طرفداری | آقای خاص به سطح اول بازگشته است. ژوزه مورینیو نه تنها دومین دوره حضورش به عنوان سرمربی رئال مادرید را آغاز کرده، بلکه موضوع مستند جدیدی از نتفلیکس است که بینش جذابی از دوران پر از موفقیت مربیگری او، که اکنون بیش از ۲۶ سال از آن میگذرد، ارائه میدهد.
مورینیو همچنین از دو دوره حضور در چلسی و بنفیکا لذت برده و به عنوان مرد اول نیمکت در تیمهای پورتو، اینتر، منچستریونایتد، تاتنهام، رم و فنرباحچه فعالیت کرده و ۸ عنوان قهرمانی لیگ و ۲ قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا را به دست آورده است. به عنوان یکی از پرافتخارترین مربیان تاریخ و یکی از کاریزماتیکترین آنها مورینیو نمادی است که در سن ۶۳ سالگی همچنان توجهات را از سراسر جهان به خود جلب میکند.
همانطور که هر طرفدار مورینیو انتظار دارد، افشاگریهای جذاب زیادی در این سه قسمت وجود دارد؛ مستندی که طی دو سال و نیم توسط جوئل پرلمن فیلمبرداری شده و توسط شرکت ونچر لند، همان شرکتی که مستند تحسینشده دیوید بکام را در سال ۲۰۲۳ در نتفلیکس منتشر کرد، تهیه شده است. در ادامه به بررسی پنج بمب خبری بزرگ از مستند مورینیو میپردازیم که با داستان پشت پرده درگیری معروف او با اسطوره رئال مادرید آغاز میشود.
کاسیاس؛ نمونهای از فرهنگ لوس رئال
اولین ماجراجویی مورینیو در پایتخت اسپانیا از بسیاری جهات موفقیتآمیز بود: او رئال مادرید را دوباره به تیمی به شدت رقابتی تبدیل کرد که نه تنها پا به پای بارسلونای تسخیرناپذیر پپ گواردیولا پیش رفت، بلکه آنها را سرنگون کرد. او در فصل اول حضورش با پیروزی در فینال کوپا دل ری مقابل رقیب دیرینه، و سپس با کسب قهرمانی لالیگا در فصل ۱۲-۲۰۱۱ با رکورد بینظیر 100 امتیاز، این موفقیت را رقم زد.
با این حال، او نتوانست رئال را به فینال لیگ قهرمانان اروپا برساند و پس از یک فصل ناامیدکننده و بدون جام در ۱۳-۲۰۱۲، که طی آن ظاهراً به دلیل رفتارش با ایکر کاسیاس کنترل رختکن را از دست داد، باشگاه چارهای جز کنار گذاشتن او نداشت. این دروازهبان افسانهای که در ۲۵ سال حضورش در برنابئو ۷۵۲ بازی انجام داد، در میان گزارشهایی مبنی بر عصبانیت مورینیو از رابطه او با همتیمیهایش در تیم ملی اسپانیا که در بارسلونا بازی میکردند، به نیمکت ذخیرهها تبعید شد. کاسیاس در این مستند میگوید:
رابطه من و ژوزه بسیار سرد بود. در آن سالها، واقعاً فکر میکنم این وضعیت به حدی رسید که در نهایت، طناب پاره شد.
سامی خدیرا، هافبک سابق رئال، در ادامه ادعا میکند که این شکاف باعث شد بزرگترین ستارههای تیم علیه مورینیو موضع بگیرند. او میافزاید:
صادقانه بگویم، وضعیت رختکن تیم یک کابوس تمام عیار بود. پس از آن، رابطه بین ژوزه و بازیکنان بسیار بسیار زیادی قطع شد مانند کریستیانو [رونالدو]، کاسیاس، راموس و این بازیکنان برای کنترل جو تیم فوقالعاده، فوقالعاده مهم بودند.
