بدون شک یکی از بزرگترین پادشاهان پس از اسلام در تاریخ ایران سلطان محمود غزنوی است. او که متولد غزنی در یکی از شرقی ترین نقاط افغانستان است بیشتر ریشه ای ترک و ترکمن داشت تا ایرانی. سلطان محمود اولین شاه ایران پس از اسلام بود که از حکومت مرکزی مسلمانان اعلام استقلال کرد و توانست حکومتی بسیار قدرتمند درست کند تا حدی که حتی دستگاه خلافت حکومت اسلامی از حمله ی احتمالی او به وحشت افتاد. خود سلطان محمود انسانی بسیار بی باک و نترس بود که هوش بالایی داشت و توانست به سرعت فاتح شود، تا حدی که درمورد فتوحات او در هند اصطلاح غزوه به کاررفت. فردوسی در دوران این پادشاه زندگی میکرد اما هرگز روابط خوبی بین او ایرانیان وجود نداشت. سلطان محمود فردی به شدت مذهبی بود و امروزه کاملا مشخص است که او به شدت از تفکرات شیعی متنفر بوده به شکلی به نظر میرسد جمله ی : من در کشتن شیعیان اختیاری از خود ندارم " واقعا از اوست. با این وجود سلطان محمود شخصی علاقه مند به علم و دانش بود و شعرا و دانشمندان زیادی در کاخ خود داشت. حکومت عزنویان که در دوران اوج خود نیمی از ایران را در بر میگرفت به شکل کلی دوران خوبی را سپری کرد با این حال سلطان محمود در حملاتی به اصفهان و خراسان تعداد زیادی از مردم را کشت، خصوصا اسماعیلیان که از مذهبی شبه شیعه پیروی مرکردند و تبدیل به بزرگترین طعمه های او شدند و سلطان محمود تا زمان مرگ خود به خاطر بیماری همواره در جستجوی این افراد بود. با این حال به طور کلی ایران هرگز از حکومت غزنوی رضایت کافی نداشتند و همین مسئله باعث ایجاد درگیری هایی در شهر ری شد که همگی به شدت از ارتش قدرتمند سلطان محمود غزنوی شکست خوردند و در نهایت در دوران حکومت غزنویان قیام های کمی صورت گرفت که یکی از دلایل ان قصاوت و قدرت ارتش غزنویان بود. دوران سلطان محمود شاید قوی ترین دوران در تاریخ کشور مستقل امروزی به نام افغانستان است، جایی که انها با قدرت تمام صاحب اسیای میانه بودند و پایتخت انها غزنی بود.