وبسایت رسمی برنامه نود - دو سال قبل از برگزاری مراحل نهایی دور مقدماتی جام جهانی روسیه، صعود به المپیک ریو و عبور از طلسم همیشگی، میتوانست اتفاقی روحیه بخش برای این نسل از فوتبال ایران باشد. اتفاقی که سرانجام رخ نداد.
به گزارش سایت رسمی نود و به نقل از همشهری ورزشی، بر خلاف آنچه عموما در جامعه تصور میشود، شرکتِ فوتبال در المپیکِ تابستانی، پیامدهای مثبت عجیب و غریبی برای این ورزش به همراه ندارد. فوتبال در المپیک، هرگز اهمیت و اعتبار تورنمنتهای بینالمللی و حتی قارهای مختص این رشته ورزشی را ندارد و تنها برای تزئین کردن المپیک، به این رقابتها اضافه شده است. به نظر میرسد طلسم حالا دیگر ۴۴ ساله ناکامی در راه کسب سهمیه المپیک، فشار روانی زیادی را به فوتبالیستهای جوان ایرانی تحمیل کرده اما توقع زیر و رو شدن فوتبال ایران در صورت حضور در المپیک، چیزی فراتر از یک توهم ساده نیست.
کدام لژیونر؟
تابستان سال ۲۰۰۴، نسل طلایی فوتبال عراق بعد از ۱۶ سال این کشور را صاحب سهمیه المپیک در رشته فوتبال کرد. آنها در اولین مسابقه ۴ گل به پرتغال زدند و با پیروزی در مسابقه دوم برابر کاستاریکا، به مرحله بعد صعود کردند و حتی شکست روز آخر مرحله گروهی در بازی با مراکش، فرصت سرگروهی را از عراق نگرفت. این تیم به شکل ناباورانهای از استرالیا نیز عبور کرد اما در مسابقه نیمهنهایی به پاراگوئه باخت و سرانجام با شکست برابر ایتالیا در دیدار رده بندی، به برنز هم نرسید. چهارمی، نتیجه خیرهکنندهای برای عراق بود و جشنهایی تمام نشدنی در این کشور ساخت اما از تیم یونس محمود و رفقا، چند نفر موردتوجه اروپاییها قرار گرفتند؟ هیچکس. این تیم سه سال بعد و با قهرمانی جام ملتها، توانست در کانون توجه قرار بگیرد. هر چند که سقف آرزوهایی ستارههای این نسل هرگز بلند نبود.
تحولی که رخ نداد
کرهجنوبی و ژاپن، تیمهای شگفتیساز المپیک لندن بودند. ژاپن در مرحله گروهی اسپانیا را شکست داد و کره در اولین دور حذفی از بریتانیای میزبان عبور کردند. آنها مسابقه رده بندی تمام آسیایی المپیک را در لندن برگزار کردند اما حالا سه سال بعد از آن روز استثنایی، میانگین سنی تیم بزرگسالان هر دو کشور نزدیک دو سال از تیم ملی ایران بیشتر است. از این تیمها، بازیکنانی که از پیش لژیونر نبودند، موفقیتی در دریافت پیشنهاد اروپایی نداشتند. زننده تک گل ژاپن به اسپانیا و بهترین بازیکن این این تیم در المپیک یعنی اوتسو، حالا در ۲۵ سالگی پیراهن کاشیوا ریسول را میپوشد. زننده گل صعود این تیم از گروه یعنی کنسونه ناگای نیز هنوز برای ناگویا گرمپوس بازی میکند. راه لژیونر شدن یک بازیکن آسیایی، هرگز از المپیک نمیگذرد و اگر به فکر تزریق بازیکن به فوتبال اروپا هستیم، باید در جام جهانی بدرخشیم.
ضعیفهای قوی
همین چند روز قبل بود که آرژانتینیها اعلام کردند قصد ندارند از لئو مسی در المپیک ۲۰۱۶ ریو استفاده کنند. طبیعتا حضور مسی، رسیدن این تیم به مدال المپیک را قطعی میکرد اما این موضوع برای این کشور اهمیت چندانی نداشت. در طول تاریخ المپیک، کشورهای بزرگِ فوتبالی در بسیاری از دورهها این رقابت را جدی تلقی نکردهاند. نتیجه این اتفاق، رسیدن مدال طلا به کشورهایی مثل کامرون، بلژیک، لهستان، سوئد، کانادا و نیجریه در المپیکهای مختلف بوده است. آیا قرار گرفتن تیم ملی زیر ۲۳ سال این کشورها در المپیک، موجب تحول فوتبال آنها شده است؟ نتایج این کشورها بعد از قهرمانی المپیک، به خوبی پاسخ این سوال را میدهد.
داور را نمیبینند، بازیکن را میبینند؟
در رقابتهای المپیک ۲۰۰۸، مسعود مرادی و تیم داوریاش نیز برای قضاوت تعدادی از مسابقهها انتخاب شدند. به نظر میرسید این انتخاب، به معنای حضور قطعی او در جام جهانی ۲۰۱۰ باشد اما این داور در بازگشت از المپیک تابستانی، ناگهان تاکید کرد که این گمانهزنیها درست نیستند و حضور در المپیک، شانس هیچ داوری را برای سوت زدن در جام جهانی افزایش نخواهد داد. مرادی در بازگشت به ایران، دست روی این نکته گذاشت که داورهای المپیکی، عملا توسط مسئولان داوری فیفا نادیده گرفته میشوند. درست مثل رفتاری که در رسانهها، با ستارههای المپیک در رشته فوتبال میشود. آنها اهمیت زیادی ندارند. حتی اگر برای خودشان اهمیت وافری قائل باشند.
آخرین صیادان طلا
در ایران تصور میشود صعود به المپیک، به معنای لژیونرشدن همه بازیکنان یک نسل تیم ملی خواهد بود اما نه فقط حضور، که مدال طلای این تورنمنت نیز نمیتواند نقش زیادی در لژیونرشدن بازیکنها ایفا کند. مکزیک، آخرین کشوری بود که طلای المپیک را صید کرد. آنها در سال ۲۰۱۲ در لندن، قهرمان المپیک شدند اما در آن تابستان، «هیچ» بازیکنی از این کشور به اروپا منتقل نشد. از فهرست المپیکی مکزیک در لندن، حالا فقط ۴ بازیکن در فوتبال اروپا توپ میزنند، هکتور هررا بعد از یک فصل سخت در تیم دوم پورتو، به تیم اول باشگاه رسیده است، مارکو فابین همین چند روز قبل به آینتراخت پیوسته، دیگو ریس در سوسیه داد و رائول خیمنز نیز در بنفیکا حضور دارند و ۹۵ درصد بازیکنانی که روی سکوی المپیک جشن قهرمانی گرفته بودند، هنوز هم به بازی در لیگ مکزیک ادامه میدهند.