با این حال، مورینیو هیچ پشیمانیای بابت نحوه مدیریت این وضعیت ندارد و احساس میکند که نگرش کاسیاس، نشاندهنده حس طلبکاری در جریان تیم بود. او گفت:
در سه بار اولی که با کاسیاس به عنوان کاپیتان صحبت کردم، اولین چیزی که به من گفت این بود: میخواهم برای بازیکنان ملیپوش درخواست تعطیلات بیشتری کنم. بار دوم که با من صحبت کرد گفت: میخواهم از شما بخواهم جلسات تمرینی را یک ساعت دیرتر برگزار کنید، چون در زمانی که شما برای تمرین در نظر گرفتهاید، ترافیک زیادی در مادرید وجود دارد. بار سوم که برای صحبت با من آمد گفت: ما نمیخواهیم به هتل برویم. ترجیح میدهیم فقط در روز مسابقه دور هم جمع شویم و مستقیم برای بازی به استادیوم برویم و در مدت زمان کوتاهی متوجه شدم که آنها لوس شدهاند.
مورینیو در پاسخ به سوالی درباره صمیمیت کاسیاس با بازیکنان بارسلونا، با همان لحن رک و بیپرده همیشگیاش پاسخ داد:
چیزهایی وجود دارد که من نمیپذیرم و هرگز هم نخواهم پذیرفت و وقتی کسی به من احترام نمیگذارد، این یک مشکل است. من میگویم اینجا رئال مادرید است. وقتی به تیم ملی میروید، میتوانید با دوستانتان دست دهید و آنها را ببوسید، اما وقتی در رئال مادرید هستید باید با بازیکنان بارسلونا بجنگید.
امضای قرارداد برای جانشینی سر الکس در سال ۲۰۱۳
دیوید مویس فرد مناسبی برای به دست گرفتن سکان هدایت منچستریونایتد پس از سر الکس فرگوسن نبود؛ این یک واقعیت است. شیاطین سرخ در زمان حضور مویس، پس از قهرمانی در فصل ۱۳-۲۰۱۲، به رتبه هفتم لیگ برتر سقوط کردند و او پس از تنها ۱۰ ماه به شکلی نامحترمانه از نیمکت اخراج شد.
اکثر کارشناسان اعتقاد دارند که دوران اسفناک حضور او، مسیر ۱۲ سال آینده باشگاه را تعیین کرد؛ دورانی که باعث شد یونایتد هم در رقابتهای داخلی و هم در اروپا به تیمی ناکام تبدیل شود. اما اگر آنها توانسته بودند گزینه اول خود برای جانشینی فرگوسن را به خدمت بگیرند، شرایط میتوانست متفاوت باشد. مورینیو در این سریال نتفلیکس فاش کرد:
وقتی رئال مادرید را ترک کردم، برای رفتن به منچستریونایتد پس از سر الکس قرارداد امضا کردم.
فرگوسن نیز پس از تایید پیشنهاد یونایتد به این مرد پرتغالی گفت:
تا جایی که به من مربوط میشد، او در حال پذیرفتن پیشنهاد بود. اما پس از آن، در عرض چند ساعت، همه چیز تغییر کرد.
با این حال، مورینیو در نهایت یک تغییر عقیده احساسی انجام داد. فرگوسن افزود:
یک شب او به من زنگ زد و در حالی که گریه میکرد گفت: الکس، نمیتوانم این پیشنهاد را قبول کنم. من به چلسی قول دادهام و قرار نیست زیر قولم بزنم. دلیلی که او به من ارائه داد را میتوانستم درک کنم، اما ناامید شده بودم.
جذابیت باورنکردنی کار در یونایتد از چشم مورینیو پنهان نمانده بود و او گفت که از انتخاب شدن به عنوان جانشین فرگوسن احساس افتخار میکرد، اما آنها نمیتوانستند آنچه را که او در آن زمان بیش از همه میخواست به او بدهند. او گفت:
عشق به فوتبال یک چیز است، عشق به یک باشگاه خاص چیز دیگری. فکر میکنم عشق دومی قدرتمندتر از عشق به فوتبال است و اساساً، بعد از رئال مادرید، نیاز داشتم احساس کنم که دوستم دارند. برای من از دست دادن شانس مربیگری برای جانشینی سر الکس فرگوسن دراماتیک بود، اما پشیمان نیستم چون این تصمیمی بود که با قلبم گرفتم.
