۲ سال، فارغ از اینکه چگونه قرار است به موفقیت برسیم، من به این دستاورد احترام خواهم گذاشت.

آنری همچنین به‌درستی اشاره کرد که تغییر سبک آرتتا را به‌سختی می‌توان یک خیانت دانست؛ چرا که چیزی تحت عنوان مکتب واحد آرسنال وجود خارجی ندارد. قهرمانان دوران ونگر، دقیقاً نقطه مقابل تیم جرج گراهام بودند که به پیروزی‌های اقتصادی ۱-۰ مشهور بود. قهرمانی‌های هر دو تیم، به‌حق و با شور و حرارت توسط هواداران جشن گرفته شد، با وجود آنکه با فلسفه‌هایی کاملاً متضاد به دست آمده بودند.

البته که آرسنال در ذهن بسیاری از بی‌طرف‌ها به عنوان «باشگاه ضربات ایستگاهی» در یادها خواهد ماند، اما آن‌ها تیمی هستند که به یکی از بدنام‌ترین خشکسالی‌های تاریخ فوتبال انگلیس پایان دادند. آن‌ها این کار را با حمایت قاطع از آرتتا انجام دادند؛ کسی که به‌خاطر روش‌های انگیزشی به‌وضوح عجیبش بارها به تمسخر گرفته شد، اما توانست با گروهی از بازیکنان که بسیاری فکر می‌کردند ماه گذشته در ورزشگاه اتحاد قهرمانی را به رقبا تقدیم می‌کنند، جام را از آن خود کند.

با این حال، آرتتا ثابت کرد که فراتر از زمانه خود عمل می‌کند؛ او تیمی ساخته که منضبط، از نظر دفاعی مستحکم، از نظر فیزیکی قدرتمند، سخت‌کوش و البته بدبین است؛ تیمی متحد که برای پیروزی به هر ریسمانی چنگ می‌زند. از این منظر، آن‌ها قهرمانان تمام‌عیار لیگ برتر برای فصل ۲۶-۲۰۲۵ هستند؛ نماد نهایی طبیعت فرساینده و بی‌رحم فوتبال انگلیس در عصر حاضر؛ شاید «فرایند» آرتتا زیبا نبوده باشد، اما بدون شک مؤثر بوده است. همان‌طور که آنری در اسکای گفت:

ما از میکل خواستیم راهی پیدا کند؛ و او پیدا کرد. 

تنها به همین دلیل، او سزاوار احترام ماست.