پایان عصر رام نشدنی‌ها

هنوز خبری از تمرین‌های جدید نیست: اول استارت بدون توپ، سپس پاس (10 بار)، تمرین تکل برای قطع توپ و بعد برخاستن و پاس دادن (10 بار)، بدنسازی و ایروبیک، و قس علی هذا.  فوتبال مسی زیباست، اما با هر شوتش انگار یک دسته صد دلاری می‌پرد به هوا. تکنیک‌هایش بی‌نظیر است، ولی تکنیک‌هایی که بوی چمن تمیز بارسلونا را می‌دهند. مربی خصوصی، روزی چند ساعت با او حول تکان دادنِ توپ، پا عوض کردن و فریب مدافع تمرین می‌کند. مسی می‌داند مدافع بازی بعد چه می‌کند، مدافع نیز می‌داند مسی چگونه نفوذ می‌کند. بارها فیلم حرکات یکدیگر را نگاه می‌کنند و بر اساس آن به بازی خود فرم می‌دهند. کنش گم شده، و با واکنش روبرو هستیم، با کاست-بنفیت، با یونانِ اتوری هاگل. مارادونا استعاره‌ایست از آخرین نسلِ مدیریت نشده، ساخت نگرفته، وحشی. مارادونا بازیکن زمانه‌ایست که هنوز MBA علمِ روز نیست. یک بارمسابقات فوتبال‌ دهه‌ی هشتاد میلادی را از نو ببینید. بدن‌ها بی‌شکل‌اند. نوع دویدن‌ها، نوع دریبل‌ها، نوع درگیری‌ها اصلاً شکل دیگری‌ست: بدوی است. بدن‌ها هنوز از کارخانه‌ی بدنسازی تخصصی و تردمیل بیرون نیامده‌اند؛ پول به کار نیفتاده و پخش زنده یک تصویر را صد بار و از صد زاویه نشان نمی‌دهد؛ قراردادهای چند ده میلیون دلاری نیز تبیین نشده‌اند. آخرین نسل از قراردادهای کوچک. مارادونای 86 را می‌گویم. تجسد آخرین اسطوره. فوتبال فی‌البداهه، فوتبال تعصب، فوتبال ریختن درون زمین و زیبا بازی کردن. فوتبالِ قلب، نه نتیجه. فوتبال حرکتِ عقربیِ هیگوئیتا، هیگوئیتایی که بارها و بارها به خاطر دریبل زنی‌هایش گل خورد، اما به خاطر همان حرکات محبوب بود. حال کریستیانو رونالدو با مربی دوی صد متر تمرینِ دویدنِ اصولی می‌کند، گرت بیل یاد در تمرین‌های سنگین روزانه‌اش یاد می‌گیر که چگونه در کورس‌های منحنی‌وار تعادلش را حفظ کند. اگر فوتبال آلمان زمانی نماد ملال بود، حال تمام تیم‌ها با هر تاکتیکی «آلمان»اند. عصر پایان استعداد و آغاز تاکتیک: روزی که امه ژاکه کانتونا را کنار گذاشت چون به کلیت «تیم» لطمه می‌زد (و البته که قهرمان شد)  دوره‌ی پایانِ غریزه و سیلان است و آغاز امپراطوری باشگاه‌های بین‌المللی. عصری که در آن آدیداس پیش از قهرمانیِ آلمان در جام جهانیِ 2014 ابراز امیدواری میکند که با قهرمانی آلمان بتواند میلیون‌ها تی‌شرتِ چهار ستاره‌ی این تیم را در سراسر جهان بفروشد. اینک خلاقیت افسار می‌خورد و تمرین می‌بیند تا به کلیت و منافع ضرر نرساند: عصر رام شدگی. حسن حسین‌جان زاده (که از عالم‌ترین افرادی‌ست که در حوزه‌ی فوتبال دیده‌ام) می‌گفت که در ابرار ورزشی سال 73 از قولِ مارادونای محروم شده از جام جهانی خوانده است: «امیدوارم ایتالیا قهرمان و باجو موفق شود. او آخرین فوتبالیست از نسل ماست».