مورینیو در ابتدا پس از کسب سومین قهرمانی لیگ برتر با چلسی در فصل ۱۵-۲۰۱۴ حقانیت خود را ثابت کرد، اما در اوایل فصل بعد اخراج شد؛ اتفاقی که راه را برای درخواست دوباره یونایتد هموار کرد. مورینیو پس از جایگزینی لویی فن خال در می ۲۰۱۶، آنها را به قهرمانی دوگانه لیگ اروپا و لیگ کاپ رساند، اما در دسامبر ۲۰۱۸ پس از بدترین شروع باشگاه در یک فصل از رقابتهای سطح اول از فصل ۹۱-۱۹۹۰، اخراج شد. تفاوت اساسی این است که او به جای هماهنگی و آرامش، در زمان بیثباتی به اولدترافورد رسید. اگر برعکس این اتفاق میافتاد، شیاطین سرخ احتمالاً میتوانستند سال به سال برای کسب بزرگترین جامها به مبارزه ادامه دهند.
به دست آوردن فیلم تمرین بولتون در چلسی
رابطه مورینیو با چلسی در سال ۲۰۰۴ آغاز شد، زمانی که او پس از رساندن پورتو به قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا به استمفورد بریج نقل مکان کرد. آبیها پس از ۵۰ سال اولین قهرمانی لیگ خود را به دست آوردند و این موفقیت را در فصل ۰۶-۲۰۰۵ تکرار کردند. مورینیو همچنین پیش از اخراجش در سپتامبر ۲۰۰۷، یک قهرمانی در جام حذفی و دو قهرمانی در لیگ کاپ را به دست آورد.
موفقیت چلسی بر پایه یک دفاع مستحکم بنا شده بود، زیرا بازیکنان با تاکتیکهای عملگرایانه و تهاجمی مورینیو همراه شده بودند، اما اکنون فاش شده است که آنالیز ویدیویی نیز نقش حیاتی در صعود سریع این باشگاه داشته است. آندره ویلاش بواش که در آن زمان هدایت این بخش را برای مورینیو بر عهده داشت و بعدها خودش به عنوان سرمربی چلسی و تاتنهام فعالیت کرد، گفت:
این یک پیشرفت بزرگ در زمینه آنالیز مسابقات بود. افراد زیادی در آن زمان این کار را در وسعتی که ما انجام میدادیم، انجام نمیدادند. آن زمان دوره دستگاههای پخش DVD بود و گاهی اوقات دستگاه کار نمیکرد، و ژوزه معمولاً پروژکتور یا دستگاه پخش DVD را خرد میکرد!
جان تری، کاپیتان آبیها، زمانی که در یکی از جلسات تیمی، فیلمی از یک جلسه تمرینی بولتون به نمایش درآمد تا مورینیو برای نبرد با سم آلاردایس آماده شود، در شوک فرو رفت. تری گفت:
بیگ سم (سم آلاردایس) میگفت: به [ویلیام] گالاس ضربه بزنید، او در نبردهای هوایی خیلی خوب نیست. او در میکروفون آب دهان میانداخت و کارهایی از این دست انجام میداد و داشتم با خودم فکر میکردم که وای، چه کسی فیلم زمین تمرین شخص دیگری را به دست میآورد؟ من واقعاً هنوز هم مطمئن نیستم که او این فیلم را از کجا آورده بود!
چنین روشهایی در زمانهای اخیر به دلیل رسوایی جاسوسی ساوتهمپتون به شدت مورد بررسی قرار گرفته است، اما تیم چلسی همیشه به روش کار مورینیو اعتماد کامل داشت. تری یک بار حتی برای بازگشت به تمرینات، در واکنش به نادیده گرفته شدن مصدومیتش توسط مورینیو، تزریق مسکن انجام داد. تری با چهرهای کاملاً جدی گفت:
برای او، من همه چیزم را میدادم. حاضر بودم برای او با تابوت زمین مسابقه را ترک کنم.
