لیگ قهرمانان اروپا بالاترین سطح فوتبال جهان است. از نظر فنی مرحله حذفی لیگ قهرمانان اروپا قطعاً سطحی بالاتر از مرحله حذفی مسابقاتی همچون جام جهانی دارد. به خاطر شرایط متفاوت بازیهای باشگاهی و ملی و توانایی گلچین کردن بازیکنان از دایره جغرافیایی بسیار وسیعتر و البته مدتزمان بیشتر تمرینات و امکانات حرفهایتر باشگاهها نسبت به تیمهای ملی میتوان این برداشت را کرد که سطح فنی لیگ قهرمانان از هر تورنمنت دیگری بهتر است. به همین خاطر برای ارزیابی موفقیت انواع تاکتیکها و چینشها بهترین گزینه برای ارجاع است. ما هم لیگ قهرمانان را انتخاب کردیم تا به وسیله آن بررسی کنیم چرا دفاع چهار یا سهنفره اینقدر موضوع مهمی است.
آمار به ما دروغ نمیگوید. شاید همه چیز را به ما نگوید، اما دروغ در کارش نیست. در ۲۵ سال اخیر تنها دو تیم با دفاع سهنفره موفق شدهاند در فینال لیگ قهرمانان اروپا پیروز شوند. چه تیمهایی؟ بارسای رؤیایی سال ۱۹۹۲ با مربیگری یوهان کرایوف، و آژاکس فوقالعاده سال ۹۵ با مربیگری لوییس فانخال. بله، ۲۲ سال است هیچ تیمی با دفاع سهنفره در لیگ قهرمانان اروپا قهرمان نشده است. در قرن جدید در بین تمام ۱۷فینال برگزارشده که شامل ۳۴چینش متفاوت بازیکن میشود، فقط یک تیم و آنهم یوونتوس آلگری در سال۲۰۱۷ با ترکیب سهدفاعه پای به مسابقه گذاشتهاند؛ نکتهای بسیار مهم و قابل تأمل. چرا تیمها در بالاترین سطح از دفاع سهنفره استفاده نمیکنند؟ پاسخ ساده است، تیمهای رقیب این اجازه را به شما نمیدهند. شما نمیتوانید بدون توجه به سبک بازی و چینش تیم حریف، بازی خودتان را تعیین کنید. خصوصاً که حریفهایی همچون رئال مادرید، بایرنمونیخ و بارسا مقابل شما هستند. تیمهایی که قدرت تحمیل سبک بازی خودشان به دیگر تیمها را دارند و اگر فصل خوبشان باشد، فقط با معجزه میتوان جلوی آنها ایستادگی کرد. یوونتوس سعی کرد در سالهای اخیر خودش را به سطح این سه تیم برساند. دستاوردش اما چه بوده؟ دو فینال و دریافت هفت گل. آماری ضعیفتر از اتلتیکوی سیمئونه که در مقایسه ۵ساله اخیر در مسابقات اروپایی بسیار موفقتر عمل کرده است. تنها تیمی که در سالهای اخیر بین بزرگان اروپا سعی کرده ترکیب اصلیاش سهدفاعه باشد یوونتوس بوده است. آنها با کونته در لیگ قهرمانان بههیچ وجه توفیقی نداشتند و آلگری در اولین فصل حضورش در یووه برای لیگ قهرمانان یک ترکیب چهار دفاعه انتخاب کرد و در سری آ با چیدمان ثابت سه دفاعه بازی میکرد. ابتکار آلگری جواب داد و تیمش موفق شد با ترکیب چهار دفاعه متشکل از : «لیشنشتاینر – بارزالی – بونوچی – اورا» پای به فینال بگذارد.
غیر از یوونتوس هیچ تیم دیگری با سه دفاع حتی به فینال هم نرسیده است. این موضوع اتفاقی نیست؛ عوامل زیادی در این موضوع دخیلند که قبلتر در برخی مقالات اشاره کرده بودم و دوستان پاسخی به آن داده بودند. اما داستان بسیار ساده است؛ زمانی که در مورد فینال لیگ قهرمانان صحبت میکنیم، از بزرگترین بازی فصل صحبت میکنیم. مهمترین بازی که در یک سال برگزار میشود و تاکتیکنویسان و کارشناسان زیادی لحظه به لحظه بازی را بهصورت آنلاین بررسی میکنند و برای مخاطب تحلیل میکنند. اینکه تیمها در این فصل در مقابل رئال مادرید چه تاکتیکی باید اتخاذ کنند تا شکست نخورند یک نکته واقعا مهم بود. تاکتیک رئال مشخص بود و در تمام طول فصل با یک تغییر که به دلیل مصدومیت بیل انجام شد ادامه پیدا کرد. تاکتیکی فوقالعاده هجومی که علاوه بر کنارههای قدرتمندش با حضور مارسلو و کارواخال، بازیکنانی داشت که در عمق هم کارگشا بودند. هافبکهایی مانند مودریچ و ایسکو در میانه میدان یک مقابل یک را به راحتی برمیدارند و بازیکنانی که بتوانند پاسهای طلایی این دو را قطع کنند زیاد نبودند. به این دو بازیکن کروس را هم اضافه کنید که بهصورت میانگین در این فصل لیگ قهرمانان بیش از ۹۵٪ پاسهایش به بازیکنان خودی رسیده است. به همین خاطر بسیاری از تاکتیکنویسان منتظر بودند تا آلگری با یک سورپرایز وارد زمین شود؛ اما خب خبری نبود. او با همان ترکیبی که کمتر از سه گل تا فینال خورده بود به میدان آمد. او به تیمش اعتماد داشت و معتقد بود با این ترکیب میتواند بسیار موفق باشد. اما خب برای اینکه متوجه بشود رئال با تمام تیمهایی که پیش از فینال با آنها بازی کرده بود متفاوت است، فقط بیست دقیقه زمان نیاز داشت. هرچند مانژوکیچ، هفت دقیقه بعد گل خورده را به بهترین شکل ممکن جبران کرد، اما تفاوت رویکردها بعد از خوردن گل بسیار متفاوت بود. رئال یک سوپرگل دریافت کرد و این بهترین فرصت بود تا یوونتوس از فروپاشی ذهنی بازیکنان رئال استفاده کند. اما این فروپاشی اصلاً روی نداده بود. یوونتوس بعد از گل زده، چندین موقعیت خوب داشت که مدافعان و دروازهبان رئال با تسلط ذهنی بالای خودشان مانع از گلزنی حریف شدند. حالا اما شما به گل دوم رئال و لحظات قبل و بعد از آن نگاه کنید. یوونتوس از ابتدای نیمه دوم تحت فشار شدید بود. گفته میشود بین دو نیمه بونوچی با برخی بازیکنان دیگر مشکل پیدا کرده و بعضی رسانهها این موضوع را به سمع و نظر بینندگان و شنوندگانش رساندهاند! چنین چیزی در صورتی که واقعیت داشته باشد، تقریباً عذر بدتر از گناه است. اگر آلگری، با همکاری بوفون به عنوان کاپیتان و کیهلینی به عنوان یکی از قطبهای دفاعی جهان فوتبال، نتوانسته رختکن تیمش را در مهمترین بازی فصل کنترل کند، که باید فاتحه دوران مربیگری خود را بخواند. چیزی که در قاب تصویر اما پیدا بود فراتر از یک درگیری در رختکن بود. رئال زیدان، یک خط به جلو آمده بود. مدافعان میانی این تیم روی قوس میانه میدان مستقر شده بودند و هافبکها تا پشت محوطه جریمه حریف پیش رفته بودند. هیچ پاسی در زمین رئال به بازیکنان یوونتوس نمیرسید و اگر هم میرسید به ایگواین میرسید؛ که خب برنامه رئال این بود که توپ به او برسد تا او توپ را به آنها تقدیم کند. مدافعان کناری هر لحظه منتظر نفوذ بودند و مهاجمان در باکس حریف جاگیری کرده بودند. چنین شرایطی، با توجه به مهرههای با کیفیتتر و البته باتجربهتر رئال در چنین بازیهایی عامل برتری فوقالعاده تیم زیدان بود. دفاع چهارنفره، با استفاده از تمام ظرفیتهایش به تمام ظرفیتهای دفاع سهنفره حمله کرد. ضمن اینکه تیم آلگری بعد از خوردن گل دوم، تحت آن فشار شدید و به شکل تقریباً تصادفی دچار فروپاشی ذهنی شد. اتفاقی که در مورد رئال رخ نداد، که توضیح دادنش خود یک مقاله جدا میطلبد. فروپاشی ذهنی باعث شد که رئال کاملاً سوار بازی بشود و با زدن دو گل دیگر، کار یوونتوس را تمام کند. حداقل دو گل از چهار گل رئال روی حرکات کلاسیک دفاع چهار نفره و پاسهای کاتبک مدافعان کناری به ثمر رسید. کنارههای زمین جولانگاه رئالیها بود و گورخرهای تورین در پوشش عمق دفاعشان به خوبی گذشته نبودند. از دست دادن عمق و کنارهها باعث شد که بوفون چهار بار دروازهاش باز بشود، بیشتر از تمام بازیهای گذشتهاش در آن فصل لیگ قهرمانان.
قصد ضمیمه کردن ترکیب تیمهای قهرمان و حتی نایب قهرمان تیمهای حاضر در فینال لیگ قهرمانان در ۲۵ سال گذشته را داشتم، اما فضای زیادی را اشغال میکند. خلاصهاش این است که حداقل در ربع قرن اخیر، سیستم سهدفاعه به شکل کلاسیک و ایتالیایی آن هرگز در بردن لیگ قهرمانان موفق نبوده است. دفاع سهنفره با مدل هلندی -که یوهان کرایوف و فانخال آن را پیاده میکردند- دو بار به قهرمانی رسید، اما آنها هم حداقل ۲۲ سال است روی قهرمانی را ندیدهاند. موضوع چیدمان بازیکنان بسیار مهم است و نگارنده به مخاطبان عزیز قول میدهد چلسی کونته در همین فصل لیگ قهرمانان، حتی نمیتواند به مراحل پایانی برسد. هرچند که ۳-۴-۳ متفاوتی دارد، اما در تقابل با غولهای اروپا نمیتواند پاسخ درخوری داشته باشد. بازبودن کنارهها و تمرکز روی عمق خط دفاع، یک یار بیشتر در خط دفاع و طبعاً یک یار کمتر در خط هافبک یا حمله، باعث برهمخوردن اینچنینیِ نظم تیمی میشود. برهمخوردن نظمی که شاید فقط در یک یا دو بازی فصل، خودش را نشان بدهد.
منبع:سایت به نام فوتبال
