طرفداری | سم گاف ۲۳ ساله امروز کاپیتان تیم فوتبال نابینایان زنان انگلیس و یکی از بهترین مهاجمان این رشته در جهان است، اما مسیر رسیدن او به این جایگاه از نقطهای شروع شد که تقریباً هیچ شباهتی به امروز نداشت. در کودکی، با کاهش تدریجی بیناییاش، نهتنها از مشارکت کامل در ورزش محروم شد، بلکه حتی به دلیل اینکه «خطر» تلقی میشد از کلاسهای تربیت بدنی کنار گذاشته شد.
گاف که در ادینبرو زندگی میکند، دچار اختلال بینایی مغزی است؛ عارضهای که در نتیجه آسیب به مسیرهای ارتباطی میان چشم و مغز در زمان تولد ایجاد شده است. بینایی او در دوران کودکی بهتدریج کاهش یافت و اکنون در طبقهبندی B1 نابینایان به عنوان ورزشکار پارا رقابت میکند. او علاوه بر فوتبال نابینایان، در روئینگ نیز برای اسکاتلند مسابقه میدهد و تنها دو روز پیش از این گفتوگو در یک رقابت بین المللی قایقرانی به مقام دوم رسیده بود.
گاردین در گفتوگویی اختصاصی با گاف نوشته او اکنون خود را برای مسابقات قهرمانی فوتبال نابینایان زنان اروپا در سال ۲۰۲۶ آماده میکند؛ رقابتهایی که از شنبه در استانبول آغاز میشوند. بخش مهمی از اعتمادبهنفس و استقلال تازه او به هِلگا، سگ راهنمای سهسالهاش، مربوط میشود؛ همراهی که از سال گذشته وارد زندگی گاف شده و حتی در اردوها و تمرینات نیز کنار او حضور دارد.
«انگار پرندهای بودم که بالاخره از قفس بیرون آمد»
گاف درباره تأثیر هِلگا بر زندگی روزمرهاش گفت:
انگار پرندهای بودم که در قفس گیر افتاده بود و بالاخره توانست پرواز کند و بالهایش را باز کند. چون در دو رشته به صورت تماموقت تمرین میکنم، حجم تمریناتم خیلی زیاد است و قبلاً مجبور بودم برای رفتوآمد در سراسر کشور به پدر و مادرم وابسته باشم. هِلگا این را تغییر داد، چون حالا میتوانم خودم به اردوها بروم.
او درباره لحظهای که فهمید قرار است هِلگا وارد زندگیاش شود، گفت:
هِلگا درست در زمانی وارد زندگی من شد که واقعاً بیش از همیشه به او نیاز داشتم. یادم هست در سالن ناخن نشسته بودم و تلفنم زنگ خورد. فقط یادم میآید که گریه میکردم، خیلی احساساتی شده بودم. مدت زیادی منتظر چنین لحظهای میمانید؛ لحظهای که واقعاً زندگیتان را تغییر میدهد.
یک خرید ساده که برای گاف معنای دیگری داشت
گاف در سالهای نوجوانی برای استقلال شخصی خود هدفهای کوچکی تعیین میکرد؛ کارهایی که برای بسیاری از افراد کاملاً عادی هستند، اما برای او با توجه به کاهش بینایی، به نمادی از آزادی تبدیل شده بودند. یکی از این اهداف این بود که تا ۱۸ سالگی بتواند به تنهایی به فروشگاه محله برود و یک بطری شیر بخرد، اما در آن سن هنوز قادر به انجام این کار نبود. او درباره اولین تجربهاش پس از همراه شدن با هِلگا گفت:
وقتی بزرگ میشدم همیشه برای خودم هدف تعیین میکردم؛ مثلاً اینکه چه سنی میتوانم مستقل به مغازه بروم و شیر بخرم. به خودم تا ۱۸ سالگی فرصت داده بودم. وقتی ۱۸ ساله شدم هنوز نمیتوانستم این کار را انجام بدهم. اما وقتی هِلگا را گرفتم، یکی از اولین کارهایی که کردم این بود که تا مغازه محله رفتم و یک بطری شیر خریدم. بالاخره توانستم کاری به این سادگی انجام بدهم و همانجا واقعاً فهمیدم داشتن یک سگ راهنما در زندگیام چقدر ارزشمند است.
فوتبال نابینایان چگونه بازی میشود؟
گاف از سال ۲۰۲۲ کاپیتان تیم انگلیس است و در یکی از تخصصیترین شاخههای فوتبال رقابت میکند. فوتبال نابینایان به صورت پنجنفره برگزار میشود و هر چهار بازیکن داخل زمین از چشمبند استفاده میکنند. تماشاگران هنگام جریان بازی باید سکوت کنند و بازیکنان نیز پیش از اقدام به تکل باید کلمه «voy» را فریاد بزنند تا سایرین از حضورشان مطلع شوند.