کنایه مرخصی به گواردیولا
رقابت ژوزه مورینیو و پپ گواردیولا در فوتبال اسپانیا، یکی از پرتنشترین و در عین حال جذابترین دوئلهای مربیگری در سالهای اخیر بود؛ رقابتی که بارها حاشیههای آن از اتفاقات داخل زمین هم فراتر رفت. درگیریهای کنار زمین، کنفرانسهای مطبوعاتی و کنایههای دو مربی به یکدیگر، بخش مهمی از داستان این رقابت را تشکیل میداد و در مقاطعی نیز تنش میان آنها به اوج رسید.
گواردیولا در سال ۲۰۱۱، در یکی از کنایههای مشهور خود، مورینیو را «رئیس لعنتی» خطاب کرد. سرمربی پرتغالی نیز در واکنش، گواردیولا را در زمره مربیانی قرار داد که حتی هنگام اتخاذ تصمیم درست از سوی داور هم به قضاوت او اعتراض میکنند. مورینیو همچنین مدعی شد سرمربی سابق بارسلونا باید بابت دو قهرمانی در لیگ قهرمانان اروپا که در نیوکمپ به دست آورده، پس از برخورداری از تصمیمات داوری، احساس شرمندگی کند.
با گذشت زمان، تلخیهای آن دوران جای خود را به احترام متقابل داد؛ بهویژه زمانی که این دو مربی بار دیگر در لیگ برتر انگلیس مقابل یکدیگر قرار گرفتند. با این حال، مورینیو در مستندی درباره زندگی و دوران مربیگریاش نتوانست در برابر یک کنایه ظریف به رقیب قدیمی خود مقاومت کند. گواردیولا پس از پایان دوره ۱۰ ساله حضورش در منچسترسیتی در ماه می، اکنون در یک دوره استراحت به سر میبرد؛ موضوعی که برای او بیسابقه نیست و پیش از این نیز پس از جدایی از بارسلونا در سال ۲۰۱۲، مدتی طولانی از فوتبال فاصله گرفته بود.
مورینیو در این مستند درباره مفهوم مرخصی گفت:
بعضیها به مرخصی نیاز دارند؛ چیزی که من از آن متنفرم. از این کلمه متنفرم. برای من، مرخصی به معنای ضعف است. با من درباره مرخصی صحبت نکنید. من هرگز به استراحت نیاز ندارم. زمانی استراحت خواهم کرد که او (در این لحظه مورینیو به سمت آسمان اشاره میکند) تصمیم بگیرد بگوید: بیا بالا.
در حالی که گواردیولا پیش از این اعتراف کرده بود انرژی لازم برای ادامه کار در منچسترسیتی را ندارد، مورینیو میگوید هر زمان از نیمکت مربیگری دور باشد، احساس میکند بخشی از وجودش ناقص است. او ادامه داد:
حتی نمیتوانم تصور کنم چه زمانی قرار است به زندگیام در فوتبال پایان بدهم. میگویم ۱۰ سال دیگر، اما شاید بیشتر از ۱۰ سال باشد. فوتبال سرگرمکننده است؛ سرگرمکننده بود، هست و همیشه خواهد بود. من میخواهم جامهای بیشتری ببرم. میخواهم جامهای جدیدی فتح کنم و قهرمانیهایی را که قبلاً به دست آوردهام، تکرار کنم.
مورینیو افزود:
میخواهم این کار را در جاهایی انجام دهم که هرگز در آنها نبودهام و در عین حال، میخواهم در جاهایی که قبلاً در آنها موفق شدهام نیز دوباره قهرمان شوم. دنیای من این است که در یک ورزشگاه فوتبال قدم بزنم و مقابل ۵۰ هزار یا ۹۰ هزار هوادار باشم. حتی تجربه حضور مقابل ۱۰۰ هزار هوادار را هم داشتهام. این دنیای من است. بدون فوتبال، چیزی در وجود من کامل نیست.
