روایتهای فوتبالی معمولاً بر پایه حافظه جمعی و داوریهای احساسی و مقطعی شکل میگیرند؛ هر چند که نامهایی چون پله، دیگو مارادونا، کریستیانو رونالدو و لیونل مسی بدون نیاز به سنجش در ردیف بزرگترینهای تاریخ مینشینند. با این حال، تحلیل دادهمحور نشان میدهد ارزش اثرگذاری یک بازیکن در مسیر قهرمانی لزوماً با تعداد گلها یا میزان شهرت رسانهای همراستا نیست. شاخص اهمیت قهرمانی با وزندهی به گلها بر اساس مرحله مسابقه و کیفیت حریف، سهم واقعی گلزنان را در قهرمانی جام جهانی ارزیابی میکند. این شاخص تلاشی برای پاسخ به یک پرسش است: کدام گلزن در دشواری مسیر قهرمانی برای تیم خود راهگشاتر بوده است؟
نتیجه محاسبات، پائولو روسی را در جام جهانی ۱۹۸۲ در صدر قرار میدهد. مهاجم ایتالیا با ثبت ۱۶٫۷۵ امتیاز در رتبه نخست ایستاده و بالاتر از رونالدو نازاریو در ۲۰۰۲ و لیونل مسی در ۲۰۲۲ با امتیاز مشترک ۱۵٫۵ قرار دارد. این برتری در آزمونهای حساسیت و با تغییر پاداش گلزنی برابر قهرمانان سابق جهان نیز حفظ میشود. در واقع، عملکرد درخشان روسی در اسپانیا ناشی از زدن گلهای تعیینکننده در حساسترین دقایق بود.
تمایز روسی فقط به این امتیاز محدود نمیشود. در تاریخ جام جهانی، تنها پائولو روسی و ماریو کمپس در ۱۹۷۸ توانستند قهرمانی تیمی، آقای گلی و توپ طلای مسابقات را همزمان به دست آورند. برخلاف کمپس که در کشور خود به این رکورد رسید، روسی این سهگانه را در خاک اسپانیا ثبت کرد و از این منظر نیز جایگاهی منحصر به فرد در تاریخ دارد.
گلهای روسی در مراحل حذفی، بهویژه هتتریک برابر برزیل و گلزنی در فینال مقابل آلمان غربی، نقش اصلی را در فاصله او با دیگر ستارهها داشتند. رونالدو و مسی نیز با وجود سهم پررنگ در قهرمانی تیمهای خود، در این الگو اندکی پایینتر از روسی ایستادهاند.
روش محاسبه: ضریب گل در مرحله گروهی ۱، در مرحله دوم گروهی، یکهشتم نهایی، یکچهارم نهایی و نیمهنهایی ۲ و در فینال ۲٫۵ است. گل برابر تیمهایی که پیش از آن مسابقه سابقه قهرمانی جهان داشتهاند، پاداش ۵۰ درصدی دارد. ضربات پنالتی پس از پایان ۱۲۰ دقیقه در محاسبات وارد نشدهاند.
رتبهبندی نهایی ۲۳ گلزن برتر در مسیر قهرمانی بر اساس شاخص مزبور
۱ـ پائولو روسی، ایتالیا، ۱۹۸۲؛ ۱۶٫۷۵ امتیاز
۲ـ رونالدو نازاریو، برزیل، ۲۰۰۲؛ ۱۵٫۵ امتیاز
۲ـ لیونل مسی، آرژانتین، ۲۰۲۲؛ ۱۵٫۵ امتیاز
۴ـ جف هرست، انگلستان، ۱۹۶۶؛ ۱۳٫۲۵ امتیاز
۴ـ ژائیرزینیو، برزیل، ۱۹۷۰؛ ۱۳٫۲۵ امتیاز
۶ـ پله، برزیل، ۱۹۵۸؛ ۱۳ امتیاز
۶ـ ماریو کمپس، آرژانتین، ۱۹۷۸؛ ۱۳ امتیاز
۸ـ دیگو مارادونا، آرژانتین، ۱۹۸۶؛ ۱۱٫۵ امتیاز
۹ـ سیلویو پیولا، ایتالیا، ۱۹۳۸؛ ۱۱ امتیاز
۱۰ـ پدرو سئا، اروگوئه، ۱۹۳۰؛ ۱۰٫۵ امتیاز
۱۱ـ آندریاس برمه، آلمان غربی، ۱۹۹۰؛ ۹٫۷۵ امتیاز
۱۲ـ کیلیان امباپه، فرانسه، ۲۰۱۸؛ ۹٫۵ امتیاز
۱۳ـ آنجلو شیاویو، ایتالیا، ۱۹۳۴؛ ۸٫۵ امتیاز
۱۳ـ ماکس مورلوک، آلمان غربی، ۱۹۵۴؛ ۸٫۵ امتیاز
۱۳ـ واوا، برزیل، ۱۹۶۲؛ ۸٫۵ امتیاز
۱۶ـ آلکیدس گیجیا، اروگوئه، ۱۹۵۰؛ ۷٫۵ امتیاز
۱۶ـ گرد مولر، آلمان غربی، ۱۹۷۴؛ ۷٫۵ امتیاز
۱۶ـ زینالدین زیدان، فرانسه، ۱۹۹۸؛ ۷٫۵ امتیاز
۱۹ـ روماریو، برزیل، ۱۹۹۴؛ ۷ امتیاز
۱۹ـ داوید ویا، اسپانیا، ۲۰۱۰؛ ۷ امتیاز
۱۹ـ توماس مولر، آلمان، ۲۰۱۴؛ ۷ امتیاز
۱۹ـ میکل اویارزابال، اسپانیا، ۲۰۲۶؛ ۷ امتیاز
۲۳ـ مارکو ماتراتزی، ایتالیا، ۲۰۰۶؛ ۴٫۷۵ امتیاز