طرفداری | این پرسشی بود که به نظر میرسید وزیر کشور فرانسه را به خشم آورده است. لوران نونز در مورد آشوبهای سراسری که دومین قهرمانی پیاپی پاری سن ژرمن در لیگ قهرمانان اروپا را تحتالشعاع قرار داد، مورد پرسش قرار گرفت و از او پرسیده شد چرا در جریان رژه قهرمانی آرسنال پس از فتح لیگ برتر، صحنههای مشابهی در لندن رخ نداد.
او صبح دوشنبه در برنامه Le 7/9 رادیو France Inter گفت:
ببینید، فقط پنج ثانیه به این فکر کنید؛ آیا واقعاً باید استحکام و کارآمدی سیستم پلیسی را زیر سؤال برد؟ آیا واقعاً مسئله ما همین است؟
وقتی از او درباره «دلایل ریشهای» خشونتهای آخر هفته سؤال شد، پاسخ داد:
دلایل ریشهای این است که عدهای از افراد از این لحظات جشن و شادی سوءاستفاده میکنند تا دست به تخریب و غارت بزنند و این یک واقعیت است.
چنین پاسخهای تدافعی و سادهانگارانهای سالهاست که واکنش معمول دولت فرانسه به موج ناآرامیهایی بوده که به بخش جداییناپذیر موفقیتهای PSG در مسیر تبدیل شدن به قهرمان اروپا بدل شده است. اینکه نونز نتوانست توضیح روشنی ارائه دهد که چرا برای دومین سال متوالی، پس از پیروزی پاری سن ژرمن مقابل آرسنال در فینال شنبه شب لیگ قهرمانان، صدها نفر بازداشت شدند، دهها مأمور پلیس مجروح شدند و دستکم یک نفر جان خود را از دست داد، انتقاد سنگینی از عملکرد دولت محسوب میشود.
تاریخ دوباره تکرار میشود
این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم دو فصل اخیر نخستین باری نیست که قهرمانی باشگاه پاریسی به چنین صحنههایی منجر شده است. در سال ۲۰۱۳، پاریسیها برای نخستین بار پس از ۱۹ سال قهرمان فرانسه شدند؛ یعنی تنها سه سال کمتر از مدتی که آرسنال برای قهرمانی مجدد در لیگ برتر انتظار کشید. اما برخلاف باشگاه لندنی، جشن قهرمانی پاریسیها به دلیل درگیریهای خشونتآمیز میان هواداران و پلیس ضدشورش، نیمه تمام ماند؛ حوادثی که ۳۰ نفر از جمله سه مأمور پلیس طی آن زخمی شدند و ۲۱ بازداشتی هم بر جای گذاشت.
باشگاه پاری سن ژرمن پس از آن حوادث در بیانیهای اعلام کرد:
امروز باید روزی برای جشن گرفتن شهر پاریس میبود؛ اما این جشن توسط چند صد آشوبگر که هیچ ارتباطی با فوتبال ندارند، خراب شد.
پرتاب گاز اشکآور به سوی هواداران پاری سن ژرمن / سال ۲۰۱۳
برنار بوکو، رئیس پلیس پاریس در آن زمان، گفت ۸۰۰ مأمور پلیس چندین ساعت زمان صرف کردند تا اوضاع را کنترل کنند؛ روزی که شکستن ویترین مغازهها و خرد شدن شیشه خودروها در نزدیکی شانزهلیزه را به خود دید. او گفت:
نتیجهای که میتوان گرفت این است که دیگر چنین رویدادهایی در اماکن عمومی برای پاری سن ژرمن برگزار نخواهد شد.
وزارت کشور فرانسه نیز در آن زمان اقلیتی از هواداران وابسته به «جنبش اولتراها» و گروهی از «هولیگانهای جوان» را مسئول این حوادث دانست.