او در عین حال تأکید کرد که علاقه شدیدش به فوتبال را نباید وسواس تلقی کرد:
فکر نمیکنم این یک وسواس باشد. خودم هم آن را وسواس احساس نمیکنم. فقط وقتی به سطح خاصی میرسید، میخواهید برای همیشه در همان سطح بمانید.
نکته جالب ماجرا اینجاست که گواردیولا نیز پذیرفته بود در این مستند حضور داشته باشد، اما تنها با یک شرط: مورینیو باید شخصاً از او دعوت میکرد. با این حال، چنین درخواستی هرگز از سوی مورینیو مطرح نشد. پرلمن، کارگردان مستند مورینیو، درباره این اتفاق و رابطه پیچیده میان دو مربی به ESPN گفت:
از نظر من، این اتفاق همه چیز را درباره شخصیت هر دوی آنها میگوید و کاملاً بینقص بود.
گرفتن انتقام از آبراموویچ با اینتر
ژوزه مورینیو هنوز خاطره خوشی از رابطهاش با رومن آبراموویچ، مالک سابق چلسی، ندارد؛ مردی که در دوران حضور این مربی پرتغالی در لندن، دو بار او را از سمتش برکنار کرد؛ نخست در سال ۲۰۰۷ و سپس در سال ۲۰۱۵. مورینیو معتقد است آبراموویچ، با وجود علاقه فراوان به فوتبال، بهتدریج در امور فنی و نقلوانتقالاتی دخالت میکرد. او بهطور مشخص به انتقال آندری شوچنکو از میلان به چلسی در تابستان ۲۰۰۶ اشاره کرده است؛ مهاجمی که با مبلغی در حدود ۳۰ میلیون پوند راهی استمفوردبریج شد، اما مورینیو مدعی است هرگز خواهان جذب او نبوده است. سرمربی پرتغالی درباره آن ماجرا گفت:
آبراموویچ اشتیاق باورنکردنی به فوتبال داشت، اما هیچ چیز از این ورزش نمیدانست. شوچنکو به دلیل ارتباطاتی که با رئیس باشگاه و ایجنتها داشت، یکی از گزینههای ما بود. من هرگز نمیخواستم با او قرارداد ببندم، اما هیچوقت این موضوع را به کسی نگفتم؛ بنابراین این هم بخشی از مسئولیت خود من است.
مورینیو سپس فاش کرد که مهاجم مورد علاقهاش در آن مقطع، ساموئل اتوئو بوده است:
میخواهید بدانید من چه بازیکنی را میخواستم؟ [ساموئل] اتوئو.
اتفاقاً چند سال بعد، مورینیو در اینتر با اتوئو همکاری کرد و این مهاجم کامرونی به یکی از مهرههای مهم تیم او تبدیل شد. اتوئو در فصل ۱۰-۲۰۰۹ و در مسیر قهرمانی اینتر در لیگ قهرمانان اروپا، نقشی کلیدی ایفا کرد و گل پیروزیبخش نراتزوری مقابل چلسی را در دیدار برگشت مرحله یکهشتم نهایی در استمفوردبریج به ثمر رساند. اینتر در نهایت آن فصل به قهرمانی اروپا رسید، اما برای مورینیو، شکست دادن چلسی و بهویژه غلبه بر آبراموویچ، معنایی فراتر از یک پیروزی معمولی داشت. مورینیو در اینباره گفت:
در آن بازی، من مقابل رومن بازی میکردم. مقابل مردی قرار گرفته بودم که مرا اخراج کرده بود. من خوشحال به خانه میرفتم و او ناراحت به خانه میرفت. چون میدانستم چقدر چلسی را دوست دارد و چقدر عاشق پیروزی است.
او ادامه داد:
اما من به انتقام نیاز داشتم، چون فوتبال به افرادی مثل من تعلق دارد. بقیه کسانی که وارد این فوتبال میشوند، فقط مزاحمهایی هستند که به اینجا تعلق ندارند. فوتبال متعلق به بازیکنان، مربیان و هواداران است. فوتبال همیشه به ما تعلق خواهد داشت.