بسم الله الرحمن الرحیم
آمادگی برای آخرت
"فَارْتَدْ لِنَفْسِكَ قَبْلَ نُزُولِكَ وَ وَطِّئِ الْمَنْزِلَ قَبْلَ حُلُولِكَ، فَلَيْسَ بَعْدَ الْمَوْتِ مُسْتَعْتَبٌ وَ لَا إِلَى الدُّنْيَا مُنْصَرَفٌ"
'براى خود قبل از رسيدن به آخرت وسائلی مهيّا ساز، و جايگاه خود را پيش از آمدنت آماده كن، زيرا پس از مرگ، عذرى پذيرفته نمی شود، و راه بازگشتى وجود ندارد'.
بايد
پيش از فرود آمدن در منزلی آن منزل را آماده ى سكونت نمود، بويژه منزلی كه بعد از فرود آمدن، امكان اصلاح و ترميم آن نباشد، كه اتفاقا خانه ى آخرت چنين است. بنابراين بايد پيش از انتقال از اين جهان، آماده ى آن منزل گرديد.
اين جملات، انسان را به ياد وصيت حضرت امام حسن مجتبی عليه السلام به جنادة بن ابی اميه می اندازد كه فرمود: 'استَعَدَّ لِسَفَرِك و حَصِّل زادَك قبلَ حُلولِ أجلِك' (کفایة الاثر، ص227): براى سفر (آخرتت) آماده باش و پيش از نزول اجلت زاد و توشه ى خود را فراهم ساز.
"فليس بعدَ الموت مُستعتبٌ و لا الى الدنيا مُنصَرَف"
'زیرا بعد از مرگ، راهی براى طلب خشنودى خدا نبوده و بسوى دنيا بازگشتی نیست'.
با این
دو جمله، در مقام تعليل مطالب قبلی است، كه اگر گفتيم بايد پيش از مرگ آماده شد و كارى كرد، براى اين جهت است كه تا انسان نمرده و پرده از
جلو چشمانش برداشته نشده مى تواند رضاى خدا را جلب كرده و در طلب خشنودى الله تعالى باشد. اما بعد از مرگ، اين در بسته خواهد شد، چنانكه راهی براى بازگشت به دنيا و جبران گذشته نخواهد بود.
مطلب ديگر اين است كه ممكن است انسان در رابطه ى با وضع ناراحت كننده ى خود در عالم آخرت، دو گونه انديشه بخود راه دهد و از يكى از اين دو راه چاره جوئی كرده و خود را دلگرم سازد: يكی اينكه با خود بگويد: در عالم آخرت بهنگامی كه با خشم و غضب خدا مواجه شدم از در عذر خواهی وارد شده و رضاى خداى تعالی را جلب خواهم كرد. امام بزرگوار، علی عليه السلام، انسان را از اين راه چاره، مايوس ساخته و می فرمايد: بعد از مرگ راه طلب رضا و خشنودى الهی بسته است، انسان تا در اين جهان است هر اندازه هم كه آلوده باشد، می تواند جلب رضاى خداى تعالی را بكند، ولی اين زندگی كه پايان يافت ديگر راهی ندارد.
چنانكه
قرآن كريم در اين باره مى فرمايد: 'لا تعتذروا اليوم انّما تُجزَون ما كنتم تعملون' (تحريم، 7) امروز عذر نياوريد، جز اين نيست كه جزا داده
می شويد
در برابر آنچه كه انجام می داديد. و نيز می فرمايد: 'هذا يومُ لا ينطقون و لا يُؤذَن لهم فيعتذرون' (مرسلات، 35 - 36) امروز روزى است كه كافران (از فرط وحشت) سخن نگويند و به آنان اذن داده نخواهد شد تا عذر بخواهند.
راه دوم اينست كه با خود بگويد: اگر آنجا ممكن نشد كه رضاى خدا را جلب كنم، به دنيا برگشته و به اعمال صالحه می پردازم. و امام عليه السلام
راجع
به انديشه ى دوم می فرمايد: 'و لا الی الدنيا منصرف' و هيچ راهی براى گردش از آنجهان به اين جهان و بازگشت به دنيا نيست. چنانكه قرآن:
که می فرماید:
'حتی إذا حضَرَ أحدَهم الموتُ قال ربّ ارجِعون لَعلّی اعملُ صالحاً فيما تركتُ كلّا إنّها كلمة هو قائلُها و مِن وَرائهم برزخٌ إلی يومِ يُبعَثون'. (مومنون، 99 - 100): تا وقت مرگ كسی از آنها فرا رسد از روى ندامت می گويد: بارالها مرا به دنيا بر گردان تا شايد به تدارك گذشته، عملی صالح به جا آورم، ولی خطاب شود: هرگز! و اين تنها حرفی است كه آن گوينده می زند و در پس آنها عالم بزخ است تا روزى كه بر انگيخته شوند.
__________________________
منبع: به سوى مدينه فاضله، علی كريمى جهرمی