دیوید بکام که آن زمان بازیکن پاری سن ژرمن بود، در میان بازیکنانی قرار داشت که توسط نیروهای امنیتی از محل درگیری میان هواداران و پلیس ضدشورش خارج شدند. در جریان آن درگیریها، هواداران سنگ و اشیای مختلف پرتاب کردند و پلیس نیز از گاز اشکآور استفاده کرد.
مانوئل والس، وزیر کشور وقت فرانسه، چند روز بعد مراسم اهدای جام در مقابل ساختمان شهرداری پاریس را لغو کرد و در دفاع از عملکرد پلیس گفت که پاری سن ژرمن «مشکلاتی جدی با هوادارانش» دارد.
او در سال ۲۰۱۳ به رادیو Europe 1 گفت:
فوتبال هنوز بیمار است؛ این مسئله درباره (هواداران) پاری سن ژرمن صدق میکند.
نگرانیهای قدیمی
نگرانیها درباره شیوه برخورد پلیس فرانسه با رویدادهای فوتبالی در سالهای بعد نیز ادامه یافت؛ از جمله در جریان حملات تروریستی پاریس در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۵، در مسابقهای در استاد دو فرانس که مرگبارترین حمله تروریستی تاریخ این کشور محسوب میشود.
پس از آن نیز حوادثی همچون رقابتهای یورو ۲۰۱۶، حمله خشونتآمیز هولیگانهای روس به هواداران انگلیس در مارسی، شورشهای پس از نخستین فینال پاری سن ژرمن در لیگ قهرمانان در سال ۲۰۲۰، اعتراضات سیاسی «جلیقه زردها» و همچنین محاصره هواداران لیورپول و استفاده از گاز اشکآور علیه آنها در فینال لیگ قهرمانان سال ۲۰۲۲ در استاد دو فرانس، همگی بر این نگرانیها افزودند.
سپس نوبت به نیمه نهایی لیگ قهرمانان فصل گذشته رسید؛ جایی که پاری سن ژرمن بار دیگر آرسنال را شکست داد و سپس در فینال با پیروزی خیرهکننده ۵ بر صفر برابر اینتر قهرمان شد. هر دوی این موفقیتها، به شورشهایی در پاریس و حتی دیگر مناطق فرانسه منجر شدند.
اگرچه پلیس فرانسه برای تکرار چنین حوادثی پس از ضربات پنالتی فینال بوداپست آماده بود، اما به نظر میرسد طی ۱۲ ماه گذشته اقدام چندانی برای شناسایی دلایل واقعی این خشونتها و یافتن راه حلهای احتمالی انجام نشده است.
شهر به مثابه میدان جنگ
این وضعیت باعث شد دیگران نیز دیدگاههای خود را مطرح کنند. شهردار منطقه هشتم پاریس، محل قرارگیری شانزهلیزه که پس از قهرمانی پاری سن ژرمن حدود ۲۰ هزار نفر در آن تجمع کردند، خواستار «ممنوعیت کامل تجمعات» در این خیابان مشهور شد.
شهرداری این منطقه، شنبه شب در بیانیهای اعلام کرد:
شانزهلیزه و اطراف آن دیگر محل جشن نبود، بلکه به میدان جنگ شهری تبدیل شد. از آنجا که دیگر برگزاری جشن برای یک مسابقه بدون تبدیل شدن آن به شورش ممکن نیست، تنها پاسخ منطقی یک رویکرد جدید است: عدم برگزاری هیچ تجمعی.
مارین لوپن، رهبر جریان راست افراطی فرانسه و نامزد سه دوره انتخابات ریاست جمهوری، نیز در شبکه اجتماعی X نوشت:
فقط در فرانسه است که پیروزی یک باشگاه فوتبال، به آشوب منجر میشود.
او افزود:
فقط در فرانسه است که همه احساس میکنند باید شب پیروزی خود را در خانههایشان حبس کنند، تا با خشونت مواجه نشوند.
