طرفداری| شصت و پنج سال پیش، فوتبال اروپا شاهد اتفاقی تاریخی بود؛ نخستین مسابقه جام باشگاههای قهرمان اروپا برگزار شد و اسپورتینگ و پارتیزان در 4 سپتامبر 1955 در لیسبون مقابل یکدیگر قرار گرفتند. این مسابقه در شرایطی غیرعادی و با وزش باد شدید برگزار شد و در نهایت یک تساوی پرگل ۳-۳ را رقم زد؛ دیداری که دو تیم حاضر در آن، بعدها بهعنوان نخستین پیشگامان رقابت باشگاهی اروپا شناخته شدند.
آغاز یک رقابت تاریخی در لیسبون
نخستین دوره جام باشگاههای قهرمان اروپا، رقابتی که سالها بعد به لیگ قهرمانان اروپا تبدیل شد، با دعوت از تیمهای منتخب برای حضور در مسابقات شکل گرفت. نخستین دیدار رقابتها عصر یکشنبه ۴ سپتامبر ۱۹۵۵ در حومه اویراس شهر لیسبون برگزار شد؛ جایی که ورزشگاه ژوزه آلوالاده هنوز در حال ساخت بود و اسپورتینگ مجبور شد بازی خانگی خود را در ورزشگاه ملی برگزار کند.
ورزشگاه ملی به وزش بادهای شدید شهرت داشت و شرایط جوی قرار بود تأثیر قابلتوجهی روی نخستین مسابقه این رقابت جدید داشته باشد. برای بازیکنان دو تیم، همهچیز تجربهای تازه و ناشناخته بود و باد شدید نیز به این فضای غیرقابل پیشبینی اضافه شده بود؛ شرایطی که در ادامه مسابقه چند بار سرنوشت بازی را تحت تأثیر قرار داد.
اسپورتینگ؛ قدرت مسلط فوتبال پرتغال
اسپورتینگ با وجود اینکه در فصل قبل لیگ پرتغال را در جایگاه سوم به پایان رسانده بود، بهعنوان یکی از قدرتهای اصلی فوتبال این کشور وارد رقابت شد. این تیم بین سالهای ۱۹۴۷ تا ۱۹۵۴ موفق شده بود در ۸ فصل، ۷ عنوان قهرمانی به دست آورد و از فصل 51-1950 نیز برای نخستین بار در تاریخ خود ۴ قهرمانی متوالی را تجربه کرده بود.
بخش مهمی از موفقیتهای اسپورتینگ به خط حمله افسانهای این تیم موسوم به «پنج ویولن» بازمیگشت. از میان آن پنج مهاجم، ژوزه تراواسوس و مانوئل واسکس همچنان در تیم حضور داشتند، اما اسپورتینگ پیش از این مسابقه هنوز هیچ دیدار رسمی در فصل 56-1955 انجام نداده بود و از نظر آمادگی مسابقه، شرایط متفاوتی با حریف یوگسلاو خود داشت.
پارتیزان در نقطه مقابل، فصل داخلی را از قبل آغاز کرده بود و چند بازیکن ملیپوش را نیز در ترکیب خود داشت؛ بازیکنانی که همراه تیم یوگسلاوی در المپیک ۱۹۵۲ مدال نقره گرفته بودند. جمعیت زیادی از هواداران اسپورتینگ برای تماشای بازیکنانی مانند برانکو زِبتس، برونو بلین، استیپان بوبک و میلوس میلوتینوویچ به ورزشگاه آمده بودند. زلاتکو چایکوفسکی نیز به دلیل تحصیل در این مسابقه غایب بود.
بوبک میتوانست اولین گل تاریخ را بزند
پارتیزان خیلی زود فرصت داشت نام خود را بهعنوان نخستین گلزن تاریخ رقابتهای باشگاهی یوفا ثبت کند. تنها لحظاتی پس از آغاز بازی، استیپان بوبک در موقعیت تکبهتک با کارلوس گومس، دروازهبان اسپورتینگ، قرار گرفت اما ضربه او به بیرون رفت و این افتخار از دست مهاجم پارتیزان خارج شد.
در دقیقه ۱۴، اسپورتینگ به گل رسید. واسکس در نبردی با برانکو زِبتس پیروز شد و توپ را برای ژوائو مارتینس فرستاد تا او با ضربهای محکم دروازه تیم آلخاندرو اسکوپلی را باز کند. گل اسپورتینگ اما تنها اتفاق تلخ آن صحنه برای پارتیزان نبود؛ زِبتس در همان برخورد از ناحیه زانو آسیب دید و چون در آن دوره امکان تعویض بازیکن وجود نداشت، مجبور شد تا پایان مسابقه عملاً تماشاگر بازی باشد.
پرووسلاو میهایلوویچ، مهاجم پارتیزان، پس از بازی درباره آن صحنه گفت: «با مصدومیت زِبتس بدشانس بودیم، چون در همان حرکت گل اول را هم دریافت کردیم و کنار هم قرار گرفتن این دو اتفاق ما را کمی عصبی کرد.»
