طرفداری- در این مقاله به چگونگی پیدایش پدیده "هولیگانیزم" یا بدرفتاری، خشونت و "تماشاگرنمایی" میپردازیم. این گزارش شامل بررسی تحقیقات و رویکردهای نظری به خشونت فوتبال در اروپاست که در اختیار خوانندگان سایت طرفداری قرار گرفته است.
تاریخچه هولیگانیزم
خشونت در فوتبال از قرن 13 و انگلستان آغاز شد. در دوران قرون وسطا، مسابقات فوتبال فرصتی بود برای بروز دشمنیهای قدیمی. در برخی مسابقات صدها نفر از بازیکنان و هواداران با یکدیگر درگیر میشدند و گاها به جنگ بین روستاها و شهرهای رقیب بدل میشد.
خشونت در سایر کشورهای اروپا (مانند آلمان و ایتالیا) نیز وجود داشت اما ریشههای هولیگانیزم امروزی از انگلستان نشات میگیرد. در دهه 1900 با معرفی چهرهای نوین از فوتبال در اروپا به عنوان تفریح و سرگرمی، این ورزش شکل اصلاح شدهای به خود گرفت. در سالهای بین دو جنگ جهانی و دهه بعد از جنگ جهانی دوم، فقط دو دوره در تاریخ فوتبال، بریتانیا نسبتا عاری از خشونت بود.
آنچه امروز به عنوان هولیگانیزم در فوتبال شناخته میشود از اوایل دهه 1960 و به صورت تهاجمات و شورشها نمو پیدا کرد. در سایر کشورهای اروپایی این الگوی مشابه 10 سال پس از بریتانیا و در اوایل 1970 پدیدار شد. محققان بر این باورند که بسیاری از آنان توسط اراذل و اوباش بریتانیایی تحت تاثیر قرار گرفتند.
تئوری و تحقیقات در زمینه هولیگانیزم
بخش مهمی از تحقیقات در این زمینه نشان میدهد از 1980 خشونت در سایر کشورهای اروپایی افزایش یافته. مهمترین دلایل بیانظباتی تماشاگران در این کشورها افزایش کار، تنوع فرهنگی، افزایش جرم و جنایت و بزهکاری نوجوانان و جوانان بیان شده است.
حدود و ماهیت خشونتهای مربوط به فوتبال تحت تاثیر عوامل مختلف تاریخی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی قرار دارد. برای مثال فرقهگرایی در اسکاتلند و ایرلند شمالی، سیاستهای ملی در اسپانیا و تناقضات منطقهای در ایتالیا.
به گزارش فیفا به غیر از بریتانیا در ایتالیا، آلمان، هلند و بلژیک بیشترین هولیگانیزم وجود دارد. در اتریش، سوئد و دانمارک نیز خشونت ولو اندک وجود دارد.
در دانمارک سبک جدیدی از رفتار غیر خشونتآمیز با عنوان رولیگانها (صلح طلبها) در حال ترویج و استقبال قرار دارد.
در فرانسه، اسپانیا، پرتقال و سوئیس نمایش پر زرق و برق ایتالیایی جایگزین خشونت انگلیسی شده.
خرابکاریهای پراکندهای نیز در یونان، جمهوری چک، آلبانی و ترکیه گزارش شده.
اما پژوهشهای دانشمندان علوم اجتماعی در زمینه هولیگانیزم نشان میدهد مصرف الکل بیشترین نقش در تحریک هواداران به خرابکاری در استادیومها را داراست. پارلمان اروپا در حال بررسی طرحی مبنی بر ایجاد محدودیت مصرف الکل در استادیومهای فوتبال است. در 10 سال گذشته هواداران اسکاتلندی یکی از نمونههای قابل توجه پیشرفت در این زمینه بودهاند. محدودیت سنگین مصرف نوشیدنیها در ورزشگاهها به نظر موثر واقع شده.
مقابله با هولیگانیزم
اما برای مقابله با بدرفتاری در فوتبال اروپا اقداماتی نیز صورت گرفته است. در بریتانیا نیروهای امنیتی با نظارت، تفکیک و جستجوی طرفداران و ایجاد محدودیت در مصرف الکل سعی در کاهش این پدیده دارند. در برخی کشورهای اروپایی مانند آلمان نشستهایی بین مقامات باشگاهها و نماینده طرفداران برای جلوگیری از این اتفاقات صورت میگیرد.
در مطالب آینده به موضوع نژادپرستی در فوتبال اشاره میکنیم که یکی از نمونههای بارز هولیگانیزم در اروپا محسوب میشود.