در مقابل، برخی دیگر شکافهای عمیق اجتماعی را عامل اصلی تکرار خشونتها و ناآرامیها دانستند و تأکید کردند افرادی که بیشترین خسارت را وارد کردهاند، نماینده فرهنگ هواداری فوتبال نیستند.
در جدیدترین درگیریها با پلیس، بیش از ۷۰۰ نفر در پاریس بازداشت شدند
رافائل گلوکسمان، نماینده پارلمان اروپا، گفت:
فرانسه تحت فشار زندگی میکند. جامعه هر روز خشنتر میشود. ما مانند یک زودپز هستیم که هر لحظه ممکن است منفجر شود.
رویدادهای بزرگ، آشوبگران را به خود جذب میکنند
هنری ساموئل، خبرنگار روزنامه تلگراف در پاریس که نزدیک به سه دهه در پایتخت فرانسه زندگی کرده است، معتقد است افراد زیادی در شکلگیری حوادث آخر هفته مقصر هستند. او گفت:
بر کسی پنهان نیست که تاکتیکهای پلیس فرانسه نه تنها از سوی گروههای حقوق بشری، بلکه از سوی نهادهای بینالمللی حقوق بشر نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. نحوه برخورد با هواداران لیورپول تنها یک نمونه بود. برخورد با اعتراضات جلیقه زردها و تعداد افرادی که به دلیل شلیک مستقیم مهمات مخصوص کنترل جمعیت، چشم یا بخشی از صورت خود را از دست دادند، باورنکردنی بود و در هیچ کشور اروپایی دیگری قابل قبول نیست.
او با اشاره به اینکه «فرانسه همواره سابقه شورش و تظاهرات گسترده داشته است» افزود:
پلیس فرانسه مشکلات زیادی دارد. آنها چندان در اصلاحات اساسی و پاسخ به این پرسش که چگونه میتوان بهتر شد، موفق نبودهاند. اما از سوی دیگر، کار فوقالعاده دشواری هم دارند. آنها در سالهای اخیر با شورشها، تروریسم، تظاهرات و مسابقات فوتبال زیادی روبهرو بودهاند. بنابراین میتوان از دیدگاه آنها نیز به موضوع نگاه کرد.
به گفته ساموئل، موفقیتهای اخیر پاری سن ژرمن همچنین باعث شده افراد زیادی از حومههای محروم شهر، موسوم به «بانلیو» که اغلب محل زندگی خانوادههای کم درآمد و جوامع مهاجر هستند، به مرکز شهر بیایند.
او گفت:
واقعاً نمیدانم آشوبگران چه کسانی بودند و چه ویژگیهایی داشتند. دشوار است که بگوییم موضوع به مهاجران نسل اول یا دوم مربوط است یا خیر؛ اما در فرانسه، تقریباً همه شهرهای بزرگ دارای حومههای محروم با نرخ بالای بیکاری هستند. وقتی یک رویداد بزرگ، به ویژه یک مسابقه مهم فوتبال برگزار میشود، بسیاری از این افراد به مرکز شهر میآیند. آنها این فضا را هیجانانگیز و سرگرم کننده میدانند و گاهی اوضاع از کنترل خارج شده و رفتارها تندتر میشود.
یکی از ویژگیهای برجسته جشن قهرمانی آرسنال در لیگ برتر این بود که هوادارانی از تمام اقشار جامعه را به شمال لندن کشاند؛ بدون آنکه شاهد شورش و غارت مشابه آنچه در پاریس رخ داد باشیم. در واقع، در جریان رژه روز یکشنبه که حدود ۷۵۰ هزار نفر در آن حضور داشتند، تنها ۲۴ نفر بازداشت شدند؛ هرچند ۱۰ نفر از آنها به حمله به مأموران پلیس متهم شدهاند.
شاگردان میکل آرتتا شاید بتوانند از تیم لوئیز انریکه در زمین فوتبال درسهایی بیاموزند، اما به نظر میرسد در خارج از زمین نیز نکات زیادی وجود دارد که فرانسه میتواند از انگلستان یاد بگیرد.