تغییر تاکتیکی پارتیزان و بازگشت به بازی
الکساندر توماشویچ، سرمربی پارتیزان، خیلی سریع واکنش نشان داد. او زِبتس را به سمت چپ زمین برد تا او را از منطقه خطر دور کند؛ برونو بلین از دفاع راست به قلب خط دفاع رفت و آنتون هرتسگ نیز از جناح چپ به سمت راست منتقل شد.
این تغییرات جواب داد. میلوس میلوتینوویچ درست در آستانه پایان نیمه نخست گل تساوی را به ثمر رساند و چند دقیقه پس از آغاز نیمه دوم، گل دوم خود و گل برتری پارتیزان را زد. مانوئل پاسوس، مدافع اسپورتینگ، بعدها درباره گل دوم حریف گفت: «گلی که دریافت کردیم نتیجه بدشانسی من بود. توپ در باد حرکت کرد و من را فریب داد.» با این حال، بازی هنوز اتفاقات زیادی در خود داشت و اسپورتینگ خیلی زود به مسابقه برگشت.
تساوی ۳-۳ در نخستین مسابقه تاریخ
اسپورتینگ با گل کوئیم، بازیکن ۱۹ سالهای که بهتازگی به باشگاه پیوسته بود، بازی را به تساوی کشاند. کوئیم که نخستین بازی خود را برای اسپورتینگ انجام میداد، در دقیقه ۶۵ دروازه پارتیزان را باز کرد.تنها ۱۷ دقیقه مانده به پایان مسابقه، بوبک بار دیگر پارتیزان را پیش انداخت تا تیم یوگسلاو به پیروزی نزدیک شود. اما آخرین کلمه را اسپورتینگ زد. مارتینس از پاس بسیار خوب کوئیم استفاده کرد و در دقیقه ۷۸ گل سوم تیمش را به ثمر رساند تا نخستین مسابقه تاریخ جام باشگاههای قهرمان اروپا با نتیجه ۳-۳ تمام شود.
ژوزه تراواسوس پس از مسابقه درباره شرایط بازی گفت: «فوتبال به دلیل باد شدید در زمین آسیب دید.» با این حال، او بلافاصله کیفیت تیم توماشویچ را ستود. پاسوس نیز درباره حریف گفت: «پارتیزان یکی از بهترین تیمهایی است که تاکنون برای بازی به اینجا آمده است.» هر دو تیم اعتقاد داشتند میتوانستند برنده مسابقه باشند؛ اتفاقی که نشان میداد حتی در نخستین روز فوتبال باشگاهی اروپا نیز بحث درباره فرصتهای از دسترفته و اینکه چه تیمی شایسته پیروزی بوده، بخشی جداییناپذیر از فوتبال است.
پیشبینی بوبک درست از آب درآمد
استیپان بوبک پس از بازی درباره دیدار برگشت گفت: «باید در بلگراد پیروز شویم.» پیشبینی او در ۱۲ اکتبر ۱۹۵۵ به واقعیت تبدیل شد. میلوس میلوتینوویچ در بازی برگشت ۴ گل زد و پارتیزان با پیروزی ۵-۲ به مرحله بعد صعود کرد. پارتیزان در مرحله بعد با رئال مادرید روبهرو شد؛ تیمی که در نهایت نخستین جام این رقابتها را به دست آورد. رئال مادرید با وجود شکست ۳-۰ در یوگسلاوی، به لطف پیروزی ۴-۰ در بازی نخست توانست از این مرحله عبور کند.
آغاز راهی که به لیگ قهرمانان اروپا رسید
رقابت تازهتأسیس فوتبال باشگاهی اروپا رسماً آغاز شده بود و دو تیمی که نخستین مسابقه آن را برگزار کردند، نمایشی مناسب از آنچه قرار بود در سالهای بعد اتفاق بیفتد ارائه دادند. جام باشگاههای اروپا در دهههای بعد تغییرات بسیار زیادی کرد و در نهایت به رقابت امروزی لیگ قهرمانان اروپا تبدیل شد، اما اسپورتینگ و پارتیزان برای همیشه بخشی از تاریخ این مسابقات باقی ماندند. دو تیم مدت کوتاهی پس از آن دیدار تاریخی، در رستوران Pôr-do-Sol (سانست) در لیسبون یک شام مشترک برگزار کردند. برای بازیکنان، یک روز حماسی به پایان رسیده بود؛ اما برای فوتبال باشگاهی اروپا، این تازه آغاز راه بود.
مشخصات نخستین مسابقه جام باشگاههای اروپا
اسپورتینگ ۳-۳ پارتیزان
گلها: ژوائو مارتینس (۱۴، ۷۸)، کوئیم (۶۵)؛ میلوس میلوتینوویچ (۴۵، ۵۰)، استیپان بوبک (۷۳)
ورزشگاه: استادیوم ملی، اویراس، لیسبون
تاریخ: ۴ سپتامبر ۱۹۵۵
ساعت: ۱۷:۰۰ به وقت محلی