توپ این رشته درون خود صفحات فلزی دارد که هنگام حرکت صدای مشخصی ایجاد میکنند تا بازیکنان بتوانند محل آن را تشخیص دهند. همین ساختار باعث میشود توپ سنگینتر باشد و ضربه زدن مداوم به آن فشار زیادی به پا وارد کند. علاوه بر شنوایی، تعادل و قدرت عضلات مرکزی بدن نیز برای بازیکنان اهمیت بسیار زیادی دارد، چون بخش بزرگی از بازی بدون اتکا به بینایی انجام میشود. گاف درباره همین ویژگی گفت:
وقتی به توپ ضربه میزنید، انگشت شست پا میتواند خیلی درد بگیرد. ناخن انگشت بزرگ پای من دیگر وجود ندارد، چون همیشه دارید به یک صفحه فلزی ضربه میزنید! او درباره اهمیت تعادل اضافه کرد:
تعادل واقعاً، واقعاً، واقعاً مهم است. شما بازی را فقط از طریق شنیدن و درگیری فیزیکی انجام میدهید، بنابراین ثبات بدنی و قدرت عضلات مرکزی باید خیلی بالا باشد.
انگلیس دوباره برای قهرمانی اروپا میجنگد
در رقابتهای پیش رو در ترکیه، تیم انگلیس که با لقب Para Lionesses شناخته میشود، با اتریش، لهستان، میزبان مسابقات ترکیه و یک تیم پارای بیطرف روبهرو خواهد شد. دوره نخست مسابقات قهرمانی اروپا چهار سال پیش در پسکارای ایتالیا برگزار شد و انگلیس در آن رقابتها پس از آلمان به مقام دوم رسید.
تیم گاف در مسابقات قهرمانی جهان ۲۰۲۵ در هند نیز نایبقهرمان شد. انگلیس در آن رقابتها ژاپن، لهستان و هند را شکست داد، اما در فینال مقابل آرژانتین شکست خورد. این دوره از مسابقات قهرمانی اروپا یک سال پیش از قهرمانی جهان بعدی برگزار میشود؛ تورنمنتی که قرار است در اکتبر ۲۰۲۷ در سائوپائولوی برزیل برگزار شود. گاف درباره سفر به ترکیه و شرایط تیمش گفت:
رفتن به ترکیه برای مسابقات قهرمانی اروپا کمی استرسآور است، اما عملکرد ما در مسابقات جهانی هند واقعاً اعتمادبهنفسی را که نیاز داشتیم به ما داد. چند تیم قدرتمند وجود دارند و قرار است وارد هر بازی شویم، به توانایی خودمان به عنوان یک تیم اعتماد داشته باشیم و از یکدیگر حمایت کنیم.
روزهایی که به او گفتند نمیتواند ورزش کند
علاقه گاف به فوتبال از کودکی وجود داشت، اما کاهش بینایی خیلی زود مسیر او را پیچیده کرد. او در مدرسه با قلدری روبهرو شد و در مقطعی حتی از کلاسهای ورزش کنار گذاشته شد؛ تصمیمی که به گفته خودش باعث شد تصور کند رؤیای حضور در فوتبال دیگر هرگز محقق نخواهد شد. گاف درباره آن دوران گفت:
واقعاً میخواستم درگیر ورزش باشم، اما هرچه بیشتر بیناییام را از دست میدادم، به من میگفتند دیگر نمیتوانم در ورزش شرکت کنم. حتی به این دلیل که «خطر» محسوب میشدم از کلاس ورزش کنار گذاشته شدم. فکر میکردم این رؤیا دیگر هیچوقت محقق نمیشود، تا اینکه به Royal National College for the Blind در هرفورد رفتم. آنجا برای اولین بار فوتبال نابینایان را امتحان کردم و فهمیدم درِ فوتبال دوباره به رویم باز شده است.
«حالا میفهمم آن اتفاقها قابل قبول نبودند»
گاف با فاصله گرفتن از دوران کودکی، حالا نگاه متفاوتی به تجربههای آن سالها دارد. او معتقد است حذف شدن از ورزش به دلیل شرایط بینایی، نمونهای از محرومیت در ورزش بوده و همین تجربه شخصی باعث شده امروز به یکی از حامیان جدی ورزش فراگیر تبدیل شود. او گفت:
هرچه بزرگتر شدم، توانستم بفهمم آن اتفاقها واقعاً قابل قبول نبودند و نوعی حذف از ورزش محسوب میشدند؛ جایی که به سمِ کوچکتر گفته میشد نمیتواند شرکت کند. به همین دلیل امروز اینقدر جدی از فراگیر بودن ورزش و داشتن فرصت برای جوانان دفاع میکنم. سمِ کوچکتر قلدریهای زیادی را هم تجربه کرد؛ از یک طرف کمی من را مقاومتر کرد، اما در عین حال یکی از بدترین تجربههای زندگیام بود.
از آموزش به دانشآموزان تا کار با کاکا و کافو
فعالیت گاف تنها به بازی در سطح ملی محدود نشده است. او فوتبال نابینایان را به دانشآموزان آموزش داده و حتی با دو چهره بزرگ فوتبال برزیل، کاکا و کافو، نیز کار کرده است. گاف همچنین این رشته را برای تعدادی از بازیکنان تیم زنان انگلیس تحت هدایت سارینا ویگمن معرفی و به آنها نمایش داده است.
در ژوئن امسال نیز نام او در فهرست افتخارات تولد پادشاه قرار گرفت و به دلیل خدماتش به ورزش و جامعه افراد دارای اختلال بینایی، نشان MBE دریافت کرد. مسیری که زمانی با برچسب «خطر» در کلاس ورزش آغاز شده بود، اکنون به کاپیتانی تیم ملی، رقابت در دو رشته بینالمللی و فعالیت برای فراگیرتر شدن ورزش رسیده است.
