چند روز دیگر رقابت های المپیک 2020 در کشور ژاپن و به میزبانی شهر توکیو آغاز خواهد شد. یکی از ورزش هایی که در قرن جدید بسیار محبوب شده است، والیبال است. این ورزش در سال های اخیر با پیشرفت چشمگیری روبرو بوده است. تورنمنت های معتبر زیادی به صورت روتین در این ورزش برگزار می شود. در این مطلب مروری جامع بر این ورزش با محوریت المپیک کرده ایم.
تاریخچه والیبال در المپیک
والیبال، خیلی زود در نزد مردم به محبوبیت رسید و مسابقات آن اولین بار، پس از آنکه در سال 1896 یک توپ رسمی برای آن طراحی شد، در سال 1897، در ایالات متحده آمریکا انجام شد. با پا گرفتن والیبال، این ورزش به کشورهای دیگر نیز صادر شد و در روسیه نیز، والیبال به ورزش محبوبی بدل شد. قوانین والیبال در طول تاریخ، دگرگونیهای زیادی به خود دیده است، و بارها قوانین آن تغییر یافته است، اما هماکنون در زمینی به ابعاد 18 متر در 9 متر و با 6 بازیکن برای هر تیم انجام میشود.در 9 فوریه 1895 بود که ویلیام جی مورگان، در هولیوکِ ماساچوست، ورزشی جدید، با الهام از تنیس، هندبال و بسکتبال را ابداع کرد و نام آن را مینتونِت گذاشت تا امروز این ورزش که اکنون والیبال خوانده میشود، در جمع یکی از پنج ورزش محبوب جهان جای گیرد.
کمتر از 30 سال از ابداع این ورزش گذشته بود که بحث حضور این رشته در المپیک 1924 پاریس مطرح شد. پس از آن اما و با مشکلاتی که جنگ جهانی دوم ایجاد کرد، حضور این ورزش در المپیک منتفی شد تا اینکه بالاخره، در 53 امین جلسه سران کمیته جهانی المپیک در صوفیه بلغارستان، اجازه حضور والیبال در المپیک صادر شد و این رشته، از المپیک 1964 ژاپن به جمع ورزشها اضافه شد.
برای والیبال در المپیک، دو مدال مجزا در بخش مردان و زنان معین شد؛ همچنین در دوره اول، این رشته با فرمت جام جهانی والیبال برگزار میشد، اما از سال 1968، با فرمت ویژه المپیک این رقابتها برگزار شد. از آن پس نیز تنها تغییری که در فرمت برگزاری این رشته به وجود آمده است، تعداد افزایش تیمها، از 10 به 12 تیم است. گفتنی است که در نخستین دوره برگزاری رقابتها، کشورهای اتحاد جماهیر شوروی در بخش مردان و ژاپن در بخش زنان مدال طلا را به دست آوردند.
فدراسیون جهانی والیبال
از اقدامات ابتدایی فدراسیون جهانی، برنامه ریزی رقابتهای قهرمانی جهان برای مردان و زنان بود. این فدراسیون بعدتر موفق شد با رایزنیهای فراوان، والیبال را به جمع ورزشهای المپیکی اضافه کند. در دوران زمامداریِ روبن آکوستا، دومین رییس فدراسیون جهانی که دوران مدیریت او نیز 24 سال به طول انجامید، طرح بازیهای لیگ جهانی کلید خورد و این رقابتها نیز به تقویم فدراسیون جهانی اضافه شد. با گسترش و محبوبیت روز افزون والیبال، کشورهای اروپایی نیز به این رشته روی آوردند و در اواخر دهه 40 میلادی بود که بالاخره 14 کشور در پاریس گرد هم آمدند و فدراسیون جهانی این رشته را تاسیس کردند. در این کنوانسیون، پل لیبود نیز ریاست فدارسیون را بر عهده گرفت که این ریاست به مدت 37 سال به طول انجامید. این فدراسیون در حال حاضر، بیش از 200 عضو دارد و مقر آن در لوزان سوییس است. ریاست این نهاد نیز از سال 2012 بر عهده آری گراسای برزیلی است.
والیبال در المپیک 2020
والیبال در المپیک 2020 در 4 بخش مختلف شامل سالنی مردان و زنان و همچنین ساحلی مردان و زنان انجام می شود. در بخش سالنی مردان و زنان، 12 تیم در دو گروه رقابت خواهند کرد و 8 تیم برتر راهی مرحله یک چهارم نهایی خواهند شد. در بخش ساحلی، 16 تیم رقابت ها را به صورت حذفی از مرحله یک هشتم نهایی آغاز می کنند تا در نهایت یکی از تیم ها در هر شاخه به قهرمانی برسد.
در بخش بانوان نیز شرایط گروهبندی و صعود همانند بخش مردان است؛ در این بخش، تیمهای ژاپن، لهستان، ایتالیا، کانادا، ایران، ونزوئلا، برزیل، آمریکا، روسیه، آرژانتین، فرانسه و تونس در رقابت های سالنی مردان حضور دارند. رقابتهای والیبال در سی و سومین دوره رقابتهای المپیک نوین، از روز افتتاحیه تا روز اختتامیه ادامه خواهد داشت. این بازیها همگی در آریاکه آره نا (سالنی) و شیوکازه پارک (ساحلی) برگزار خواهد شد.
ایران در این دوره از رقابت ها در کنار ژاپن میزبان، لهستان، ایتالیا، کانادا و ونزوئلا قرار گرفته و شانس خوبی برای بالا رفتن از گروه دارد، چون در گروه دیگر برزیل، آمریکا، روسیه، آرژانتین، فرانسه و تونس قرار گرفته اند.
در مجموع رقابتهای والیبال در المپیک، تیم مردان برزیل با 15 حضور (با احتساب توکیو 2020) رکورددار است و در بخش بانوان نیز ژاپن با 13 حضور (با احتساب توکیو 2020)، بیشترین مشارکت در این رقابتها را داشته است. انا فرناندز، والیبالیست کوبایی و کری والش جننیگز آمریکایی نیز با 3 قهرمانی، رکورددار کسب مدال طلا در والیبال المپیک است. آنها یک مقام سومی المپیک هم در کارنامه دارند. در قامت مربیان هم برناردو رزنده، 6 مدال المپیکی شامل 2 طلا، 2 نقره و 2 برنز کسب کرده و از این حیث رک
نمایی از ورزشگاه آریاکه آره نا؛ محل برگزاری رقابت های والیبال المپیک 2020
مجموع بیشترین تعداد مدال در بخش مردان و زنان
| کشور | مدال طلا | مدال نقره | مدال برنز | مجموع مدال ها |
شوروی (روسیه) | 7 | 4 | 1 | 12 |
برزیل | 5 | 3 | 2 | 10 |
ژاپن | 3 | 3 | 3 | 9 |
ایالات متحده | 3 | 3 | 3 | 9 |
کوبا | 3 | 0 | 2 | 5 |